AHOLINING SIFATLI TIBBIY YoRDAM OLISh IMKONIYaTLARI KENGAYMOQDA

Tibbiy xizmatlar bozorida zamonaviy raqobat muhitini yaratish, shu asosda aholining kafolatlangan va sifatli tibbiy yordam olish imkoniyatlarini kengaytirish masalalari bugun ustuvorlik kasb etmoqda. Shu bois, keyingi yillarda mamlakatimizda sogʻlikni saqlash sohasida ichzil islohotlar olib borilmoqda. Natijada, aholiga tibbiy yordam koʻrsatishning sifati, samaradorligi va ommabopligi oshmoqda, barcha boʻgʻindagi tibbiyot tarmoqlari raqamlashtirilmoqda, sohaga bosqichma-bosqich tibbiy sugʻurta tizimi tatbiq qilinmoqda.

Xususan, Sirdaryo viloyatida tajriba-sinov tariqasida tibbiyotni tashkil etishning yangi modeli va davlat tibbiy sugʻurtasi mexanizmlari joriy etildi. Mazkur amaliyot shu yildan boshlab Toshkent shahri tibbiyot muassasalariga tatbiq qilinyapti. Eʼtiborlisi, tibbiyot muassasalariga joriy qilingan davlat tibbiy sugʻurtasi bosqichma-bosqich respublika ixtisoslashtirilgan ilmiy-amaliy tibbiyot markazlari hamda 22 ta xususiy tibbiyot tashkilotlariga ham joriy etildi. Bu esa davlat yoki nodavlat tibbiyot tashkilotlarida davlat mablagʻlari hisobidan tibbiy xizmatlar olish huquqini bermoqda.

Davlat hisobidan kafolatlangan tibbiy xizmatni rivojlantirish maqsadida 2021-yildan boshlab, tibbiyotning birlamchi boʻgʻinida aholini 66 turdagi, 2022-yilda esa 120 turdagi dori vositalari va tibbiy buyumlar bilan bepul taʼminlash yoʻlga qoʻyildi. Davlat tibbiy sugʻurtasi mexanizmlari joriy etilgan hududlarda surunkali kasalliklar boʻyicha “D” nazoratidagi bemorlar elektron retsept asosida dorixonadan bepul beriladigan 11 turdagi dori vositalari bilan ambulator davolash “reimbursatsiya” tizimi joriy etildi. Bunda asosan, yuqori qon bosimi, yurak xuruji, qandli diabet, nafas yoʻllari surunkali kasalliklari boʻyicha davolanishda fuqarolar uzoqqa bormasdan dorilarini poliklinikaning oʻzida yoki unga yaqin joylashgan dorixonadan olishmoqda.

Bularning barchasi fuqarolarimizning tibbiy yordamning kafolatlangan hajmini davlat mablagʻlari hisobidan bepul olishga boʻlgan Konstitutsiyaviy huquqlarini taʼminlash imkonini bermoqda. Chunki aholining ayrim qatlamlari pulli asosda yoki xususiy shifoxonalar xizmatidan foydalanishga imkoniyati yetmasligi mumkin. Bunday vaziyatda davlat oʻz fuqarosini kafolatlangan tibbiy xizmat bilan taʼminlash majburiyatini oʻz zimmasiga olgani, yaʼni, barchaga kafolatlangan paket doirasida, sugʻurta jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan bepul tibbiy xizmat koʻrsatilishini taʼminlashi, fuqarolar, ayniqsa, moddiy sharoiti yaxshi boʻlmagan fuqarolarning sogʻligini saqlashga davlat gʻamxoʻrlik qilishdan toʻxtamasligini anglatadi.

Buning uchun, albatta mamlakatimizda barcha choralar koʻrilmoqda. Masalan, sohaga ajratilayotgan mablagʻlar sezilarli darajada oshdi. Birgina 2022-yilning oʻzida tibbiyot sohasiga byudjetdan 29 trln. soʻm yoʻnaltirilgan boʻlib, bu mablagʻ 2016-yilga nisbatan 5 baravar koʻpdir. Oʻtgan besh yilda shifoxonalar va tez tibbiy yordam punktlarini dori-darmon, tibbiy buyumlar bilan taʼminlashga ajratilayotgan mablagʻlar 12 baravar koʻpaytirildi.

Mamlakatimizda inson salomatligi va uning turmush farovonligiga boʻlgan bunday eʼtibor natijasida shifo maskanlarida aholiga koʻrsatilayotgan tibbiy xizmat sifati oshib, fuqarolar uchun keng imkoniyatlar yaratilmoqda.

Shuni alohida taʼkidlash kerakki, sogʻlikni saqlash sohasiga Davlat tibbiy sugʻurtasi mexanizmlarini joriy etishdan oldin Singapur, Janubiy Koreya, Yaponiya, Frantsiya, Germaniya, Norvegiya, Rossiya kabi davlatlarning tibbiy sohaga oid tajribasi atroflicha oʻrganildi.

Tahlillar shuni koʻrsatdiki, bugungi kunda koʻplab mamlakatlarda maxsus tibbiy sugʻurtalash jamgʻarmalari faoliyat yuritmoqda. Ularning asosiy maqsadi — bemorlarga sifatli tibbiy va profilaktik yordam koʻrsatilishini taʼminlash uchun majburiy tibbiy sugʻurtalash tizimini  moliyalashtirishdir.

Sugʻurta oʻzi nima? Sugʻurtadan aholiga nima foyda? Bu tibbiyot tizimiga nima beradi, kabi savollar tugʻilishi mumkin. Sugʻurta soʻzi koʻpchilikda majburiy, foydasiz narsa degan salbiy fikrlar uygʻotishi tabiiy. Negaki, koʻp hollarda sugʻurta majburiy boʻlib, odamlar tegishli miqdorda mablagʻ toʻlab, sugʻurta polislari sotib oladi. Ammo bugun milliy sogʻlikni saqlash tizimiga joriy etilgan sugʻurta tizimida aholi pul toʻlamaydi, sugʻurta doirasida har bir fuqaroning salomatligini kafolatlangan paket asosida davlat byudjeti mablagʻi hisobidan sugʻurta qilinadi. Bu bilan sohaga ajratilayotgan byudjet mablagʻlaridan maqsadli foydalanish, kasalliklarni erta aniqlash, aholiga koʻrsatilayotgan tibbiy xizmat sifati va koʻlamini yanada oshirishga erishiladi.

Tibbiyot sohasida sugʻurta tizimining toʻliq yoʻlga qoʻyilishi  sogʻlikni saqlash tizimiga ajratilayotgan mablagʻlar doirasida birlamchi tibbiy-sanitariya yordami ulushi oshishiga, aholining ijtimoiy zaif toifalari vakillarining sifatli tibbiy xizmat bilan taʼminlanganlik darajasini oshirishga, tibbiy xizmatlar bozorida ochiqlik va shaffoflikni taʼminlashga, aholining tibbiy yordam uchun toʻgʻridan-toʻgʻri toʻlovlari darajasini kamaytirishga xizmat qiladi.

Shuningdek, tibbiyot muassasalarining moliyaviy mustaqilligini yaxshilash, tibbiyot xodimlarini moddiy ragʻbatlantirish mexanizmlarini kengaytirish, aholiga davlat tomonidan kafolatlangan tibbiy yordam koʻrsatishga xususiy tibbiyot tashkilotlarini jalb qilgan holda tibbiy xizmatlar bozorida raqobat muhitini rivojlantirish imkoniyatini yaratadi. Bir soʻz bilan aytganda, aholiga koʻrsatilayotgan tibbiy xizmatlar sifatini yanada oshirishga zamin yaratadi.

Zumrad BEKATOVA,

Oliy Majlis Qonunchilik palatasi depututi.