AHOLINING SIFATLI TIBBIY YoRDAM OLIŞ IMKONIYaTLARI KENGAYMOQDA
Tibbiy xizmatlar bozorida zamonaviy raqobat muhitini yaratiş, şu asosda aholining kafolatlangan va sifatli tibbiy yordam oliş imkoniyatlarini kengaytiriş masalalari bugun ustuvorlik kasb etmoqda. Şu bois, keyingi yillarda mamlakatimizda soğlikni saqlaş sohasida içzil islohotlar olib borilmoqda. Natijada, aholiga tibbiy yordam körsatişning sifati, samaradorligi va ommabopligi oşmoqda, barça böğindagi tibbiyot tarmoqlari raqamlaştirilmoqda, sohaga bosqiçma-bosqiç tibbiy suğurta tizimi tatbiq qilinmoqda.
Xususan, Sirdaryo viloyatida tajriba-sinov tariqasida tibbiyotni taşkil etişning yangi modeli va davlat tibbiy suğurtasi mexanizmlari joriy etildi. Mazkur amaliyot şu yildan boşlab Toşkent şahri tibbiyot muassasalariga tatbiq qilinyapti. Eʼtiborlisi, tibbiyot muassasalariga joriy qilingan davlat tibbiy suğurtasi bosqiçma-bosqiç respublika ixtisoslaştirilgan ilmiy-amaliy tibbiyot markazlari hamda 22 ta xususiy tibbiyot taşkilotlariga ham joriy etildi. Bu esa davlat yoki nodavlat tibbiyot taşkilotlarida davlat mablağlari hisobidan tibbiy xizmatlar oliş huquqini bermoqda.
Davlat hisobidan kafolatlangan tibbiy xizmatni rivojlantiriş maqsadida 2021-yildan boşlab, tibbiyotning birlamçi böğinida aholini 66 turdagi, 2022-yilda esa 120 turdagi dori vositalari va tibbiy buyumlar bilan bepul taʼminlaş yölga qöyildi. Davlat tibbiy suğurtasi mexanizmlari joriy etilgan hududlarda surunkali kasalliklar böyiça “D” nazoratidagi bemorlar elektron retsept asosida dorixonadan bepul beriladigan 11 turdagi dori vositalari bilan ambulator davolaş “reimbursatsiya” tizimi joriy etildi. Bunda asosan, yuqori qon bosimi, yurak xuruji, qandli diabet, nafas yöllari surunkali kasalliklari böyiça davolanişda fuqarolar uzoqqa bormasdan dorilarini poliklinikaning özida yoki unga yaqin joylaşgan dorixonadan olişmoqda.
Bularning barçasi fuqarolarimizning tibbiy yordamning kafolatlangan hajmini davlat mablağlari hisobidan bepul olişga bölgan Konstitutsiyaviy huquqlarini taʼminlaş imkonini bermoqda. Çunki aholining ayrim qatlamlari pulli asosda yoki xususiy şifoxonalar xizmatidan foydalanişga imkoniyati yetmasligi mumkin. Bunday vaziyatda davlat öz fuqarosini kafolatlangan tibbiy xizmat bilan taʼminlaş majburiyatini öz zimmasiga olgani, yaʼni, barçaga kafolatlangan paket doirasida, suğurta jamğarmasi mablağlari hisobidan bepul tibbiy xizmat körsatilişini taʼminlaşi, fuqarolar, ayniqsa, moddiy şaroiti yaxşi bölmagan fuqarolarning soğligini saqlaşga davlat ğamxörlik qilişdan töxtamasligini anglatadi.
Buning uçun, albatta mamlakatimizda barça çoralar körilmoqda. Masalan, sohaga ajratilayotgan mablağlar sezilarli darajada oşdi. Birgina 2022-yilning özida tibbiyot sohasiga byudjetdan 29 trln. söm yönaltirilgan bölib, bu mablağ 2016-yilga nisbatan 5 baravar köpdir. Ötgan beş yilda şifoxonalar va tez tibbiy yordam punktlarini dori-darmon, tibbiy buyumlar bilan taʼminlaşga ajratilayotgan mablağlar 12 baravar köpaytirildi.
Mamlakatimizda inson salomatligi va uning turmuş farovonligiga bölgan bunday eʼtibor natijasida şifo maskanlarida aholiga körsatilayotgan tibbiy xizmat sifati oşib, fuqarolar uçun keng imkoniyatlar yaratilmoqda.
Şuni alohida taʼkidlaş kerakki, soğlikni saqlaş sohasiga Davlat tibbiy suğurtasi mexanizmlarini joriy etişdan oldin Singapur, Janubiy Koreya, Yaponiya, Frantsiya, Germaniya, Norvegiya, Rossiya kabi davlatlarning tibbiy sohaga oid tajribasi atrofliça örganildi.
Tahlillar şuni körsatdiki, bugungi kunda köplab mamlakatlarda maxsus tibbiy suğurtalaş jamğarmalari faoliyat yuritmoqda. Ularning asosiy maqsadi — bemorlarga sifatli tibbiy va profilaktik yordam körsatilişini taʼminlaş uçun majburiy tibbiy suğurtalaş tizimini moliyalaştirişdir.
Suğurta özi nima? Suğurtadan aholiga nima foyda? Bu tibbiyot tizimiga nima beradi, kabi savollar tuğilişi mumkin. Suğurta sözi köpçilikda majburiy, foydasiz narsa degan salbiy fikrlar uyğotişi tabiiy. Negaki, köp hollarda suğurta majburiy bölib, odamlar tegişli miqdorda mablağ tölab, suğurta polislari sotib oladi. Ammo bugun milliy soğlikni saqlaş tizimiga joriy etilgan suğurta tizimida aholi pul tölamaydi, suğurta doirasida har bir fuqaroning salomatligini kafolatlangan paket asosida davlat byudjeti mablaği hisobidan suğurta qilinadi. Bu bilan sohaga ajratilayotgan byudjet mablağlaridan maqsadli foydalaniş, kasalliklarni erta aniqlaş, aholiga körsatilayotgan tibbiy xizmat sifati va kölamini yanada oşirişga erişiladi.
Tibbiyot sohasida suğurta tizimining töliq yölga qöyilişi soğlikni saqlaş tizimiga ajratilayotgan mablağlar doirasida birlamçi tibbiy-sanitariya yordami uluşi oşişiga, aholining ijtimoiy zaif toifalari vakillarining sifatli tibbiy xizmat bilan taʼminlanganlik darajasini oşirişga, tibbiy xizmatlar bozorida oçiqlik va şaffoflikni taʼminlaşga, aholining tibbiy yordam uçun töğridan-töğri tölovlari darajasini kamaytirişga xizmat qiladi.
Şuningdek, tibbiyot muassasalarining moliyaviy mustaqilligini yaxşilaş, tibbiyot xodimlarini moddiy rağbatlantiriş mexanizmlarini kengaytiriş, aholiga davlat tomonidan kafolatlangan tibbiy yordam körsatişga xususiy tibbiyot taşkilotlarini jalb qilgan holda tibbiy xizmatlar bozorida raqobat muhitini rivojlantiriş imkoniyatini yaratadi. Bir söz bilan aytganda, aholiga körsatilayotgan tibbiy xizmatlar sifatini yanada oşirişga zamin yaratadi.
Zumrad BEKATOVA,
Oliy Majlis Qonunçilik palatasi depututi.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶