Kuydirgi kasalligining oldini olişga qaratilgan maxsus-taktik öquv maşqi ötkazildi

Insoniyat salomatligi va jamiyat xavfsizligini taʼminlaş, turli xavfli yuqumli kasalliklarning aholi va hayvonlar orasida keng tarqalib ketişiga yöl qöymaslik hamda favqulodda vaziyatlar sodir bölganda zudlik bilan tezkor çoralar köriş bugungi kunning eng dolzarb vazifalaridan biri hisoblanadi. Xususan, odamlar va hayvonlar örtasida uçraydigan öta xavfli yuqumli kasalliklar, jumladan, kuydirgi kasalligining oldini oliş, bunday murakkab vaziyatlarda barça masʼul davlat xizmatlarining hamkorlikdagi harakatlarini muvofiqlaştiriş maqsadida yurtimizda tizimli va keng kölamli işlar amalga oşirib kelinmoqda.

Joriy yilning 6-avgust kuni ham Amudaryo tumanida aynan mana şu ezgu va muhim maqsadga qaratilgan, yaʼni odamlar va hayvonlar örtasida kuydirgi kasalligi tarqalişining oldini olişda Favqulodda vaziyatlar davlat quyi tizimi xizmatlarining hamkorlikdagi harakatlarini sinovdan ötkazuvçi keng kölamli körgazmali maxsus-taktik öquv maşqi taşkil etildi.

Amudaryo tumanidagi Toşyop ovulida ötkazilgan uşbu profilaktik tadbir Qoraqalpoğiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar boşqarmasi, Sanitariya-epidemiologik osoyiştalik va jamoat salomatligi boşqarmasi, şuningdek, Veterinariya va çorvaçilikni rivojlantiriş boşqarmasi hamda uning quyi hududiy bölimlari bilan hamkorlikda amalga oşirildi.

Mazkur maxsus-taktik öquv maşğuloti mantiqiy jihatdan 2 ta asosiy bosqiçda olib borildi. Maşqning 1-bosqiçi, yaʼni nazariy qismi tuman tibbiyot birlaşmasining majlislar zalida bölib ötdi. Unda tuman favqulodda vaziyatlar bölimi, tuman sanitariya-epidemiologik osoyiştalik va jamoat salomatligi bölimi, tuman veterinariya va çorvaçilikni rivojlantiriş bölimi hamda tibbiyot birlaşmasining tajribali mutaxassislari iştirokida çuqurlaştirilgan maxsus seminar maşğuloti ötkazildi.

Uşbu yiğilişda kuydirgi kasalligining taʼrifi, uning etiologiyasi, epidemiologiyasi, epizootologiyasi, klinikasi, qiyosiy taşxis qöyiş va davolaş usullari batafsil muhokama qilindi. Şu bilan birga, kasallik qayd etilgan vaqtda bevosita xavfli öçoqda zudlik bilan amalga oşirilişi kerak bölgan birinçi navbatdagi çora-tadbirlar yuzasidan iştirokçilarga muhim nazariy maʼlumotlar berildi.

Nazariy bilimlar va könikmalar mustahkamlangaç, iştirokçilar maşqning 2-qismi hisoblangan haqiqiy amaliy jarayonlarga kirişdilar. Amaliy qism şartiga köra, Toşyop ovuli hududida odamlar va hayvonlar örtasida kuydirgi kasalligi röyxatga olinganligi haqidagi şartli xabar asosida tezkor harakatlar boşlandi. Kasallik öçoğida tuman sanitariya-epidemiologik osoyiştalik va jamoat salomatligi bölimi hamda veterinariya va çorvaçilikni rivojlantiriş bölimi mutaxassislari tomonidan zudlik bilan qöşma epidemiologik va epizootologik suriştiruv işlari olib borilib, xavfli kasallikning kelib çiqiş manbalari aniqlandi. Hududda sanitariya-epidemiologiya xizmatining malakali xodimlari tomonidan dezinfektsiya işlari töliq va sifatli amalga oşirildi. Öz navbatida, tuman veterinariya va çorvaçilikni rivojlantiriş bölimi xodimlari kuydirgi kasalligi sababli nobud bölgan qoramolni zarur epizootologik çora-tadbirlarni qöllab, zararsizlantiriş işlarini bajardilar.

Tibbiyot va veterinariya mutaxassislarining taʼkidlaşiça, kuydirgi kasalligi spora hosil qiluvçi bakteriyalar tomonidan qözğatiladigan, turli xil yuqiş mexanizmlariga ega bölgan öta xavfli yuqumli xastalikdir. Qadim zamonlardan buyon maʼlum bölgan bu oğir dard asosan hayvonlardan odamlarga yuqişi bilan jamiyat uçun öta xavfli hisoblanadi. Odamlarga uşbu kasallik köpinça xastalangan qoramol, qöy-eçki, ot va tuya kabi çorva mollarini söyiş, ularning terisini şiliş, göştini maydalaş, oşqozon-içaklari hamda kalla-poçasini tozalaş jarayonlarida töğridan-töğri yuqadi. Aynan mana şu sababli, kasal çorva hayvonlarini veterinariya xodimi iştirokisiz hamda ruxsatisiz söyiş qatʼiyan man etiladi. Insonlarda kuydirgi kasalligining teri, içak va öpka formalari mavjud bölib, hayotda eng köp uçraydigan teri formasida inson tanasida qora kömirga öxşaş dahşatli yaralar paydo böladi, tana harorati keskin kötariladi, insonda kuçli boş oğriği va umumiy holsizlik alomatlari namoyon böladi.

Kuydirgi kasalligining odamlarga yuqişining oldini oliş va jamiyatda epidemiologik barqarorlikni taʼminlaş maqsadida bir qator qatʼiy qoidalarga sözsiz rioya qiliş talab etiladi. Eng avvalo, xonadonlarda boqilayotgan barça turdagi çorva mollarini hududiy veterinariya şifokorlari tomonidan kuydirgi kasalligiga qarşi har yili kamida 1 marotaba emlatiş zarur. Şuni unutmaslik kerakki, çorva mollarini oddiy uy şaroitida özboşimçalik bilan söyiş taqiqlangan bölib, ularni faqatgina maxsus jihozlangan kuşxonalarda va söyiş maydonçalarida, veterinariya vraçining qatʼiy nazorati ostida söyiş talab etiladi. Mabodo mutaxassis çorva mollarida kuydirgi kasalligini gumon qilsa yoki aniqlasa, bunday hayvonlarni söyiş mutlaqo mumkin emas, nobud bölgan mol yoki qöy tanasi tegişli tartibda albatta kuydiriş yöli bilan yöq qilinişi şart. Bundan taşqari, mahallalarda majburiy söyilgan va köça-köylarda oçiq savdoda sotilayotgan çorva mollari göşti inson hayoti uçun öta xatarli bölişi mumkinligi sababli, göşt va göşt mahsulotlarini faqat ixtisoslaşgan dökonlardan va rasmiy bozorlardan xarid qiliş tavsiya etiladi, çunki u yerda mahsulotlar veterinariya-sanitariya ekspertizasidan ötkazilgan va xavfsizligi töliq kafolatlangan böladi.

Maxsus-taktik öquv maşqi yakunida barça amalga oşirilgan harakatlar tanqidiy tahlil qilinib, soha xodimlariga kelgusidagi işlar uçun tegişli amaliy tavsiya va aniq körsatmalar berildi.