20.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
20.11.2026, 18:34
Jamiyat 👁 3,938

BUZĞUNÇI ĞOYaLAR: ULAR YuRTIMIZGA QANDAY KIRIB KELMOQDA?

BUZĞUNÇI ĞOYaLAR: ULAR YuRTIMIZGA QANDAY KIRIB KELMOQDA?

"Sotka” keltirgan fojia

Baʼzan katta-kiçik davralarda yoşlar tarbiyasi haqida gap ketganda köpçilik:

Hozirgi yoşlarni "sotka” – uyali telefon "quloqsiz” qilib qöymoqda, desa, yana bir toifa odamlar internet tizimidagi son-sanoqsiz saytlarning taʼsiri katta ekanligini kuyunib taʼkidlaşadi.

Ötgan asrning 90-yillarida bir hamkasbimiz uyali aloqa vositalarini "butun olamning darakçisi”, deb taʼriflagani ham bejizga emas. Dunyoning u çeti bilan bu çetiga atigi bir neça soniya içida aloqaga çiqib, öziga zarur xabar yoki axborotni oliş imkonini beruvçi internet tarmoği va uyali aloqa vositalari odamlar uçun şunçalik qulay imkoniyatlar yaratayotgan ekan, nega ular haqida yuqoridagi kabi salbiy fikrlar bildirilyapti?Nega öğlining yoki qizining öta bilimdon bölişini, texnika asriga monand bilim olişini istab, kompyuter sovğa qilgan ota-ona öz farzandining öz uyida ötirib ongi buzilayotganidan noliyapti? Xöş, bunga sabab nima?

Sabab? Sabablar bisyor, azizlar. Yaxşisi, "butun olamning darakçisi” bölgan oddiygina qöl telefoni keltirgan katta bir fojiani köraylik-da, xulosa çiqaraylik.

Bundan bir neça yil oldin taniqli jurnalist Rustam Jabborovning "Sotka”ning orqa tomoni” maqolasi ("Qişloq hayoti” gazetasining ilova naşri "Hayot”, 2008 yil, 23-son)da juda dolzarb muammo kötarildi. Yaʼni, hali ösmir yoşdagi maktab öquvçilari öz tengqur maktabdoş qizni guruh bölib zörlaşadi va buni uyali telefonda videotasvirga tuşirib, çor-atrofga tarqatişadi, internet tarmoğiga ötkazib yuborişadi. Şarmandalikni kötara olmagan begunoh norasida qiz öz joniga qasd qiladi. Bunday holatdan jahondagi köplab mamlakatlarda yaşovçi ota-onalar ğazablanişadi. Oqibatda Şri Lanka hukumati Parlamenti yoşlarning uyali telefon işlatişini taʼqiqlaş töğrisida qaror çiqargani haqida fikr yuritib, özimizda ham şunga öxşaş holatlarning yuz bermasligi uçun yoşlarning qöl telefoni va internet tarmoğidan foydalanişlarini qatʼiy nazorat qilib boriş zarurligini taʼkidlaydi.

Internetdagi buzğunçi axborotlar egasi kimlar?

Darvoqe, mamlakatimizda amalga oşirilayotgan demokratik yangilanişlar, olib borilayotgan islohotlarning çiroyli natijalarini körolmagan ğanimlar özlarining buzğunçi ğoyalarini, ğarazli niyatlarini amalga oşirişda aynan ana şunday elektron xotirali vositalardan foydalangan holda millatimiz yoşlarining ongini zaharlaşga intilayotgani sir emas. Çunki bundan 10-yil avval terrorizmni tarğib qiluvçi özbek tilidagi internet resurslar soni 20 tani taşkil etgan bölsa, hozirgi vaqtga kelib ularning soni 7000 taga yetgan.

Özbekiston telekanali orqali efirga berilgan maxsus körsatuvda qayd etilişiça: "internetdagi maʼlumotlarning 86 foizini axloqiy buzuqlik va zörovonlik ruhidagi axborotlar taşkil etadi. Şundan 23 foizini diniy ekstremizm, 30 foizini esa behayolikni tarğib qiluvçi axborotlar egallagan”.

Agar Özbekiston telekanali orqali eʼlon qilingan "Internetga in qurgan "örgimçaklar” körsatuvini tomoşa qilgan bölsangiz, unda şunday maʼlumotlarga urğu beriladi: "Al Qoida xalqaro terrorçilik harakati öz tarğibotining 99 foizini internet orqali olib boradi. Internetdagi maʼlumotlarning 14 foizigina foydali, xolos”.

Vaholanki, "Al Qoida”, "Hizbut tahrir”, "Akromiylar”, "Tabliğçilar”, "Nurçilar” kabi diniy ekstremistik va terrorçilik harakati aʼzolari din niqobi ostida diniy maʼrifiy mazmunlari buzilgan elektron adabiyotlar, turli axborotlar jamlangan audio, video tasmalar, DVD va CD disklari bilan ğoyaviy qurollangan holatda yurtimizga yaşirin yöllar orqali kirib kelib, maʼnaviy tahdidlar qilayotgani heç kimga sir emas.

Xöş, bunday maʼnaviy tahdid kuçlari kimlar özi?

Ming afsuslar bölsinki, ular özimiz bilan yonma-yon yaşayotgan öz millatdoşlarimiz, töğri yöldan adaşgan gumrohlardir.

Bugungi kunda bunday gumroh kimsalarni siyosatşunoslar 3 toifaga bölişadi va bu xususda "Internetga in qurgan "örgimçaklar” körsatuvida atrofliça fikr yuritiladi:

Birinçi toifa – şunçaki dinga qiziquvçikişilardir. Ular çet elda, köça-köyda uçragan diniy adabiyotlarni, elektron materiallarni sotib olib kelib, taniş-bilişlariga tarqatgan kişilar.

Ikkinçi toifa – diniy ekstremistik oqimlarga aʼzo emas, lekin niyati buzuq kimsalarning taʼsiriga tuşib, ongi zaharlanayotgan arosatdagi odamlar. Bunday kimsalar özlari döst deb bilgan kişilarning xizmatini qilib, kompyuter xotirasini buzğunçi materiallarga töldirib, oqibatini öylamasdan iş qiluvçilar.

Uçinçi toifa – çet elda öqib va işlab yurib eʼtiqodidan adaşib, ekstremistik oqimlarga qöşilgan kimsalardir.

Tahdidlar, fitna va fasod uyğotuvçilar

Bunday kimsalar buzğunçi ğoyalar bilan jamiyat uçun öta zararli işlarni amalga oşiradilar. Ular xorijdagi rahnamolarining körsatmalari böyiça turli mazmundagi elektron adabiyotlar, har xil disklarni yurtimizga olib kelib, xalqimizni içdan buzişga intiladilar. Öz ğarazli maqsadlarini amalga oşiriş uçun avvalo ular içki tahdid kuçlaridan foydalanadilar. Odamlar orasida bir-biriga işonçsizlik, parokandalik, loqaydlik paydo qiladilar. Bir-biriga loqayd, beparvo odamlar öz oilasida yuz berayotgan köngilsizliklarni ham payqaşdan yiroq, özi bilan özi ovora bölib qolişadi. Har kim özi bilan özi ovora yaşaşi bu – yovvoyilikdirki, bunday kimsalar yovvoyi, bir-biri bilan işi yöq jamiyat yaratadilar. Içki tahdid kuçlari aynan ana şunday - bir-biri bilan işi yöq odamlardan foydalanadilar. Buzğunçi ğoyalar bilan töldirib taşlangan har xil elektron adabiyotlar va turli disklarni aynan şunday loqaydlarga tarqatadilar. Özbekistonni demokratik maʼrifiy taraqqiyot yölidan oğdirişga intiladilar. Din niqobiga burkalgan aqidaparast taşqi tahdid kuçlari çetdan turib yuqoridagi kabi loqayd, öziga va öz Vataniga işonçsiz kimsalar qöli bilan ğarazli niyatlari tomon harakat qiladilar.

"Internetga in qurgan "örgimçaklar” telekörsatuvida xorazmlik bir yigit özi bilmagan va oqibatini öylamagan holda dahşatli jangarilik filmlari yozilgan elektron manbalarni köpaytirib, tarqatganligi, oqibatda individual terrorizm sari qaltis qadam qöyişiga bir bahya qolgani haqida söz boradi. Axir bu holat tinç-osoyişta yaşayotgan xalq yuragiga ğulğula soliş, fitna, fasod uyğotiş emasmi? Millionlab hamyurtlarimiz oldida öz qilmişi uçun keçirim sörab, alp qomati egilib, közidan yoş tökayotgan bu yigitning qilmişi qaysi qotillikdan kam? Axir u tarqatgan fitna, iğvo va böhtondan iborat elektron manbalar neça yuzlab pok niyatli insonlar qalbiga qörquv solib, vahima uyğotmaydimi?

Elektron manbalarni köpaytirib, tarqatgan, bundan daromad topayotgan öşa xorazmlik yigitga öxşagan yoşlar afsuski oramizda bor. Bundaylar haromdan hazar qilmay, "kim qança disk olarkan?”, degan taʼma bilan yaşab, botillik, ğofillik botqoğiga botgan, xalq laʼnatiga giriftor bölguvçi kimsalardir. Şu bois, har bir voqea-hodisaga, öğil-qizga, qöni- qöşni, mahalla-köy hayotiga uyğoq köz bilan boqaylik, azizlar. Zero, uyğoqlik - ogohlikdir.

Muqaddas dinimizga yangilik kiritişga heç kimning haqqi yöq!

Öz özidan şunday savol tuğilişi tabiiy:

Diniy ekstremistik oqimlarning tarafdorlari ham dindor odamlar bölişsa, nima uçun buzğunçi mafkurani özlariga qurol qilib olişgan? Nima, dinimizda musulmonlar uçun ziyon keltiradigan işlarga ham yöl bormi? Yöq, azizlar, diniy aqidaparast kimsalar özlarini dindor hisoblaşlari mumkin, lekin ularning tinç-osoyişta xalqlar boşiga solayotgan maʼnaviy va moddiy kulfatlari behisob. Ularning buzğunçi mafkurani özlariga qurol qilib olganlarining sababi ham juda oddiy - dunyoga egalik qiliş. Haqiqiy musulmonlar Rasulloh (s.a.v)ning: "Sizlar mening va xulofalarimning yölini tutib,uni oziq tişlaringiz bilan tişlagandek mahkam uşlanglar. Dinga yangiliklar kiritişdan saqlaninglar, albatta, har qanday bidʼat zalolatdir”,deya marhamat qilganlarini juda yaxşi biladilar, bilib turib diniy savodsiz, loqayd kimsalarni yöldan uradilar. Vaholanki, Qurʼoni Karimda: "Hammangiz Allohning arkoni (Qurʼon)ni mahkam tuting va firqalarga bölinmang” ("Oli Imron”surasi, 103-oyat) deya taʼlim berilgan. Haqiqiy musulmon bölişlikning mezoni esa yaxşi amallar, yaxşi tarbiya, yaxşi taʼlim va ota-ona rizosiga erişişdir.

Ammo bugungi kunda baʼzi diniy bilimsiz kişilar biri bilib (bundaylar moddiy ehtiyojini qondiriş uçun), biri bilmay, gumrohlarga, aqidaparast kimsalar qölidagi qöğirçoqqa aylanib qolişmoqda. Mehnatdan – ziynat, ilmdan – hikmat axtariş örniga xorijdagi rahnamolari taklif etgan moddiy boylik evaziga öz xalqiga, ona Vataniga xiyonat qilişgaça borib yetişmoqda. "Alloh buyurgan”, desa rahnamolarining tovonini yalab, özini özi portlatişgaça borib yetayotgan bunday kimsalar haqiqiy islom dini eng maʼrifatparvar, eng insonparvar din ekanligini, inson tugul tabiatdagi barça moddiy va nomoddiy narsalarga ziyon yetkaziş – qotillik bilan baravarligini anglaşdan ojiz, manqurtga aylangan inson qiyofasidagi yovuzlardir.

Muqaddas dinimizni pok saqlaş haqiqiy musulmonlik ziynatidirki, uning dasturi ezgulik, mardlik, qanoat, fasohat kabi gözal axloqiy qoidalardan iborat. Mohiyatida esa islomiy kamolot yöli, pokiza ruh, gözal axloq tarannum etiladi. Demak, biz özimizni, oilamiz va farzandlarimizni internetdagi ijtimoiy tarmoqlarga in qurgan "örgimçak töri”dan, mafkuraviy xurujlar va maʼnaviy tahdidlardan omon saqlaşimiz uçun haqiqiy islomiy adabiyotlarga oşno bölmoğimiz joiz. Ana şunda turli zararli oqimlar, haqiqiy tasavvuf olamiga zid buzğunçi ğoyalar taʼsiridan eng avvalo ongimizni, erkimizni himoya qilgan bölamiz.

Tasavvuf - qalbni poklaşdir

Demak, biz öz diniy bilimimizni oşiriş uçun diniy ekstremistik va terrorçi taşkilotlarning elektron va internet tarmoqlardagi 40 mingdan ziyod saytlariga kirib ötirişimizga aslo hojat yöq. Çunki bunday saytlardagi diniy maʼlumotlarning 99 foizi buzğunçi ğoyalar bilan töldirib taşlangan. Vaholanki, amalda biz tariqat deb atayotganimiz Tasavvuf lotinça Sophiya – hikmat maʼnosini anglatib, arabça safo – poklik sözidan kelib çiqqan va qalbni poklaş maʼnosini anglatadi. Modomiki, har bir musulmon qalbini poklaş niyatida Allohga yaqin bölmoq orzusida ekan, niyati xolislik ila qayta- qayta taʼkidlaymanki, imom Abu Ishoh Şobitiy hazratlarining: "tasavvuf – har bir yaxşi axloq ila xulqlaniş va har bir yomon xulqdan çeklaniş”, degan hikmatiga amal qilmoği, öz hayotini gözal va fayzli işlar, ona Vatan ravnaqi, ota-ona rizosi yöliga baxş etmoği lozim.

Loqayd, beparvo, özi bilan özi ovora yovvoyi insonlarga, buzğunçi kuçlar qölidagi qöğirçoqqa aylanib qolmaslik, oilamiz va farzandlarimiz va demakki (!) Ona Yurt kelajagi uçun har lahza ogoh bölmoğimiz kerak. Salgina aytilgan notöğri fikr, salgina qöyilgan qaltis bir qadam – nainki mafkura maydonidagi maʼnaviy-maʼrifiy qiyofamizga, balki xalqimizning maʼnaviy ildizlariga zarar yetkazişi tabiiy. Çunki bundan 912-yillar avval Innokentiy ismli şaxs tomonidan "maʼnaviy qiliçbozlik maydoni” deb taʼrif berilgan mafkuraviy kuraş maydoni şafqatsiz. Bu kuraş maydonida ilmda, maʼrifatda, maʼnaviyatda qudratlilar hamişa ğolibdir. Şu bois, yoşlarimizni maʼnan va jismonan qudratli insonlar qilib tarbiyalaşda ularni eng avvalo yot mafkura xurujlari va taʼsirlaridan asraşimiz, maʼnaviy qiliçlari metin va keskir bahodirlar darajasida kamol toptirişimiz şart.

Robiya YÖLDOŞEVA, jurnalist.

Foto: http://zakovat.uz


🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026