BUZĞUNÇI ĞOYaLAR: ULAR YuRTIMIZGA QANDAY KIRIB KELMOQDA?
"Sotka” keltirgan fojia
Baʼzan katta-kiçik davralarda yoşlar tarbiyasi haqida gap ketganda köpçilik:
Hozirgi yoşlarni "sotka” – uyali telefon "quloqsiz” qilib qöymoqda, desa, yana bir toifa odamlar internet tizimidagi son-sanoqsiz saytlarning taʼsiri katta ekanligini kuyunib taʼkidlaşadi.
Ötgan asrning 90-yillarida bir hamkasbimiz uyali aloqa vositalarini "butun olamning darakçisi”, deb taʼriflagani ham bejizga emas. Dunyoning u çeti bilan bu çetiga atigi bir neça soniya içida aloqaga çiqib, öziga zarur xabar yoki axborotni oliş imkonini beruvçi internet tarmoği va uyali aloqa vositalari odamlar uçun şunçalik qulay imkoniyatlar yaratayotgan ekan, nega ular haqida yuqoridagi kabi salbiy fikrlar bildirilyapti?Nega öğlining yoki qizining öta bilimdon bölişini, texnika asriga monand bilim olişini istab, kompyuter sovğa qilgan ota-ona öz farzandining öz uyida ötirib ongi buzilayotganidan noliyapti? Xöş, bunga sabab nima?
Sabab? Sabablar bisyor, azizlar. Yaxşisi, "butun olamning darakçisi” bölgan oddiygina qöl telefoni keltirgan katta bir fojiani köraylik-da, xulosa çiqaraylik.
Bundan bir neça yil oldin taniqli jurnalist Rustam Jabborovning "Sotka”ning orqa tomoni” maqolasi ("Qişloq hayoti” gazetasining ilova naşri "Hayot”, 2008 yil, 23-son)da juda dolzarb muammo kötarildi. Yaʼni, hali ösmir yoşdagi maktab öquvçilari öz tengqur maktabdoş qizni guruh bölib zörlaşadi va buni uyali telefonda videotasvirga tuşirib, çor-atrofga tarqatişadi, internet tarmoğiga ötkazib yuborişadi. Şarmandalikni kötara olmagan begunoh norasida qiz öz joniga qasd qiladi. Bunday holatdan jahondagi köplab mamlakatlarda yaşovçi ota-onalar ğazablanişadi. Oqibatda Şri Lanka hukumati Parlamenti yoşlarning uyali telefon işlatişini taʼqiqlaş töğrisida qaror çiqargani haqida fikr yuritib, özimizda ham şunga öxşaş holatlarning yuz bermasligi uçun yoşlarning qöl telefoni va internet tarmoğidan foydalanişlarini qatʼiy nazorat qilib boriş zarurligini taʼkidlaydi.
Internetdagi buzğunçi axborotlar egasi kimlar?
Darvoqe, mamlakatimizda amalga oşirilayotgan demokratik yangilanişlar, olib borilayotgan islohotlarning çiroyli natijalarini körolmagan ğanimlar özlarining buzğunçi ğoyalarini, ğarazli niyatlarini amalga oşirişda aynan ana şunday elektron xotirali vositalardan foydalangan holda millatimiz yoşlarining ongini zaharlaşga intilayotgani sir emas. Çunki bundan 10-yil avval terrorizmni tarğib qiluvçi özbek tilidagi internet resurslar soni 20 tani taşkil etgan bölsa, hozirgi vaqtga kelib ularning soni 7000 taga yetgan.
Özbekiston telekanali orqali efirga berilgan maxsus körsatuvda qayd etilişiça: "internetdagi maʼlumotlarning 86 foizini axloqiy buzuqlik va zörovonlik ruhidagi axborotlar taşkil etadi. Şundan 23 foizini diniy ekstremizm, 30 foizini esa behayolikni tarğib qiluvçi axborotlar egallagan”.
Agar Özbekiston telekanali orqali eʼlon qilingan "Internetga in qurgan "örgimçaklar” körsatuvini tomoşa qilgan bölsangiz, unda şunday maʼlumotlarga urğu beriladi: "Al Qoida xalqaro terrorçilik harakati öz tarğibotining 99 foizini internet orqali olib boradi. Internetdagi maʼlumotlarning 14 foizigina foydali, xolos”.
Vaholanki, "Al Qoida”, "Hizbut tahrir”, "Akromiylar”, "Tabliğçilar”, "Nurçilar” kabi diniy ekstremistik va terrorçilik harakati aʼzolari din niqobi ostida diniy maʼrifiy mazmunlari buzilgan elektron adabiyotlar, turli axborotlar jamlangan audio, video tasmalar, DVD va CD disklari bilan ğoyaviy qurollangan holatda yurtimizga yaşirin yöllar orqali kirib kelib, maʼnaviy tahdidlar qilayotgani heç kimga sir emas.
Xöş, bunday maʼnaviy tahdid kuçlari kimlar özi?
Ming afsuslar bölsinki, ular özimiz bilan yonma-yon yaşayotgan öz millatdoşlarimiz, töğri yöldan adaşgan gumrohlardir.
Bugungi kunda bunday gumroh kimsalarni siyosatşunoslar 3 toifaga bölişadi va bu xususda "Internetga in qurgan "örgimçaklar” körsatuvida atrofliça fikr yuritiladi:
Birinçi toifa – şunçaki dinga qiziquvçikişilardir. Ular çet elda, köça-köyda uçragan diniy adabiyotlarni, elektron materiallarni sotib olib kelib, taniş-bilişlariga tarqatgan kişilar.
Ikkinçi toifa – diniy ekstremistik oqimlarga aʼzo emas, lekin niyati buzuq kimsalarning taʼsiriga tuşib, ongi zaharlanayotgan arosatdagi odamlar. Bunday kimsalar özlari döst deb bilgan kişilarning xizmatini qilib, kompyuter xotirasini buzğunçi materiallarga töldirib, oqibatini öylamasdan iş qiluvçilar.
Uçinçi toifa – çet elda öqib va işlab yurib eʼtiqodidan adaşib, ekstremistik oqimlarga qöşilgan kimsalardir.
Tahdidlar, fitna va fasod uyğotuvçilar
Bunday kimsalar buzğunçi ğoyalar bilan jamiyat uçun öta zararli işlarni amalga oşiradilar. Ular xorijdagi rahnamolarining körsatmalari böyiça turli mazmundagi elektron adabiyotlar, har xil disklarni yurtimizga olib kelib, xalqimizni içdan buzişga intiladilar. Öz ğarazli maqsadlarini amalga oşiriş uçun avvalo ular içki tahdid kuçlaridan foydalanadilar. Odamlar orasida bir-biriga işonçsizlik, parokandalik, loqaydlik paydo qiladilar. Bir-biriga loqayd, beparvo odamlar öz oilasida yuz berayotgan köngilsizliklarni ham payqaşdan yiroq, özi bilan özi ovora bölib qolişadi. Har kim özi bilan özi ovora yaşaşi bu – yovvoyilikdirki, bunday kimsalar yovvoyi, bir-biri bilan işi yöq jamiyat yaratadilar. Içki tahdid kuçlari aynan ana şunday - bir-biri bilan işi yöq odamlardan foydalanadilar. Buzğunçi ğoyalar bilan töldirib taşlangan har xil elektron adabiyotlar va turli disklarni aynan şunday loqaydlarga tarqatadilar. Özbekistonni demokratik maʼrifiy taraqqiyot yölidan oğdirişga intiladilar. Din niqobiga burkalgan aqidaparast taşqi tahdid kuçlari çetdan turib yuqoridagi kabi loqayd, öziga va öz Vataniga işonçsiz kimsalar qöli bilan ğarazli niyatlari tomon harakat qiladilar.
"Internetga in qurgan "örgimçaklar” telekörsatuvida xorazmlik bir yigit özi bilmagan va oqibatini öylamagan holda dahşatli jangarilik filmlari yozilgan elektron manbalarni köpaytirib, tarqatganligi, oqibatda individual terrorizm sari qaltis qadam qöyişiga bir bahya qolgani haqida söz boradi. Axir bu holat tinç-osoyişta yaşayotgan xalq yuragiga ğulğula soliş, fitna, fasod uyğotiş emasmi? Millionlab hamyurtlarimiz oldida öz qilmişi uçun keçirim sörab, alp qomati egilib, közidan yoş tökayotgan bu yigitning qilmişi qaysi qotillikdan kam? Axir u tarqatgan fitna, iğvo va böhtondan iborat elektron manbalar neça yuzlab pok niyatli insonlar qalbiga qörquv solib, vahima uyğotmaydimi?
Elektron manbalarni köpaytirib, tarqatgan, bundan daromad topayotgan öşa xorazmlik yigitga öxşagan yoşlar afsuski oramizda bor. Bundaylar haromdan hazar qilmay, "kim qança disk olarkan?”, degan taʼma bilan yaşab, botillik, ğofillik botqoğiga botgan, xalq laʼnatiga giriftor bölguvçi kimsalardir. Şu bois, har bir voqea-hodisaga, öğil-qizga, qöni- qöşni, mahalla-köy hayotiga uyğoq köz bilan boqaylik, azizlar. Zero, uyğoqlik - ogohlikdir.
Muqaddas dinimizga yangilik kiritişga heç kimning haqqi yöq!
Öz özidan şunday savol tuğilişi tabiiy:
Diniy ekstremistik oqimlarning tarafdorlari ham dindor odamlar bölişsa, nima uçun buzğunçi mafkurani özlariga qurol qilib olişgan? Nima, dinimizda musulmonlar uçun ziyon keltiradigan işlarga ham yöl bormi? Yöq, azizlar, diniy aqidaparast kimsalar özlarini dindor hisoblaşlari mumkin, lekin ularning tinç-osoyişta xalqlar boşiga solayotgan maʼnaviy va moddiy kulfatlari behisob. Ularning buzğunçi mafkurani özlariga qurol qilib olganlarining sababi ham juda oddiy - dunyoga egalik qiliş. Haqiqiy musulmonlar Rasulloh (s.a.v)ning: "Sizlar mening va xulofalarimning yölini tutib,uni oziq tişlaringiz bilan tişlagandek mahkam uşlanglar. Dinga yangiliklar kiritişdan saqlaninglar, albatta, har qanday bidʼat zalolatdir”,deya marhamat qilganlarini juda yaxşi biladilar, bilib turib diniy savodsiz, loqayd kimsalarni yöldan uradilar. Vaholanki, Qurʼoni Karimda: "Hammangiz Allohning arkoni (Qurʼon)ni mahkam tuting va firqalarga bölinmang” ("Oli Imron”surasi, 103-oyat) deya taʼlim berilgan. Haqiqiy musulmon bölişlikning mezoni esa yaxşi amallar, yaxşi tarbiya, yaxşi taʼlim va ota-ona rizosiga erişişdir.
Ammo bugungi kunda baʼzi diniy bilimsiz kişilar biri bilib (bundaylar moddiy ehtiyojini qondiriş uçun), biri bilmay, gumrohlarga, aqidaparast kimsalar qölidagi qöğirçoqqa aylanib qolişmoqda. Mehnatdan – ziynat, ilmdan – hikmat axtariş örniga xorijdagi rahnamolari taklif etgan moddiy boylik evaziga öz xalqiga, ona Vataniga xiyonat qilişgaça borib yetişmoqda. "Alloh buyurgan”, desa rahnamolarining tovonini yalab, özini özi portlatişgaça borib yetayotgan bunday kimsalar haqiqiy islom dini eng maʼrifatparvar, eng insonparvar din ekanligini, inson tugul tabiatdagi barça moddiy va nomoddiy narsalarga ziyon yetkaziş – qotillik bilan baravarligini anglaşdan ojiz, manqurtga aylangan inson qiyofasidagi yovuzlardir.
Muqaddas dinimizni pok saqlaş haqiqiy musulmonlik ziynatidirki, uning dasturi ezgulik, mardlik, qanoat, fasohat kabi gözal axloqiy qoidalardan iborat. Mohiyatida esa islomiy kamolot yöli, pokiza ruh, gözal axloq tarannum etiladi. Demak, biz özimizni, oilamiz va farzandlarimizni internetdagi ijtimoiy tarmoqlarga in qurgan "örgimçak töri”dan, mafkuraviy xurujlar va maʼnaviy tahdidlardan omon saqlaşimiz uçun haqiqiy islomiy adabiyotlarga oşno bölmoğimiz joiz. Ana şunda turli zararli oqimlar, haqiqiy tasavvuf olamiga zid buzğunçi ğoyalar taʼsiridan eng avvalo ongimizni, erkimizni himoya qilgan bölamiz.
Tasavvuf - qalbni poklaşdir
Demak, biz öz diniy bilimimizni oşiriş uçun diniy ekstremistik va terrorçi taşkilotlarning elektron va internet tarmoqlardagi 40 mingdan ziyod saytlariga kirib ötirişimizga aslo hojat yöq. Çunki bunday saytlardagi diniy maʼlumotlarning 99 foizi buzğunçi ğoyalar bilan töldirib taşlangan. Vaholanki, amalda biz tariqat deb atayotganimiz Tasavvuf lotinça Sophiya – hikmat maʼnosini anglatib, arabça safo – poklik sözidan kelib çiqqan va qalbni poklaş maʼnosini anglatadi. Modomiki, har bir musulmon qalbini poklaş niyatida Allohga yaqin bölmoq orzusida ekan, niyati xolislik ila qayta- qayta taʼkidlaymanki, imom Abu Ishoh Şobitiy hazratlarining: "tasavvuf – har bir yaxşi axloq ila xulqlaniş va har bir yomon xulqdan çeklaniş”, degan hikmatiga amal qilmoği, öz hayotini gözal va fayzli işlar, ona Vatan ravnaqi, ota-ona rizosi yöliga baxş etmoği lozim.
Loqayd, beparvo, özi bilan özi ovora yovvoyi insonlarga, buzğunçi kuçlar qölidagi qöğirçoqqa aylanib qolmaslik, oilamiz va farzandlarimiz va demakki (!) Ona Yurt kelajagi uçun har lahza ogoh bölmoğimiz kerak. Salgina aytilgan notöğri fikr, salgina qöyilgan qaltis bir qadam – nainki mafkura maydonidagi maʼnaviy-maʼrifiy qiyofamizga, balki xalqimizning maʼnaviy ildizlariga zarar yetkazişi tabiiy. Çunki bundan 912-yillar avval Innokentiy ismli şaxs tomonidan "maʼnaviy qiliçbozlik maydoni” deb taʼrif berilgan mafkuraviy kuraş maydoni şafqatsiz. Bu kuraş maydonida ilmda, maʼrifatda, maʼnaviyatda qudratlilar hamişa ğolibdir. Şu bois, yoşlarimizni maʼnan va jismonan qudratli insonlar qilib tarbiyalaşda ularni eng avvalo yot mafkura xurujlari va taʼsirlaridan asraşimiz, maʼnaviy qiliçlari metin va keskir bahodirlar darajasida kamol toptirişimiz şart.
Robiya YÖLDOŞEVA, jurnalist.
Foto: http://zakovat.uz

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶