SAHRO BAĞRIDAGI OBOD XONADON
Insoniyat yaralibdiki, hamma baxtli, saodatli bölib yaşagisi keladi, şunga intiladi. Kim uçundir tökin hayot, kim uçundir halovatsiz, zahmatli mehnat, kim uçundir sahroyi turmuş tarzi dunyodagi eng afzal baxtdir.
Amudaryo tumanining Beştom mahallasidagi Xöjaköl aholi punkti hayoti bilan tanişgan odamning köngliga: "şu qaqroq adirda, jaziramada qanday yaşaşar ekan-a", degan öy kelişi şubhasiz.
Biroq ular bilan suhbatlaşiş jarayonida şunday şaroitda ham heç kimdan kam bölmay turmuş keçirayotganlariga, öz hayotlarini özlari fayzli, mazmunli qilişga intilayotganiga guvoh böldik.
Beştom mahallasining Xöjaköl aholi punkti qoq markazidagi qip-qizil adirlikda, daryo sathidan 30-40 metrlar yuqorida joylaşgan, atrofi yam-yaşil daraxtlar bilan öralgan hovli 87 yoşli Boltaboy ota Ötegenovning katta öğli – Marat Ötegenovniki.
Boltaboy oğa Ötegenov asli nazarxonlik. Örta maktabni tugatganidan söng Nukusdagi qişloq xöjalik texnikumida öqidi. Ovuliga qaytib, xöjalikda kassirlik qilayotgan davrlarida, 1970-yilda uni Xöjakölda yangidan taşkil etilgan parrandaçilik fabrikasiga rahbar qilib yuborişgan. Köl böyida har biri 70-100 metrlik bir neça tovuqxona, ördakxonalar bölgan.
– Işlarim juda yaxşi edi. Fabrikada kuniga 19-20 ming tuxum topşirgan vaqtlarimiz bölgan. Bu yer aholisining köpçiligi 1970-yilda parrandaçilik fabrikasi işga tuşirilgaç, işga kelib, ötirimli bölib qolgan odamlar. 1982-yilda köl qurigaç, fabrika ham yopildi. Biroq aholi şu yerda yaşab qoldi. Köpçiligi adirdan pastda dehqonçilik bilan, ayrimlari çorvaçilik bilan şuğullanişadi.
Töğrisini aytsam, bu yerda tumanimizning boşqa hududlariga qaraganda tirikçilik oğir. Şunday bölsa-da, heç kimning köçib ketgisi kelmaydi. Axir şu yerda farzandlar körib, kamolga yetkazdik, qiz uzatib, kelinlar tuşirdik, unib-ösdik, – deydi otaxon.
Ha, Boltaboy Ötegenovning şu sahroni közi qiymaganiça bor. Axir turmuş örtoği, rahmatlik Klara Davlatboyeva bilan 7 nafar farzandni kamolga yetkazib, ularning barini kasb-korli, ilmli, uyli-joyli qilişgan. Atrofi nevara, çevaralarga tölgan.
U qoraqalpoq millatidan bölsa-da, şu yerdagi ötirimli, asosan qozoq, özbek oilalari bilan tuğişgan oğa-inidek bölib ketgan, hammasining quvonç-taşvişi bir. Kimningdir uyiga mehmon kelsa, qöşnilar ham uyiga çorlab, siylaydigan mehr-oqibat mujassam bobomeros anʼanalar bor. Şu oilalarda yaşovçi katta-yu kiçik barça bir-birini yaxşi taniydi. Boltaboy ota kabi keksa nuroniylarning izzat-hurmatini joyiga qöyadi.
Otaxonning katta farzandi umr böyi elektrik bölib işlab, nafaqaga çiqqan Marat Ötegenov turmuş örtoği Qirmizi Qurboniyozova bilan ikki öğil, ikki qizni voyaga yetkazib, oliy maʼlumotli qilişdi, farzandlari ham, kelinlari ham öqituvçi, onasining izdoşi. Qirmizi Qurboniyozova 47-yil 54-sonli maktabda işlagan bölsa, şuning 35-yilida rahbarlik qilgan, hozir 11 nafar nevaraning buvisi.
Boltaboy ota Ötegenov 2 nafar qizi, 5 nafar öğillarining iqbolidan quvonib yaşagan har damiga şukrona aytadi, nevaralarining ğamxörliklaridan köngli toğday yuksaladi. Emin-erkin, yayrab ulğayayotgan çevaralarining bağriga talpinişlaridan yayraydi. Ularni es-huşli, aql-farosatli, zukko bölib ulğaysin, degan niyatda öz hayotidan ibratli hikoyalar, qoraqalpoq xalqining qiziqarli ertaklarini aytib beradi.
Mahalla yoşlar yetakçisi Husniddin Aşirboyevdan bu yerdagi xonadonlarni kelgusi qişgaça gazlaştiriş çoralari belgilanganini eşitib, yana ham quvonişdi.
Bir vaqtlar kökalamzor daraxtlar bilan burkangan hududga tobora öz hukmini ötkazayotgan suvsizlik tufayli qaqroq adirga aylanayotgan Xöjaköl hayotini mehr-oqibat, döstlik-birodarlik nurafşon etib turganday.
Qanday yaşaş – har kimning öziga boğliq, deydi donolar. Çindan-da, agar Xöjakölda bir oila farzandlariday umrguzaronlik qilayotgan, öz hayotlaridan mamnun özbek, qoraqalpoq, qozoq xalqlarining hayotiga bir nazar solgan kişi buning isbotini köra oladi.
Oygul RAJABOVA.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶