SAHRO BAGʻRIDAGI OBOD XONADON

Insoniyat yaralibdiki, hamma baxtli, saodatli boʻlib yashagisi keladi, shunga intiladi. Kim uchundir toʻkin hayot, kim uchundir halovatsiz, zahmatli mehnat, kim uchundir sahroyi turmush tarzi dunyodagi eng afzal baxtdir.

Amudaryo tumanining Beshtom mahallasidagi Xoʻjakoʻl aholi punkti hayoti bilan tanishgan odamning koʻngliga: "shu qaqroq adirda, jaziramada qanday yashashar ekan-a", degan oʻy kelishi shubhasiz.

Biroq ular bilan suhbatlashish jarayonida shunday sharoitda ham hech kimdan kam boʻlmay turmush kechirayotganlariga, oʻz hayotlarini oʻzlari fayzli, mazmunli qilishga intilayotganiga guvoh boʻldik.

Beshtom mahallasining Xoʻjakoʻl aholi punkti qoq markazidagi qip-qizil adirlikda, daryo sathidan 30-40 metrlar yuqorida joylashgan, atrofi yam-yashil daraxtlar bilan oʻralgan hovli 87 yoshli Boltaboy ota Oʻtegenovning katta oʻgʻli – Marat Oʻtegenovniki.

Boltaboy ogʻa Oʻtegenov asli nazarxonlik. Oʻrta maktabni tugatganidan soʻng Nukusdagi qishloq xoʻjalik texnikumida oʻqidi. Ovuliga qaytib, xoʻjalikda kassirlik qilayotgan davrlarida, 1970-yilda uni Xoʻjakoʻlda yangidan tashkil etilgan parrandachilik fabrikasiga rahbar qilib yuborishgan. Koʻl boʻyida har biri 70-100 metrlik bir necha tovuqxona, oʻrdakxonalar boʻlgan.

– Ishlarim juda yaxshi edi. Fabrikada kuniga 19-20 ming tuxum topshirgan vaqtlarimiz boʻlgan. Bu yer aholisining koʻpchiligi 1970-yilda parrandachilik fabrikasi ishga tushirilgach, ishga kelib, oʻtirimli boʻlib qolgan odamlar. 1982-yilda koʻl qurigach, fabrika ham yopildi. Biroq aholi shu yerda yashab qoldi. Koʻpchiligi adirdan pastda dehqonchilik bilan, ayrimlari chorvachilik bilan shugʻullanishadi.

Toʻgʻrisini aytsam, bu yerda tumanimizning boshqa hududlariga qaraganda tirikchilik ogʻir. Shunday boʻlsa-da, hech kimning koʻchib ketgisi kelmaydi. Axir shu yerda farzandlar koʻrib, kamolga yetkazdik, qiz uzatib, kelinlar tushirdik, unib-oʻsdik, – deydi otaxon.

Ha, Boltaboy Oʻtegenovning shu sahroni koʻzi qiymaganicha bor. Axir turmush oʻrtogʻi, rahmatlik Klara Davlatboyeva bilan 7 nafar farzandni kamolga yetkazib, ularning barini kasb-korli, ilmli, uyli-joyli qilishgan. Atrofi nevara, chevaralarga toʻlgan.

U qoraqalpoq millatidan boʻlsa-da, shu yerdagi oʻtirimli, asosan qozoq, oʻzbek oilalari bilan tugʻishgan ogʻa-inidek boʻlib ketgan, hammasining quvonch-tashvishi bir. Kimningdir uyiga mehmon kelsa, qoʻshnilar ham uyiga chorlab, siylaydigan mehr-oqibat mujassam bobomeros anʼanalar bor. Shu oilalarda yashovchi katta-yu kichik barcha bir-birini yaxshi taniydi. Boltaboy ota kabi keksa nuroniylarning izzat-hurmatini joyiga qoʻyadi.

Otaxonning katta farzandi umr boʻyi elektrik boʻlib ishlab, nafaqaga chiqqan Marat Oʻtegenov turmush oʻrtogʻi Qirmizi Qurboniyozova bilan ikki oʻgʻil, ikki qizni voyaga yetkazib, oliy maʼlumotli qilishdi, farzandlari ham, kelinlari ham oʻqituvchi, onasining izdoshi. Qirmizi Qurboniyozova 47-yil 54-sonli maktabda ishlagan boʻlsa, shuning 35-yilida rahbarlik qilgan, hozir 11 nafar nevaraning buvisi.

Boltaboy ota Oʻtegenov 2 nafar qizi, 5 nafar oʻgʻillarining iqbolidan quvonib yashagan har damiga shukrona aytadi, nevaralarining gʻamxoʻrliklaridan koʻngli togʻday yuksaladi. Emin-erkin, yayrab ulgʻayayotgan chevaralarining bagʻriga talpinishlaridan yayraydi. Ularni es-hushli, aql-farosatli, zukko boʻlib ulgʻaysin, degan niyatda oʻz hayotidan ibratli hikoyalar, qoraqalpoq xalqining qiziqarli ertaklarini aytib beradi.

Mahalla yoshlar yetakchisi Husniddin Ashirboyevdan bu yerdagi xonadonlarni kelgusi qishgacha gazlashtirish choralari belgilanganini eshitib, yana ham quvonishdi.

Bir vaqtlar koʻkalamzor daraxtlar bilan burkangan hududga tobora oʻz hukmini oʻtkazayotgan suvsizlik tufayli qaqroq adirga aylanayotgan Xoʻjakoʻl hayotini mehr-oqibat, doʻstlik-birodarlik nurafshon etib turganday.

Qanday yashash – har kimning oʻziga bogʻliq, deydi donolar. Chindan-da, agar Xoʻjakoʻlda bir oila farzandlariday umrguzaronlik qilayotgan, oʻz hayotlaridan mamnun oʻzbek, qoraqalpoq, qozoq xalqlarining hayotiga bir nazar solgan kishi buning isbotini koʻra oladi.

Oygul RAJABOVA.