Tutingan “aka” yoki tilla zanjir mojarosi
(Hayotiy voqea)
Öşa kuni har doimgiday öqişga otlandim. Ikkita dars yaxşi ötdi. Uçinçi dars uçun foydalanadigan matnni men tanlaşim lozim edi. Eh, sumkamda yöq-ku? Uyda qoldiribman. Yarim soatlik tuşlik vaqtida olib keliş uçun uyga jönadim.
Qaytişda esa tilla buyumlar bilan savdo qiladigan beva, badavlat ayolning ikki qavatli uyi oldiga yaqinlaşganimda, uyidan 17-18 yoşlar atrofida bir qiz çiqib, tezgina “Neksiya”ga ötirdi. Maşina katta tezlikda közdan ğoyib böldi. Maşina töxtab turgan joyga yaqinlaşganimda yerda yotgan tilla zanjirga közim tuşdi. Hoynahoy, bu öşa qizniki, kölimga astagina oldim zanjirni, oğirgina ekan. Bundan körinib turibdiki, u juda qimmatbaho bölişi kerak.
Öşa qizning zanjiri yöqolganini bilgandagi ahvolini köz oldimga keltirdim. Maşina nomerini nimagadir eslab qolgandim. Qizni, maşina egasini topib, zanjirini qaytarişga ahd qildim. “22-22” raqamli “Neksiya” kimniki ekanligini suriştiriş kerak. Xayollar bilan yana ikkita dars qanday ötganini sezmay qoldim.
Dars tugagandan keyin kursdoşim Komiladan “22-22” raqamli kumuş rang “Neksiya” kimniki ekanligini söradim. Çunki u şaharning kazo-kazolarini tanirdi. Dadasi bir korxonada boşliqmi, bilmadim, katta lavozimda işlardi. Undan sörab, yanglişmagan ekanman, maşinaning egasini ham, uy manzilini, hatto Dinora ismli yolğiz qizini ham bilarkan. Bir parça qoğozga yozib oldim.
Ertasiga qölimdagi manzil tomon oşiqdim. Men qidirgan uy unça uzoq emas ekan. Katta darvoza oldida turib tugmani bosaymi, yöqmi deb uzoq öyladim. Uçinçi bosişda darvozaning kiçkina eşigi oçilib, uydan bir yigit çiqdi. Uyqudan yaqinda turgan şekilli, esnab, közlarini uqalab:
– Xöş, xizmat, – dedi.
– Menga Dinora kerak edi.
– Sen bilan gaplaşolmasa kerak, kayfiyati unça yaxşimas, mazasi ham yöq, – dedi uzr ohangida.
– Nimaga kayfiyati yöqligidan xabarim bor, uning zanjirini men topib olgandim.
– Uyga kir unda, ostonada turma, – dedi yigit çehrasi yorişib. – Endi quloğimiz tinçiydigan böldi xarxaşasidan. Bugun uning tuğilgan kuni, ötgan kuni bir oydan beri “zakaz” qilib qöyilgan zanjirini olib bergandik. Şu kuniyoq yöqotib qöyibdi anqov.
Bugun tuğilgan kunida zanjirni döstlariga körsatmoqçiligini, endi esa boşqa zanjirga könmayotganini yigit yöl-yölakay aytarkan, tinmay “rahmat, rahmat”, derdi nuqul. Ota-onasi, keksa buvisidan tortib, oilaning erkatoyi Dinoragaça hammalari mendan minnatdor bölişdi. Hamma ham bunday işni qilolmasligini tinmay taʼkidlaşardi. Keyinroq zanjirning narxini bilganimda bu maqtovlar bekorga emasligini angladim. Uçta maşinaning puli turarkan şu zanjir.
Şu kuni Mahkam amaki, Raʼno opa, Dinora va men qişloğimiz tomon jönadik. Taniş yöllardan maşina yeldek uçib borarkan, qalbim nimagadir entikardi. Ota-onamning bu voqeadan qançalar xursand bölganlarini eslasam, hozir ham bir boşqaça bölib ketaman.
Otam aqlli, rostgöy, birovning haqini yemaydigan menday qizi bilan faxrlanib, köziga yoş ham oldi. Salga yiğlaydigan onam yuzlarini esa sevinç yoşlari tinmay yuvardi.
Şu voqea sabab oilalarimiz orasida yaqinlik paydo böldi.
Mahkam amaki bilan dadam aka-uka, Raʼno opa bilan oyim opa-singil tutinişdi. Dinora bilan esa ajralmas dugona böldik.
Haftada uç kun Dinoranikida bölsak, qolgan kunlarini biznikida qişloqda ötkazardik. Şu asnoda kollejni tugatdim. Şu yili pedagogika institutiga öqişga kirdim.
Dinora sal erkaligini aytmasa, otasining boyligiga maqtanadigan kibrga beriladigan qizlarga öxşamasdi. Akasi Ruslan bilan aka-singil tutindik, desam töğri bölmas, “tutingan aka”ning boşidan menga boşqaça köz bilan qaraşini sezgandim. Özimni undan olib qoçişga qançalik urinmay befoyda edi.
“Aka” meni har kuni öqişga kuzatib qöyadigan, qaytişda esa “tasodifan uçratib qolib” uyga olib kelib qöyadigan böldi.
Bir kuni öqişdan çiqişimni kutib turgan “aka” öziça xursand bölib:
– Bugun oyim bilan gaplaşdim, ikkalamiz, haqimizda, dadam bilan gaplaşişga vaʼda berdi, – dedi maşinasini öt oldirarkan. – Oyimning “gap”i bor ekan, seni yordamga çaqirişdi.
Şu kuni meni uyidagilar boşqaçaroq kutib olişdi. Tahqirlaşlar, kamsitişlar haqoratlar, hatto 80 yoşli buvisi ham boşqalardan qolişmadi. Har qanday irodasi kuçli inson ham bunday gap-sözga çidab turolmasdi. Yiğlagança uyidan çiqib ketdim. “Teng-tengi bilan!” degan ovoz eşitildi. Orqamdan “aka” çiqdi, maşinasiga ötirişimni söradi.
– Uyingizdagilar hamma gapni aytib bölişdi? Siz kamiga tuz sepgani keldingizmi?
– Men bunday bölişini bilmagandim. Özimga haddan taşqari işonib yuboribman. Buni tez orada hal qilaman.
Bir haftalar ötib, uyga bordim, uydagilar ham bu gapdan xabar topişibdi. Mahkam amaki bilan Raʼno opa kelib ota-onamni rosa talabdi.
Otamning qon bosimi oşib ketibdi. Meni körişni ham istamadi. Gap nimadaligini tuşuntirmoqçi edim, gapirtirmadi, qölini kötarib ket, degandek işora qildi. Menda nima gunoh? Onamning köz yoşlari töxtamasdi. Bir otamning ahvoliga kuyinsa, bir mening ahvolimga açinardi, boyaqiş onaginam.
Institutni tugatolmadim. Mahkam akaning “şarofati” bilan öqişdan çetlatildim. Endi ota-onam yer bilan bir bölişdi. Dadam köça-köyga çiqmaydi, töy-u maʼrakaga aralaşmay qöydi.
Uyimizga sovçilar ham kelmay qöyişdi. Yoşim 30 ga yaqinlaşib qoldi. “Aka” esa uylanib, oilasi bilan ajraşdi.
Yaqinda qöşnimiz bir gap topib keldi. Uylariga Mahkam aka bilan Raʼno opa kelişibdi. Hamma qilgan işlari uçun ota-onamdan uzr söramoqçiligini aytişibdi. Sovçi bölib kelişsa, qizlarini öğlimizga berişarmikan, debdi. Özlari kelişga xijolat bölişayotgan ekan. Otam meni yonlariga çaqirib:
– Qizim, şu yigitga tegaman, desang qarşilik qilmayman, baxtli bölişingni istayman, hamma otalar kabi. Otam birinçi marta menga bunday gapirganliklari uçun özimni tutolmadim, yiğlagança otamni quçdim. Otam esa peşonamdan öpib:
– Baxtli böl, qizim – dedi.
Töy katta böldi. Kelin salomga qaynonam böynimga öşa tilla zanjirni taqib qöydi. Sevgimizni sinovlarda toblab, şu yergaça yetib kelişiga sababçi bölgan tilla zanjirni hozirgaça avaylab saqlab qöyibmiz.
Nodira YaNGIBOYeVA.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶