NAZARXON OVULIDAGI QIZILMIYa ÖSIMLIGI PLANTATsIYaLARI MUHOFAZASI NAZORATDA
Qizilmiya ösimligi yurtimizda köp uçraydigan foydali ösimliklardan biri sanaladi. Asosan tabiiy holda ösadigan qizilmiya ösimligidan tibbiyotda, sanoatning turli yönalişlarida va hatto, qişloq xöjaligida ham keng foydalanilsa böladi. Şu bois bugungi kunda uşbu ösimlikka AQŞ, Buyuk Britaniya, Gollandiya, Yaponiya, Germaniya, Vengriya, Xitoy, Janubiy Koreya va boşqa köpgina davlatlarda talab yuqori.
Bu borada Vazirlar Mahkamasi tomonidan “2021-2022-yillarda Qoraqalpoğiston Respublikasi tabiiy-xomaşyo va mineral resurslarini çuqur qayta işlaş böyiça xomaşyo bazasini kengaytiriş hamda şu asosda qöşilgan qiymat zanjirini yaratişga doir qöşimça çora-tadbirlar töğrisida”gi qaror qabul qilingan edi. Hujjatga asosan qizilmiya ildizini yiğiş va qayta işlaş sohasida qizilmiya ildizi plantatsiyalarini, birinçi navbatda, uning mamlakatda ösmaydigan yangi turlari plantatsiyalarini taşkil qilayotgan korxonalarni rağbatlantiriş va qöllab-quvvatlaş orqali qizilmiya ildizi xomaşyo bazasini kengaytiriş va boşqalar rejalaştirilmoqda.
Amudaryo tumanida ham “Jayxun Golden land” masʼuliyati çeklangan jamiyati tomonidan köp yillardan beri qizilmiya ösimligi ildizi quritilgan holda tayyorlanib, eksport qilib kelinmoqda.
12-iyul kuni Nazarxon ovuliga uşbu jamiyatga qaraşli bölgan qizilmiya ösimligi yetiştirilayotgan plantatsiyalarga Özbekiston va Qoraqalpoğiston Respublikalari Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qiliş qömitasi, Nukus ilmiy-tadqiqot instituti, Qömitaning va Kadastr agentligining tuman bölimi masʼullari taşrif buyurdilar.
Plantatsiyalarda qalamçalar va uruğdan yetiştirilgan qizilmiya ösimligini közdan keçiriş, muhofaza qilinişni nazorat qiliş kabi maqsadlarda taşrif buyurgan masʼullar ösimlikning turlarini köpaytiriş va parvarişlaş böyiça muhim tavsiyalar berişdi.
Mazkur yilda jamiyat tomonidan 25 gektar maydonda qizilmiya ösimligi yetiştirilib, parvariş qilib kelinmoqda. Şunga köra yetiştirilgan ösimlikning ildizidan yil oxirida 300 tonna eksport qiliş rejalaştirilgan.
Mutaxassislar tomonidan amalga oşirilgan hisob-kitoblarga köra, rentabelsiz bir gektar maydonda 5-yil mobaynida qizilmiya östiriş uçun 12 million söm xarajat qilinib, 14 tonna ösimlik ildizini oliş mumkin ekan. Jahon bozorida esa uning bahosi yuqori. Qolaversa, ekin poyasidan ham 8000 tonna quruq mahsulot olinadi. Yerning meliorativ holati yaxşilanib, unumdorligi ortadi, tuproqning şörlanganlik darajasi 2,5 barobargaça kamayib, azot, gumus bilan töyinadi. Ildiz hosili yiğiştirib olingan yerga boşqa ekin ekilmasa, zarur agrotexnika tadbirlarini bajariş orqali ösimlikni qayta tiklaş va yer ustidan har yili, yer ostidan esa 4-yildan keyin yana hosil yiğiştirib oliş mumkin.
Masʼullar taşrif davomida qizilmiya ildizi jahon bozorida raqobatbardoş tovarga aylanib borayotgani, ösimlik ildizidan foydalaniş kölami kengligi va mahsulotning şifobaxş xususiyatlari jahon farmokologiyasi va oziq-ovqat sanoatida uni yetakçi öringa kötarilayotgani xususida söz yuritişdi. Prezidentning “2030-yilgaça bölgan davrda Özbekiston Respublikasining Atrof-muhitni muhofaza qiliş kontseptsiyasini tasdiqlaş töğrisida”gi Farmonini amalga oşiriş maqsadida qabul qilingan qaror asosida qizilmiya ildizini yetiştirişni köpaytiriş va köp bosqiçli qayta işlaş böyiça investitsiya loyihalarining röyxati şakllantirilganligini taʼkidlaşdi. Bu şu iş bilan şuğullanuvçi dehqonlar uçun ham, tadbirkorlar uçun ham, qisqaça aytganda, iqtisodiyotimiz uçun nihoyatda foydali ekanligini eʼtirof etişdi.
Bugungi kunda Özbekistoning turli mintaqalarida qizilmiya ildizini tayyorlaş va qayta işlaş bilan şuğullanadigan turli mulkçilik şaklidagi korxonalar soni ortmoqda. Uşbu korxonalarning aksariyati mamlakatimizda östirilgan va qayta işlangan qizilmiya ildizining 70 foizdan köp qismini xorijga eksport qiladi. Davlatimiz rahbari taşabbusi ostida yangi bosqiçga kirgan uşbu işlar ezgu maqsadlarga xizmat qilişi bilan ahamiyatlidir.
O.Xudoyberganova.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶