21.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
21.11.2026, 09:55
Jamiyat 👁 370

ULAR AFĞON ZAMINIDA JANG QILGAN EDILAR...

ULAR AFĞON ZAMINIDA JANG QILGAN EDILAR...

Ötgan asrning saksoninçi yillarida öğillari böy yetgan ota-onalar yuraklarini hovuçlab iltijo qilardilar: “Ilohim, bolamning taqdiriga Afğoniston yozmasin-da”, - deya kun-u tunlarini hadik bilan ötkazişardi. Çunki tarixda “birodarkuşlik uruşi” deb nom olgan Afğon zaminidagi notinçliklar sobiq ittifoq hududidagi Respublikalar, ayniqsa Markaziy Osiyoliklar uçun köplab yöqotişlar olib kelgan, har kuni Afğonistondan birodarkuşlik janglarini töxtatiş uçun safarbar etilgan sovet armiyasi askarlarining jonsiz jasadlari “qora lolalar” deb  nom olgan vertolyotlar orqali temir tobutlarda sobiq SSSR hududiga olib ötilardi. Ularning deyarli barçasi 18-19 yoşli navqiron yigitlar edilar...

Sobiq ittifoq hududidagi Respublikalardan uşbu uruşda 14454 nafar, Qoraqalpoğiston Respublikasining özidan 2800 nafar yigit Afğoniston uruşiga safarbar etildi. Ulardan 88 nafar navqiron yigit qahramonlarça halok böldilar. Yuqoridagi raqamlarga eʼtibor berilsa, musulmon farzandlari boşqa millat vakillariga nisbatan köpçilikni taşkil etganini anglaş qiyin emas.

Bizning Amudaryo tumanimizdan 13 nafar yigit 18-20 yoşning nari-berisida uşbu qattol uruş qurboni böldilar. 9-yil-u 2 oy davom etgan talatöplardan omon qaytganlarning biri oyoği yo qölini, yana biri yarim  jonini begona yurt tuproğini yovdan ozod etiş uçun bölgan qaqşatqiç jang maydonlariga taşlab qaytdi. Omon qaytganlarning deyarli barçasi, mana, 32-yildirki, uruş asoratlaridan azob çekişadi. Ular orasida Qiliçboy zaminida tuğilib-ösgan Qöziboy Davletov ham bor edi. U navqiron yigitlik davridan to hozirgaça II guruh nogironi sifatida haftalab, baʼzan oylab şifoxonalarda davolanadi.

Hayot sinovlarga töla. Inson taqdiri ana şu sinovlar silsilasida goh ravon, goh notinç keçadi. Umr lahzalarini olib ötayotgan vaqt ham baʼzan inson boşidan keçirgan oğir sinovlar asoratiga malham bölmas ekan...

Qöziboy Davletovning orzulari, hayotdan umidi köp edi. Serfarzand oilada voyaga yetgan Qöziboy Erimmat ota bilan Yoqutjon opaning beşinçi öğli, yerga ursa, osmonga sapçiydigan norğul yigit bölib ulğaydi.

Xalqimizda önta bölsa, örni qirqta bölsa, qiliği boşqa, degan hikmatli iboraga nisbat beradigan bölsak 11 nafar öğil östirgan Erimmat ota bilan Yoqutjon ona uçun har bir öğli Asqar toğday suyanç, ön bir xil dunyo, faxrlansa arzigulik quvonçlari edilar.

Qiliçboydagi 15-sonli maktabni 1980-yilda tamomlagan Qöziboyning ulğayganini öğliga tuman harbiy komissariatidan çaqiruv xati kelganida bilişdi boyaqiş ota-onasi. Yoqutjon ona uçun tinç ötayotgan kun-u tunlaridan fayz ketdi. Ötirsa ham, tursa ham, hatto biron yumuş bilan maşğul bölsa ham nuqul bir gapni takrorlardi: “Ilohim, afğonlarga yöling tuşmagay-da, bolam!”

Yaratganning sinovimidiki, Qöziboy 1981-yilning aprel-iyun oylarida Surxondaryo viloyatida harbiy dala maşğulotlarida tayyorgarlik bosqiçini ötadi. Iyul oyining boşida 149-sonli motoöqçilar polki  tarkibida, Afğoniston Respublikasining Qunduz viloyatida haqiqiy harbiy xizmat vazifasini bajarişga kirişdi. Saraton jaziramasida harorat 50-60 darajagaça yetadigan toğ-u toşlarda, Afğon qişloqlarida jangarilarga qarşi bölgan beayov janglarda iştirok etdi. Jangavor xizmat davomida hozirgina özi bilan bir havodan nafas olayotgan quroldoş döstlaridan ayrildi. Ölim bilan yuzma-yuz kelgan lahzalarida ham xizmat postini taşlab ketmadi. Goh yaralangan döstlarini, goh duşman öqidan halok bölgan quroldoşlarining jonsiz jasadlarini jang maydonlaridan olib çiqdi. Şunday janglarning birida qozoq millatiga mansub quroldoşi Baxtbekni yelkasida opiçlab, sanitar maşinasigaça olib bordi. Jon talaşayotgan dösti tinmay onasini çaqirgani hamon quloği ostida jaranglaydi. Bir safargi jangda esa gruzin dösti oyoğidan oğir yaralandi, toliqqan Qöziboy quruqlikda yelkalab yurişga majoli yetmay Gaydaraşvilini çuqur soy suviga taşlab, suv orqali eson-omon sanitar postiga yetkazgani, garçi oyoğidan ajralsa-da, dösti undan minnatdor bölgani hamon esida.

Qöziboy Davletov janglarda körsatgan jasorati uçun harbiy Qömondonlik tomonidan  “Qizil yulduz” ordeni, sobiq SSSR “Qurolli Kuçlarning 70 yilligi” yubiley medallari bilan taqdirlandi. U bir yil davomida neça-neça döstlaridan ajraldi. Har gal jangari duşman guruhiga qarşi jangga kirganida: “biz özi kim uçun, nima uçun uruşayotirmiz?” – degan savol yuragini timdalar, lekin bu savolga javob topa olmay, battar qiynalardi. Şunday oğir janglarning birida BMP maşinasi minaga duç kelib, portlab ketdi. Kim tirik, kim halok böldi, bunisi noayon, Qöziboy közini oçganida vujudidagi qattiq oğriqdan ingrab yubordi. U boşidan oğir jarohat olgandi. U avval dala gospitalida, keyinçalik öşa paytdagi Turkiston harbiy okruğiga qaraşli Toşkent şahridagi ixtisoslaştirilgan  harbiy gospitalda oylar davomida davolandi. Boş çanoği suyagi ezilib ketgan Qöziboy bir neça marta jarrohlik stolida hayot uçun kuraşdi. Aʼlal-oqibat suyaklarning tiklaş qiyin bölgan joyiga plastik (sunʼiy suyak) örnatilib, 1-guruh nogironiga aylandi.

Mana 40-yildirki, Qöziboy Davletov boşidagi ana şu oğir jarohat asoratidan azob çekadi. Yaxşiyamki, unga Turdigul opaday oqila, mehribon ayol umr yöldoşi böldi. Turdigul opa bilan ahil-inoq yaşab 2 öğil, 2 qiz tarbiyalaşdi. Qizlarini uzatib, öğillarini uylantirişdi, şirin-şakar 3 nafar nevaraning bobo-buvisi bölişdi.

Hayot sinovlarini yengişda insonga faqat iroda kuçi yetmas ekan. Qançalik kuçli bölmang, oilada özaro mehr-oqibat tuyğusi ildiz otmasa, bunday oila iç-içidan yemiriladi. Qöziboy aka bilan Turdigul opa qurgan oila qörğoni esa ana şu mehr-oqibat tuyğusidan obod va körkam: Er-xotin qöş hökiz, deganlari ham haqiqat. Ikkovlon bir bölib, tomorqa xöjaligini yuritişdi. Avval sobiq sovxozda, keyinçalik jamoa xöjaligida va hududdagi biolaboratoriyada agronom bölib işlagan Turdigul opa eriga hamişa qöl-qanot böldi. Farzandlarini el-yurt koriga munosib insonlar qilib tarbiyalaşdi.

-  Xudoga ming-ming şukr, - deydi Qöziboy aka mamnuniyat bilan, - Turdigul çeçangiz bilan bolalarning umri-davlatini tilab yaşayapmiz. – Öğil-qizlarni uyli-joyli qildik, kelinlarimiz mehribon, mehnatkaş. Bundan ortiği bölmaydi.
Qöziboy akaning özi nogiron bölsa-da, böş ötirmaydi. Goh mol-holga, parrandalarga qarasa, goh tomorqa işlariga urinadi. Bahor yaqinlaşgani uçun qöliga tokqayçi olib, möʼjazgina  boğ-roğiga şakl beradi. Nevaralariga ertaklar öqib beradi.

Biz ijodiy jamoamiz bilan Qöziboy aka xonadonida bölgan kunimiz sobiq afğonçi jangçini yöqlab döstlari – Qoraqalpoğiston Respublikasi Baynalmilal jangçilar uyuşmasining Amudaryo tuman bölimi raisi Bahodir Jumaniyozov, sobiq afğonçilar Rustam Xörozov va Ozod Xöjaniyozovlar Qöziboy akani yöqlab kelişdi. Biri-birini soğingan qadrdonlar bir piyola çoy ustida olis yillar xotiralarini yodga olişdi. Sobiq sovet qöşinlarining Afğoniston hududidan olib çiqilganiga 32-yil tölgan kun munosabati bilan bayram tadbiri taşkil etilayotgani, uşbu tadbirga Qöziboy akani ham taklif qilib kelişganidan butun oila aʼzolari mamnun bölişdi. Şunday kunda Qöziboy aka uyiga siğarmidi!? Döstlari bilan birgalikda sobiq afğonçi jangçilarni 15-fevral sanasi bilan qutlaş uçun ularning safiga qöşildi.

Şu kuni ular Bahromjon Rahimovnikiga, söng Ozod Örozmetovning xonadonlariga ham borişib, barçasi birgalikda Toryop mahallasiga yöl oldilar. Yaqindagina afğon uruşida olgan darohatlari asorati tufayli  vafot etgan Norimmat Boltaboyevning xonadonida bölişib, uning rafiqasi va farzandlari bilan uçraşişdi. Norimmat Boltaboyevning öğli Dilşodbek bilan  Norimmatning hayoti bilan boğliq xotiralarni yodga oldilar. Marhumning haqiga qurʼon tilovatlar qildilar, el-yurtga tinçlik-omonlik tiladilar.

Sobiq afğonçi jangçilar Norimmat Boltaboyevning izlarida qolgan yaxşiliklar, farzandlari hayotida davom etayotgan ezgu işlari, orzulari haqida uzoq suhbatlaşdilar va tinçlik yurtidan harbiy xizmatga çaqirilib, Afğoniston zaminidagi maqsadsiz jang-u jadallarda bevaqt xazon bölgan 13 nafar amudaryolik jangçilarni bir-bir yodga oldilar, ularning pok ruhlariga Qurʼon oyatlaridan tilovatlar qildilar.

Ijodiy jamoamiz bilan Afğoniston uruşining  sobiq jangçilari huzuridan qaytarkanmiz, oradan şunça yillar ötsa-da, yuraklaridagi çandiq, armon doği hamon ketmagan, bugun barçasi nuroniy yoşga yetib, har biri bir etak nevaraga bobo bölgan bu insonlar könglini anglaganday böldik. Beixtiyor dilimizdan ezgin satrlar keçdi.

Bu hayotning qadr-u qimmatin,
Uruş körgan ellardan sörang.
Tonglar aro jahannam ötin,
Keçib kelgan erlardan sörang,
Ular bilar bir burda nonning,
Qadri hayot qadriça uluğ.
Tinçlik degan buyuk imkonning,
Har lahzasi baxtga  töluğ.

Robiya YÖLDOŞEVA.

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026