OROLNING QURIShI – EKOLOGIK MUAMMO

Orolning qurishi – Orolboʻyi tabiati oʻsimliklar va hayvonot dunyosiga katta ziyon yetkazdi. Suv zahiralarining kamayishi va shoʻrlanishi natijasida yaylovlarda chorva uchun oziq boʻladigan oʻsimliklar turi va sifati kamayib, oʻtloqlar maydoni deyarli uch martaga qisqardi. Ekologik vaziyat tufayli mintaqada tuproq meliorativ holatining buzilishi hozir ham davom etmoqda. Tuzli chang va tuzlarning koʻtarilishi, qumlar koʻchib yurishini toʻxtatish, xususan, qumlar Amudaryo va Sirdaryo deltalariga bostirib kirishining oldini olish maqsadida ularni mustahkamlash, tuz toʻzgʻishi mumkin boʻlgan joylarda shamolda uchishining oldini olish uchun maʼlum tadbirlarni qoʻllash muhim ahamiyat kasb etadi. Bu borada fitomelioratsiya tadbiri yaxshi samara berishi aniqlangan.

Oʻzbekistonda ekologik boʻron oqibatlarini yengillashtirish masalasi davlat darajasida, kompleks ravishda hal etilmoqda. Shu bilan birga tabiiy resurslardan foydalanishni va atrof-muhitni himoya qilish faoliyatini tartibga soluvchi qonunlar qabul qilingan. Shu asosda Orolboʻyi hududiga kiradigan Qoraqalpogʻiston Respublikasi va Xorazm viloyatini umumiy ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishga qaratilgan keng koʻlamli dasturlar izchil amalga oshirilmoqda. Orolning qurigan qismida, Oʻzbekiston hududida har yili kamida 25 ming gektar maydonga qora saksovul, qandim, cherkiz, yulgʻun va boshqa butalar urugʻlari, koʻchatlari ekilmoqda. 1980-yillarda ekilgan koʻchatlar ancha yirik boʻlib, qumlarni mustahkamlashdagi xizmatlari katta maydonlarda yaxshi sezilib turibdi. Xuddi shunday usulni qoldiq shoʻrhoklarda ham mahalliy relef xususiyatlarini eʼtiborga olib, ekishni tashkil qilish samara berishi mumkin. Bunda asosan galofitlar, qora saksovul, yulgʻun, qorabaroq oʻstirish maqsadga muvofiq boʻladi.

Xulosa oʻrnida aytadigan boʻlsak, tabiatga inson faoliyati tomonidan koʻrsatilayotgan taʼsirning ortib borishi choʻllanishga sabab boʻlgan. Choʻllanishga qarshi kurashda bir qancha xalqaro tashkilotlar tomonidan dasturlar va chora-tadbirlar ishlab chiqilgan. Hozirgi kunda bu ekologik muammoni hal qilish uchun amaliy ishlar boshlab yuborilgan.

Nodira OʻROZBOYeVA, Toshkent Irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini

mexanizatsiyalash muhandislari instituti, 1-bosqich magistranti.