KARANTIN NIMA ÖZI...?
Oxirgi kunlarda “Koronavirus” infektsiyasining jadalllik bilan tarqalişi, uning oldini oliş yuzasidan qilinayotgan kompleks çora-tadbirlar va umuman Respublikamizdagi bu kasallik bilan boğliq mavjud vaziyatni yaxşilaş böyiça joriy etilayotgan yangi tartiblar, sir emas ayrim fuqarolarimizni bir oz bölsada esankiratib qöymoqda. Ayniqsa, 2020-yil
1-apreldan Respublika maxsus komissiyasining qarori bilan “özini yakkalaş” tizimining joriy etilişi, yaʼni 65 yoşdan yuqori bölgan fuqarolarga uyidan taşqariga çiqiş qatʼiyan man etilişi hamda “yakka tartibdagi xayriya aktsiyalari”ning vaqtinça töxtatilişi, fuqarolarimizda “karantin” iborasi bilan boğliq köplab savollar tuğilişiga sabab bölmoqda.
KARANTIN iborasi italyança, fransuzça (quarantaine - maʼnosi “40 kunlik”) tillardan olingan bölsada, şarq xalqlarining tibbiy madaniyatiga begona tuşunça emas. Sababi xalqimizdagi “40 kunlik çilla” tartibi va iborasi bir neça asrlardan beri qöllanib kelinmoqda.
KARANTIN iborasining “Koronavirus” infektsiyasi bilan boğliq huquqiy tuşunçasiga töxtaladigan bölsak, bu savolga javob Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 23-martdagi 176-son qaroriga ILOVA “[OKOZ:
1.14.00.00.00 Soğliqni saqlaş. Jismoniy tarbiya. Sport. Turizm / 14.01.00.00 Soğliqni saqlaş / 14.01.08.00 Aholining sanitariya-epidemiologik soğlomligi / 14.01.08.02 Sanitariya va gigiyena meʼyorlari hamda qoidalari]
Koronavirus infektsiyasi aniqlanganda (gumon qilinganda) bajariladigan profilaktik va epidemiyaga qarşi çora-tadbirlarni amalga oşiriş tartibi töğrisida”gi NIZOMda taʼrif beri ötilgan. Jumladan unda “Karantin — maʼlum hududni koronavirus infektsiyasi tarqatuvçi manbadan muhofaza qiliş va uni yöqotişga hamda koronavirus infektsiyasining bir joydan boşqa hududlarga tarqalişiga yöl qöymaslikka qaratilgan maʼmuriy va sanitariya-epidemiologik tadbirlar majmui” –deb taʼrif berilgan.
Şu örinda Koronavirus infektsiyasiga gumon qilingan şaxslar uçun karantin belgilaş tartibi xususida ham töxtalib ötiş örinlidir. Yuqoridagi Nizomga köra Koronavirus infektsiyasini yuqtiriş xavfi darajasiga qarab, koronavirus infektsiyasi aniqlangan şaxslar bilan yaqin muloqotda va muloqotda bölgan şaxslarga bölinadi.
Koronavirus infektsiyasi aniqlangan şaxslar bilan yaqin muloqotda bölgan şaxslar doirasiga quyidagilar kiradi:
koronavirus infektsiyasi aniqlangan şaxs bilan bitta xonadonda yaşagan şaxslar;
koronavirus infektsiyasi aniqlangan şaxs bilan bevosita jismoniy muloqotda (qöl siqiş, quçoqlaşiş) bölgan şaxs;
koronavirus infektsiyasi aniqlangan şaxs bilan muloqotda (masalan, yötalayotganda) himoyalanmagan şaxslar;
koronavirus infektsiyasi aniqlangan şaxs bilan 2 metrdan kam masofada 15 daqiqadan köproq vaqt davomida yuzma-yuz bölgan şaxslar;
15 daqiqa yoki undan köproq vaqt 2 metrdan kam masofada koronavirus infektsiyasi aniqlangan şaxs bilan birga yopiq joyda (sinf xonasida, yiğiliş xonasida, kasalxona kutiş xonasida va boşqalar) bölgan şaxslar;
tibbiy mutaxassis yoki koronavirus infektsiyasi aniqlangan şaxsni bevosita parvarişlaşni amalga oşiruvçi boşqa şaxs yoki şaxsiy himoya vositalarisiz yoki ulardan foydalaniş qoidalarini buzgan holda koronavirus infektsiyasi aniqlangan şaxsning bionamunalari bilan işlagan laboratoriya mutaxassislari;
samolyotda, şaharlararo avtobusda, poyezdda koronavirus infektsiyasi aniqlangan şaxsdan har qanday yönalişda ikki örindiq oraliğida yoki bitta kupeda (poyezdda) bölgan, şuningdek, koronavirus infektsiyasi aniqlangan şaxs uçib ketgan samolyotda xizmat körsatgan ekipaj aʼzolari.
Koronavirus infektsiyasi aniqlangan şaxslar bilan yaqin muloqotda bölgan şaxslar provizor gospital yoki izolyatorga joylaştiriladi.
Koronavirus infektsiyasi aniqlangan şaxslar bilan muloqotda bölgan şaxslar doirasiga koronavirus infektsiyasi aniqlangan şaxslar bilan bir samolyotda, poyezdda, avtobusda bölgan, ammo ular bilan yaqin muloqot qilmagan şaxslar kiradi.
Koronavirus infektsiyasi aniqlangan şaxslar bilan muloqotda bölgan şaxslar uy karantinida saqlanadilar.
Koronavirus infektsiyasi aniqlangan şaxslar bilan muloqotda bölgan şaxslarning yaşaş joyida uy şaroitida izolyatsiya qiliş uçun şaroitlar bölmagan taqdirda, ularning karantinga olinişi mahalliy hokimliklar tomonidan taʼminlanadi.
Koronavirus infektsiyasini yuqtirgan yoki uşbu infektsiyani yuqtirganlikda gumon qilinib karantinga joylaştirilgan şaxslarga tegişli bölgan mobil telefon, audio va video vositalar, kredit kartalari hamda boşqa axborot taşuvçi buyumlar vaqtinça olib qöyiladi.
Bunda vaqtinçalik olib qöyilgan buyumlar şaxs infektsiya yuqişi mumkin bölgan davrda muloqotda bölgan şaxslar va borgan joylarini aniqlaş maqsadida örganiladi.
Vaqtinçalik olib qöyilgan buyumlar şaxs davolaş muassasasidan çiqayotgan vaqtda öziga qaytarib beriladi yoki uning yaqin qarindoşlari yoxud vakillariga topşiriladi.
Vaqtinçalik olib qöyilgan buyumlarni saqlaş (qöriqlaş) tegişli davolaş muassasasi tomonidan içki işlar organlari va Milliy gvardiya bölinmalari bilan birgalikda taşkillaştiriladi.
Maxsus transport vositalari har bir taşişdan oldin va keyin maxsus ajratilgan maydonçada yuviladi va dezinfektsiyalanadi, işçilarning himoya va iş kiyimlari taşiş yakuniga köra rejim böyiça dezinfektsiya qilinadi.
Karantin joyida muloqotda bölgan şaxslarni, taşrif buyuruvçilar, transport vositalari kirişlari va çiqişlari, buyumlar, mahsulotlar va boşqalarni olib kirişni va olib çiqişni qatʼiy nazorat qiliş uçun Içki işlar vazirligi va Milliy gvardiya tomonidan keçayu-kunduz qöriqlanadi.
Koronavirus infektsiyasi aniqlangan şaxslar bilan muloqotda bölib, karantinda saqlanayotgan şaxslar orasida koronavirus infektsiyasi bor boşqa şaxs aniqlansa, u gospitalga olinadi hamda qolgan şaxslar uçun karantin muddati qaytadan boşlanadi.
Koronavirus infektsiyasi aniqlangan şaxslar bilan muloqotda bölib, karantinda saqlanayotgan şaxslar orasida karantin muddatida koronavirus infektsiyasi bor şaxslar aniqlanmasa ular davolaş muassasasidan çiqariladi.
Koronavirus infektsiyasi aniqlangan şaxslar davolaş muolajalaridan söng koronavirus infektsiyasidan tuzalsa hamda bu tegişli laboratoriya tekşiruvlari natijalari bilan tasdiqlansa, şaxs davolaş muassasasidan çiqariladi.
Bemor uyiga javob berilişi oldidan u sanitariya işlovidan ötkaziladi. Gospitalda bemorlarning uyiga javob beriş tartibi yuqumli kasalliklar böyiça Soğliqni saqlaş vazirligining tegişli buyruqlari asosida amalga oşiriladi.
Sanab ötgan uşbu tartib qoidalar karantin qoidalarining bir qismi xisoblanib, ularga rioya qilmaslik aybdor şaxsga nisbatan Maʼmuriy yoki Jinoiy javobgarlikni keltirib çiqaradi.
Darhaqiqat ijtiomiy tarmoqlardagi “hudud24.uz” sayti xabariga köra bugungi kunda (2020-yil 03-aprel holatiga) karantin qoidalarini buziş Respublika böyiça 22.286 ta holatni taşkil qilgan.
Şunday ekan, har birimiz karantin davrida öz oilamiz, yaqinlarimiz va tinç osayişta hayotimizni öylab uyda ötiraylik hurmatli yurtdoşlar ...
M.Matyusupov,
Amudaryo tuman adliya bölimi boşliği

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶