KARANTIN NIMA OʻZI...?

Oxirgi kunlarda “Koronavirus” infektsiyasining jadalllik bilan tarqalishi, uning oldini olish yuzasidan qilinayotgan kompleks chora-tadbirlar va umuman Respublikamizdagi bu kasallik bilan bogʻliq mavjud vaziyatni yaxshilash boʻyicha joriy etilayotgan yangi tartiblar, sir emas ayrim fuqarolarimizni bir oz boʻlsada esankiratib qoʻymoqda. Ayniqsa, 2020-yil
1-apreldan Respublika maxsus komissiyasining qarori bilan “oʻzini yakkalash” tizimining joriy etilishi, yaʼni 65 yoshdan yuqori boʻlgan fuqarolarga uyidan tashqariga chiqish qatʼiyan man etilishi hamda “yakka tartibdagi xayriya aktsiyalari”ning vaqtincha toʻxtatilishi, fuqarolarimizda “karantin” iborasi bilan bogʻliq koʻplab savollar tugʻilishiga sabab boʻlmoqda.

KARANTIN iborasi italyancha, fransuzcha (quarantaine - maʼnosi “40 kunlik”) tillardan olingan boʻlsada, sharq xalqlarining tibbiy madaniyatiga begona tushuncha emas. Sababi xalqimizdagi “40 kunlik chilla” tartibi va iborasi bir necha asrlardan beri qoʻllanib kelinmoqda.

KARANTIN iborasining “Koronavirus” infektsiyasi bilan bogʻliq huquqiy tushunchasiga toʻxtaladigan boʻlsak, bu savolga javob Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 23-martdagi 176-son qaroriga ILOVA “[OKOZ:

1.14.00.00.00 Sogʻliqni saqlash. Jismoniy tarbiya. Sport. Turizm / 14.01.00.00 Sogʻliqni saqlash / 14.01.08.00 Aholining sanitariya-epidemiologik sogʻlomligi / 14.01.08.02 Sanitariya va gigiyena meʼyorlari hamda qoidalari]

Koronavirus infektsiyasi aniqlanganda (gumon qilinganda) bajariladigan profilaktik va epidemiyaga qarshi chora-tadbirlarni amalga oshirish tartibi toʻgʻrisida”gi NIZOMda taʼrif beri oʻtilgan. Jumladan unda “Karantin — maʼlum hududni koronavirus infektsiyasi tarqatuvchi manbadan muhofaza qilish va uni yoʻqotishga hamda koronavirus infektsiyasining bir joydan boshqa hududlarga tarqalishiga yoʻl qoʻymaslikka qaratilgan maʼmuriy va sanitariya-epidemiologik tadbirlar majmui” –deb taʼrif berilgan.

Shu oʻrinda Koronavirus infektsiyasiga gumon qilingan shaxslar uchun karantin belgilash tartibi xususida ham toʻxtalib oʻtish oʻrinlidir. Yuqoridagi Nizomga koʻra Koronavirus infektsiyasini yuqtirish xavfi darajasiga qarab, koronavirus infektsiyasi aniqlangan shaxslar bilan yaqin muloqotda va muloqotda boʻlgan shaxslarga boʻlinadi.

Koronavirus infektsiyasi aniqlangan shaxslar bilan yaqin muloqotda boʻlgan shaxslar doirasiga quyidagilar kiradi:

koronavirus infektsiyasi aniqlangan shaxs bilan bitta xonadonda yashagan shaxslar;

koronavirus infektsiyasi aniqlangan shaxs bilan bevosita jismoniy muloqotda (qoʻl siqish, quchoqlashish) boʻlgan shaxs;

koronavirus infektsiyasi aniqlangan shaxs bilan muloqotda (masalan, yoʻtalayotganda) himoyalanmagan shaxslar;

koronavirus infektsiyasi aniqlangan shaxs bilan 2 metrdan kam masofada 15 daqiqadan koʻproq vaqt davomida yuzma-yuz boʻlgan shaxslar;

15 daqiqa yoki undan koʻproq vaqt 2 metrdan kam masofada koronavirus infektsiyasi aniqlangan shaxs bilan birga yopiq joyda (sinf xonasida, yigʻilish xonasida, kasalxona kutish xonasida va boshqalar) boʻlgan shaxslar;

tibbiy mutaxassis yoki koronavirus infektsiyasi aniqlangan shaxsni bevosita parvarishlashni amalga oshiruvchi boshqa shaxs yoki shaxsiy himoya vositalarisiz yoki ulardan foydalanish qoidalarini buzgan holda koronavirus infektsiyasi aniqlangan shaxsning bionamunalari bilan ishlagan laboratoriya mutaxassislari;

samolyotda, shaharlararo avtobusda, poyezdda koronavirus infektsiyasi aniqlangan shaxsdan har qanday yoʻnalishda ikki oʻrindiq oraligʻida yoki bitta kupeda (poyezdda) boʻlgan, shuningdek, koronavirus infektsiyasi aniqlangan shaxs uchib ketgan samolyotda xizmat koʻrsatgan ekipaj aʼzolari.

Koronavirus infektsiyasi aniqlangan shaxslar bilan yaqin muloqotda boʻlgan shaxslar provizor gospital yoki izolyatorga joylashtiriladi.

Koronavirus infektsiyasi aniqlangan shaxslar bilan muloqotda boʻlgan shaxslar doirasiga koronavirus infektsiyasi aniqlangan shaxslar bilan bir samolyotda, poyezdda, avtobusda boʻlgan, ammo ular bilan yaqin muloqot qilmagan shaxslar kiradi.

Koronavirus infektsiyasi aniqlangan shaxslar bilan muloqotda boʻlgan shaxslar uy karantinida saqlanadilar.

Koronavirus infektsiyasi aniqlangan shaxslar bilan muloqotda boʻlgan shaxslarning yashash joyida uy sharoitida izolyatsiya qilish uchun sharoitlar boʻlmagan taqdirda, ularning karantinga olinishi mahalliy hokimliklar tomonidan taʼminlanadi.

Koronavirus infektsiyasini yuqtirgan yoki ushbu infektsiyani yuqtirganlikda gumon qilinib karantinga joylashtirilgan shaxslarga tegishli boʻlgan mobil telefon, audio va video vositalar, kredit kartalari hamda boshqa axborot tashuvchi buyumlar vaqtincha olib qoʻyiladi.

Bunda vaqtinchalik olib qoʻyilgan buyumlar shaxs infektsiya yuqishi mumkin boʻlgan davrda muloqotda boʻlgan shaxslar va borgan joylarini aniqlash maqsadida oʻrganiladi.

Vaqtinchalik olib qoʻyilgan buyumlar shaxs davolash muassasasidan chiqayotgan vaqtda oʻziga qaytarib beriladi yoki uning yaqin qarindoshlari yoxud vakillariga topshiriladi.

Vaqtinchalik olib qoʻyilgan buyumlarni saqlash (qoʻriqlash) tegishli davolash muassasasi tomonidan ichki ishlar organlari va Milliy gvardiya boʻlinmalari bilan birgalikda tashkillashtiriladi.

Maxsus transport vositalari har bir tashishdan oldin va keyin maxsus ajratilgan maydonchada yuviladi va dezinfektsiyalanadi, ishchilarning himoya va ish kiyimlari tashish yakuniga koʻra rejim boʻyicha dezinfektsiya qilinadi.

Karantin joyida muloqotda boʻlgan shaxslarni, tashrif buyuruvchilar, transport vositalari kirishlari va chiqishlari, buyumlar, mahsulotlar va boshqalarni olib kirishni va olib chiqishni qatʼiy nazorat qilish uchun Ichki ishlar vazirligi va Milliy gvardiya tomonidan kechayu-kunduz qoʻriqlanadi.

Koronavirus infektsiyasi aniqlangan shaxslar bilan muloqotda boʻlib, karantinda saqlanayotgan shaxslar orasida koronavirus infektsiyasi bor boshqa shaxs aniqlansa, u gospitalga olinadi hamda qolgan shaxslar uchun karantin muddati qaytadan boshlanadi.

Koronavirus infektsiyasi aniqlangan shaxslar bilan muloqotda boʻlib, karantinda saqlanayotgan shaxslar orasida karantin muddatida koronavirus infektsiyasi bor shaxslar aniqlanmasa ular davolash muassasasidan chiqariladi.

Koronavirus infektsiyasi aniqlangan shaxslar davolash muolajalaridan soʻng koronavirus infektsiyasidan tuzalsa hamda bu tegishli laboratoriya tekshiruvlari natijalari bilan tasdiqlansa, shaxs davolash muassasasidan chiqariladi.

Bemor uyiga javob berilishi oldidan u sanitariya ishlovidan oʻtkaziladi. Gospitalda bemorlarning uyiga javob berish tartibi yuqumli kasalliklar boʻyicha Sogʻliqni saqlash vazirligining tegishli buyruqlari asosida amalga oshiriladi.

Sanab oʻtgan ushbu tartib qoidalar karantin qoidalarining bir qismi xisoblanib, ularga rioya qilmaslik aybdor shaxsga nisbatan Maʼmuriy yoki Jinoiy javobgarlikni keltirib chiqaradi.

Darhaqiqat ijtiomiy tarmoqlardagi “hudud24.uz” sayti xabariga koʻra bugungi kunda (2020-yil 03-aprel holatiga) karantin qoidalarini buzish Respublika boʻyicha 22.286 ta holatni tashkil qilgan.

Shunday ekan, har birimiz karantin davrida oʻz oilamiz, yaqinlarimiz va tinch osayishta hayotimizni oʻylab uyda oʻtiraylik hurmatli yurtdoshlar ...

M.Matyusupov,

Amudaryo tuman adliya boʻlimi boshligʻi