“Özbekiston Respublikasining Saylov kodeksini tasdiqlaş töğrisida”gi Qonunning mohiyati va ahamiyati haqida
Joriy yilning 25-iyunida “Özbekiston Respublikasining Saylov kodeksini tasdiqlaş töğrisida”gi Qonun Özbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan imzolandi.
Saylov kodeksi Prezident, Qonunçilik palatasi deputatlari, Senat aʼzolari, mahalliy kengaşlar deputatlari saylovlariga tayyorgarlik köriş va ularni ötkaziş tartibini belgilaydi.
Ilgari mazkur saylovlarni ötkaziş tartibi alohida-alohida normativ huquqiy-hujjatlar bilan tartibga solingan edi.
Yangi kodeksga binoan, saylovlarda har bir fuqaro bir ovozga ega.
Saylovda erkin va yaşirin ovoz beriladi. Saylovçilarning xohiş-irodasini nazorat qilişga yöl qöyilmaydi.
Saylovga tayyorgarlik köriş hamda uni ötkaziş oçiq va oşkora amalga oşiriladi.
Saylov kodeksi bilan saylov okruglari va uçastkalarini tuziş, saylov komissiyalari faoliyatini taşkil etiş tartibi belgilandi.
Unga muvofiq, Qonunçilik palatasi deputatlari saylovini ötkaziş uçun 150 ta hududiy saylov okruglari tuziladi.
Ilgari 135 ta okrug tuzilgan va 15 nafar deputat sobiq Özbekiston ekologik harakatidan saylangan. Endilikda Özbekiston ekologik partiyasi taşkil etilganligi bois, mazkur partiya deputatlikka öz nomzodlarini umumiy saylovlarga qöygan holda Qonunçilik palatasidan örin egallaşi mumkin.
Endilikda saylovçilarning yagona elektron röyxati şakllantiriladi.
Unga köra, saylovçilar Markaziy saylov komissiyasining rasmiy
veb-saytida saylovçilarning röyxati töğrisidagi özi uçun kerakli maʼlumotlarni oliş imkoniyatiga ega böladi.
Saylovçilarning röyxatlari saylovga 15 kun qolganida, çet davlatlardagi vakolatxonalarda, sanatoriylar va dam oliş uylarida, kasalxonalar va boşqa statsionar davolaş muassasalarida, olis va boriş qiyin bölgan yerlarda, qamoqda saqlaş va ozodlikdan mahrum etiş joylarida tuzilgan saylov uçastkalarida esa saylovga 7 kun qolganida hamma tanişib çiqişi uçun taqdim qilinadi.
Kodeks bilan kuzatuvçilarning, siyosiy partiyalar vakolatli vakillarining, ommaviy axborot vositalari vakillarining huquq va majburiyatlari belgilandi.
Jumladan, ommaviy axborot vositalarining vakillari saylov jarayonini yoritiş, ovoz beriş binolarida, şu jumladan ovozlarni sanab çiqiş çoğida hozir böliş huquqiga ega.
Prezident saylovi, Qonunçilik palatasi deputatlari va mahalliy Kengaşlar deputatlari saylovi böyiça saylov kampaniyasi boşlanganligi ularning vakolatlari tugaşidan kamida 3 oy oldin eʼlon qilinadi.
Kodeksda uçastka saylov komissiyalari joylaşgan binolarning jihozlanişiga oid talablar öz aksini topdi.
Xususan, saylov komissiyalari joylaşgan binolarda saylov uçastkasining xaritasi, zarur mebel, ofis texnika vositalari (telefon, printer, Internetga ulangan va Saylov jarayonini boşqariş axborot tizimişa kiriş imkoniyatiga ega kompyuterlar, seyf, kantselyariya tovarlari) bölişi kerak.
Saylovlar soat 8.00 dan 20.00 gaça ötkaziladi. Ilgari soat 6.00 dan soat 20.00 gaçaötkazilgan.
Saylovçi ovoz beriş binosiga kelgaç uçastka saylov komissiyasining aʼzosiga öz şaxsini tasdiqlovçi hujjatni körsatadi hamda saylovçilar röyxatiga imzo qöyadi. Şundan keyin unga saylov byulleteni beriladi.
Saylov byulleteni yaşirin ovoz beriş kabinasi yoki xonasida töldiriladi. Saylov byulletenini töldiriş vaqtida ovoz beruvçidan boşqa şaxslarning hozir bölişi taqiqlanadi.
Saylovda saylovçi özi yoqlab ovoz berayotgan nomzodning familiyasi röparasida, öng tomonda joylaşgan böş kvadratga “+” yoki “√” yoxud “X” belgisini qöyadi.
PREZIDENT SAYLOVINING ÖZIGA XOS XUSUSIYaTLARI
Prezident 5-yil muddatga saylanadi va bir şaxs surunkasiga 2 muddatdan ortiq Prezident bölişi mumkin emas.
35 yoşdan kiçik bölmagan, davlat tilini yaxşi biladigan, saylovgaça kamida 10-yil Özbekiston hududida muqim yaşayotgan fuqaro Prezident etib saylanişi mumkin.
Prezident saylovida iştirok etiş uçun siyosiy partiya saylovga kamida 75 kun qolganida Markaziy saylov komissiyasiga tegişli hujjatlarni taqdim etadi.
Prezidentlikka nomzodlar körsatiş saylovga 65 kun qolganida boşlanadi 45 kun qolganida tugaydi.
Prezident saylov natijalari eʼlon qilingan kundan keçi bilan 2 oyda Oliy Majlis palatalarining qöşma majlisida qasamyod qilgan paytdan eʼtiboran öz lavozimiga kirişadi.
QONUNÇILIK PALATASI DEPUTATLARI SAYLOVINING ÖZIGA XOS XUSUSIYaTLARI
Qonunçilik palatasi 5-yilga saylanadigan 150 deputatdan iborat.
Deputatlar hududiy bir mandatli saylov okruglari böyiça köppartiyaviylik asosida saylanadi.
Deputatlikka nomzodlar siyosiy partiyalar tomonidan körsatiladi.
Nomzodlar saylov kuni yigirma beş yoşga tölgan hamda kamida 5-yil Özbekiston hududida yaşayotgan bölişi lozim.
Deputat etib saylangan şaxslar Markaziy saylov komissiyasi tomonidan röyxatga olingan paytdan eʼtiboran Qonunçilik palatasi deputati maqomiga ega böladi.
SENATNI ŞAKLLANTIRIŞ TARTIBI
Oliy Majlis Senati hududiy vakillik palatasi bölib, Senat aʼzolaridan tarkib topadi.
Senat aʼzolari Qoraqalpoğiston Respublikasi, viloyatlar va Toşkent şahridan teng miqdorda – olti kişidan saylanadi.
Senatga saylov Qoraqalpoğiston Respublikasi Jöqorği Kengesi, viloyatlar, tumanlar va şaharlar hokimiyat vakillik organlari deputatlarining qöşma majlislarida mazkur deputatlar orasidan yaşirin ovoz beriş yöli bilan ötkaziladi.
Senatning önolti nafar aʼzosi eng obröli fuqarolar orasidan Prezident tomonidan tayinlanadi.
Senatning vakolat muddati – beş yil.
MAHALLIY KENGAŞLARGA SAYLOVLARNING ÖZIGA XOS XUSUSIYaTLARI
Mahalliy Kengaşlarga saylov hududiy bir mandatli saylov okruglari böyiça köppartiyaviylik asosida 5-yil muddatga ötkaziladi.
Saylov kunigaça 21 yoşga tölgan hamda kamida 5-yil Özbekiston hududida muqim yaşayotgan fuqarolar mahalliy Kengaşlar deputatligiga saylaniş huquqiga ega.
SAYLOV NATIJALARINI EʼLON QILIŞ
Prezident saylovi, Oliy Majlisga saylov yakunlariga köra Markaziy saylov komissiyasining qarori saylovdan keyin 10 kundan keçiktirmay qabul qilinadi va Markaziy saylov komissiyasining ramiy veb-saytida va boşqa manbalarda eʼlon qilinadi.
Mahalliy Kengaşga ötkazilgan saylov yakunlari töğrisidagi qaror tegişli saylov komissiyasi tomonidan saylovdan keyin 10 kundan keçiktirmay qabul qilinadi va matbuotda eʼlon qilinadi. Şuningdek ommaviy axborot vositalarida hammaga maʼlum qilinadi.
Ye.J.Uteniyazov, Fuqarolik işlari böyiça Amudaryo tumani sudi raisi

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶