Qalblarda yashayotgan shifokor

Donolar aytganidek, haqiqiy shifokorning faoliyati chindan ham eng savobli mehnatdir. U insonlarning sogʻligini saqlash yoki qayta tiklash orqali hayotga qaytaradi. Shifokorlik –jasoratni, fidoyilikni, qalb va fikr sogʻligini talab etadi.

Sharq tabobatining buyuk allomasi Abu Ali ibn Sino zimmasiga sharafli va mashaqqatli boʻlgan tabiblik masʼuliyatini olgan insonlar haqida toʻxtalib shunday degan: “Oʻz umrini savob ish – shifokorlikka baxsh etgan odam eng avvalo saxiy va muruvvatli, sodda, haqgoʻy, begʻaraz va adolatli boʻlishi kerak. Tashqi qiyofasi eʼtiborga loyiq, kamsuqum, kamgap, ochiq chehrali, boqishlari samimiy va tabassumli, ozoda va kamtarona kiyingan boʻlishi lozim. Zero, uning koʻrinishi va xatti-harakatlari bemor va uning yaqinlari orasida hurmat hamda ishonch tuygʻusini uygʻota olsin”.

Ibn Sinoning tibbiy madaniyat masalasida tibbiyot ahli uchun qoʻygan talab va istaklari oʻz hayotining 43-yilini tumanimizda tibbiyotni rivojlantirishga, aholi salomatligini yaxshilashga baxshida qilgan otashqalb inson Abdulla Madaminovning betakror insoniy fazilatlari, tibbiyot xodimi sifatidagi oʻziga xos yuksak darajadagi ilmiy va madaniy saviyasi, oʻz zamonasining eng ilgʻor kishisiga xos boʻlgan intellektual salohiyatiga toʻla-toʻkis mos keladi. Haqiqatan ham Abdulla akaning oʻziga xos, oʻrgansa arzigudek odamiylik xislatlari hamon yodimizdan oʻchgan emas. Ularni esga olish, xotirlash biz zamondoshlarining, qolaversa, yosh avlodning insoniy burchidir.

Abdulla Madaminov! Bu insonni nafaqat tumanimizda, balki respublikamizda, qoʻshni viloyatlarda ham koʻpchilik taniydi, hatto bir vaqtlar doʻstona bordi-keldi qilishgan. Koʻpincha uni beqiyos hurmat bilan “Madaminov!” deb atashardi. Bunga u qariyb 43 yillik shifokorlik halol xizmatlari evaziga erishgan.

aka Madaminov Qoraqalpogʻistonning Beruniy tumanida ishchi oilasida, 1932-yil 20-dekabrda tugʻilgan. Uning yoshligi qiyinchilik yillariga toʻgʻri kelgan. Ocharchilik aholining tinka-madorini quritgan, urushdan keyingi tiklanish davri edi bu yillar. Yosh oʻspirinlik davridayoq aka maktabdan keyin otasiga yordamlashib, ishga ham qatnashardi. Uning koʻpgina tengdoshlari oʻqishni tashlab, ishga kirib ketishganda yoshligidan ilmga chanqoq, zehnli bu yigit 1950-yilda A. Navoiy nomli oʻrta maktabni aʼlo baholar bilan bitirib, shu yili Toshkent Davlat Tibbiyot oliygohining davolash fakultetiga oʻqishga kiradi. 1956-yilda oliygohni muvaffaqiyatli bitirgan yosh mutaxassisga davlat taqsimot hayʼati sobiq Qoraqalpogʻiston ASSR Sogʻliqni saqlash vazirligining soʻrovnomasi asosida oliy maʼlumotli shifokor kadrlar yetishmayotgan Qipchoq tumaniga ishga yoʻllanma beradi. Oʻsha yillarda hali Kipchoq tumanining ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy ahvoli ancha qoloq, rivojlanmagan, hali mahalliy aholi orasidan yosh, oʻqimishli kadrlar yetishib chiqmagan bir paytlar edi. Ana shunday davrda aka oʻzining tibbiyot sohasidagi ilk ish faoliyatini Qipchoqdan boshladi. Oʻz ustida ishlashdan toliqmaydigan va atrofidagilar hamda aholining keng qatlami bilan tezda til topishib keta oladigan bu ishchan, kamtarin yosh shifokorni shu yilning oʻzidayoq Qipchoq tumani markaziy kasalxonasiga bosh shifokorlik lavozimiga tayinlashadi.

OʻzSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1957-yil 18-dekabrdagi 985-sonli Farmoniga muvofiq Qoraqalpogʻiston ASSRning Qipchoq tumani hamda Xorazm viloyatining Mangʻit tumanlari birlashtirilib, Amudaryo tumani tashkil etiladi. Yangidan tashkil qilingan tumanning markaziy kasalxonasiga Abdulla Madaminov bosh shifokor etib tayinlanadi. 1961-yildan “Kommunizm” (hozirgi “Toʻlqin” ovuli) jamoa xoʻjaligi hududida yangidan tashkil etilgan qishloq shifoxonasida bosh vrach boʻlib ishlay boshlaydi.

Oʻsha yillarda tuman hududida koʻz traxoma kasalligi epidemiya tarzida aholi orasida avj olgan, unga qarshi respublika miqyosida kurash olib borilib, hududlarda traxomaga qarshi yoppasiga emlash ishlari yoʻlga qoʻyildi. Tumanda bu kasallikka qarshi 1962-yilda “Koʻz kasalliklari dispanseri” tashkil qilinib, Abdulla Madaminov ushbu shifoxonaning bosh shifokori etib tayinlanadi. Bu masalada markazda qisqa kursni oʻtab kelgan Abdulla aka aholi orasida epidemiyaga aylana boshlagan bu xastalikni toʻxtatishning chora va tadbirlarini tinimsiz ravishda izladi va epidemiya tarqalishining oldini olishda fidoyilik qildi.

U 1970-yildan boshlab, qariyb 18-yil mobaynida tuman birlashgan shifoxonasi bosh shifokori oʻrinbosari vazifasida ishlab kelgan, turli darajalardagi sobiq ittifoq va respublika miqyosidagi anjumanlarga, tibbiyot xodimlarining sʼezdlariga delegat qilib saylangan.

“Shifokorning samimiyligi u qilmoqchi boʻlgan muolajalarning avvalidir”, – degan fikrni juda koʻp takrorlar edi Abdulla aka. Shu oʻrinda uning insoniy fazilatlari va tibbiyot xodimi va rahbar sifatidagi madaniy saviyasining betakror oʻziga xos qirralarini u inson bilan zamondosh va kasbdosh boʻlgan insonlardan biri, keksa tibbiyot xodimi Jamol Oʻtamurodov shunday xotirlaydi:

– Rahmatlik Abdulla aka shifokorlarni ish joyiga kelganlarida ziyoli insonlarga xos kiyinib, galstuk taqib, poyabzalini esa yaltiratib tozalab, soch-soqollarini tartibga solib kelmasalar – ancha koyib tashlar, hatto ishga qoʻymas ham edilar...

Abdulla Madaminov Amudaryo tumanidagi yuzlab yosh shifokor kadrlarga ustozlik qildi va bu oʻz navbatida tumanda tibbiyot sohasining rivojlanishida katta rol oʻynadi.

Tinib-tinchimas bu inson 1988-yildan to umrining oxiriga qadar markaziy shifoxonaning nevrologiya boʻlimiga rahbarlik qilgan. Abdulla akaning mehnatlari mamlakatimizda oʻz vaqtida munosib baholanib kelingan. U sobiq “SSSR Sogʻliqni saqlash aʼlochisi”, “Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash aʼlochisi”, “Qoraqalpogʻiston ASSRda xizmat koʻrsatgan shifokor” unvonlari va “Mehnatda oʻrnak koʻrsatganligi uchun” medali sohibi edi.

Abdulla akaning havas qilsa arzigulik ajoyib oilasi bor. Turmush oʻrtogʻi Oysha opa bilan 6 nafar oʻgʻil-qizlarni tarbiyalab, qatorga qoʻshganlar. Ularning barchalari oʻqimishli – oliy maʼlumotli mutaxassis-kadrlar. Ularning oralarida quruvchi, oʻqituvchi va shifokorlar ham bor. Darhaqiqat, Abdulla akadek shifokorlar sardori boʻlgan jonkuyar, diyonatli insonlar yodi, qilgan ezgu ishlari ular boqiy dunyoga rixlat etganlarida ham tiriklar qalbida mangu qoladi.

Qodirbergan hoji JUMAMURODOV,

mehnat faxriysi, tarixchi va islomshunos.