Qalblarda yaşayotgan şifokor
Donolar aytganidek, haqiqiy şifokorning faoliyati çindan ham eng savobli mehnatdir. U insonlarning soğligini saqlaş yoki qayta tiklaş orqali hayotga qaytaradi. Şifokorlik –jasoratni, fidoyilikni, qalb va fikr soğligini talab etadi.
Şarq tabobatining buyuk allomasi Abu Ali ibn Sino zimmasiga şarafli va maşaqqatli bölgan tabiblik masʼuliyatini olgan insonlar haqida töxtalib şunday degan: “Öz umrini savob iş – şifokorlikka baxş etgan odam eng avvalo saxiy va muruvvatli, sodda, haqgöy, beğaraz va adolatli bölişi kerak. Taşqi qiyofasi eʼtiborga loyiq, kamsuqum, kamgap, oçiq çehrali, boqişlari samimiy va tabassumli, ozoda va kamtarona kiyingan bölişi lozim. Zero, uning körinişi va xatti-harakatlari bemor va uning yaqinlari orasida hurmat hamda işonç tuyğusini uyğota olsin”.
Ibn Sinoning tibbiy madaniyat masalasida tibbiyot ahli uçun qöygan talab va istaklari öz hayotining 43-yilini tumanimizda tibbiyotni rivojlantirişga, aholi salomatligini yaxşilaşga baxşida qilgan otaşqalb inson Abdulla Madaminovning betakror insoniy fazilatlari, tibbiyot xodimi sifatidagi öziga xos yuksak darajadagi ilmiy va madaniy saviyasi, öz zamonasining eng ilğor kişisiga xos bölgan intellektual salohiyatiga töla-tökis mos keladi. Haqiqatan ham Abdulla akaning öziga xos, örgansa arzigudek odamiylik xislatlari hamon yodimizdan öçgan emas. Ularni esga oliş, xotirlaş biz zamondoşlarining, qolaversa, yoş avlodning insoniy burçidir.
Abdulla Madaminov! Bu insonni nafaqat tumanimizda, balki respublikamizda, qöşni viloyatlarda ham köpçilik taniydi, hatto bir vaqtlar döstona bordi-keldi qilişgan. Köpinça uni beqiyos hurmat bilan “Madaminov!” deb ataşardi. Bunga u qariyb 43 yillik şifokorlik halol xizmatlari evaziga erişgan.
aka Madaminov Qoraqalpoğistonning Beruniy tumanida işçi oilasida, 1932-yil 20-dekabrda tuğilgan. Uning yoşligi qiyinçilik yillariga töğri kelgan. Oçarçilik aholining tinka-madorini quritgan, uruşdan keyingi tiklaniş davri edi bu yillar. Yoş öspirinlik davridayoq aka maktabdan keyin otasiga yordamlaşib, işga ham qatnaşardi. Uning köpgina tengdoşlari öqişni taşlab, işga kirib ketişganda yoşligidan ilmga çanqoq, zehnli bu yigit 1950-yilda A. Navoiy nomli örta maktabni aʼlo baholar bilan bitirib, şu yili Toşkent Davlat Tibbiyot oliygohining davolaş fakultetiga öqişga kiradi. 1956-yilda oliygohni muvaffaqiyatli bitirgan yoş mutaxassisga davlat taqsimot hayʼati sobiq Qoraqalpoğiston ASSR Soğliqni saqlaş vazirligining sörovnomasi asosida oliy maʼlumotli şifokor kadrlar yetişmayotgan Qipçoq tumaniga işga yöllanma beradi. Öşa yillarda hali Kipçoq tumanining ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy ahvoli ança qoloq, rivojlanmagan, hali mahalliy aholi orasidan yoş, öqimişli kadrlar yetişib çiqmagan bir paytlar edi. Ana şunday davrda aka özining tibbiyot sohasidagi ilk iş faoliyatini Qipçoqdan boşladi. Öz ustida işlaşdan toliqmaydigan va atrofidagilar hamda aholining keng qatlami bilan tezda til topişib keta oladigan bu işçan, kamtarin yoş şifokorni şu yilning özidayoq Qipçoq tumani markaziy kasalxonasiga boş şifokorlik lavozimiga tayinlaşadi.
ÖzSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1957-yil 18-dekabrdagi 985-sonli Farmoniga muvofiq Qoraqalpoğiston ASSRning Qipçoq tumani hamda Xorazm viloyatining Manğit tumanlari birlaştirilib, Amudaryo tumani taşkil etiladi. Yangidan taşkil qilingan tumanning markaziy kasalxonasiga Abdulla Madaminov boş şifokor etib tayinlanadi. 1961-yildan “Kommunizm” (hozirgi “Tölqin” ovuli) jamoa xöjaligi hududida yangidan taşkil etilgan qişloq şifoxonasida boş vraç bölib işlay boşlaydi.
Öşa yillarda tuman hududida köz traxoma kasalligi epidemiya tarzida aholi orasida avj olgan, unga qarşi respublika miqyosida kuraş olib borilib, hududlarda traxomaga qarşi yoppasiga emlaş işlari yölga qöyildi. Tumanda bu kasallikka qarşi 1962-yilda “Köz kasalliklari dispanseri” taşkil qilinib, Abdulla Madaminov uşbu şifoxonaning boş şifokori etib tayinlanadi. Bu masalada markazda qisqa kursni ötab kelgan Abdulla aka aholi orasida epidemiyaga aylana boşlagan bu xastalikni töxtatişning çora va tadbirlarini tinimsiz ravişda izladi va epidemiya tarqalişining oldini olişda fidoyilik qildi.
U 1970-yildan boşlab, qariyb 18-yil mobaynida tuman birlaşgan şifoxonasi boş şifokori örinbosari vazifasida işlab kelgan, turli darajalardagi sobiq ittifoq va respublika miqyosidagi anjumanlarga, tibbiyot xodimlarining sʼezdlariga delegat qilib saylangan.
“Şifokorning samimiyligi u qilmoqçi bölgan muolajalarning avvalidir”, – degan fikrni juda köp takrorlar edi Abdulla aka. Şu örinda uning insoniy fazilatlari va tibbiyot xodimi va rahbar sifatidagi madaniy saviyasining betakror öziga xos qirralarini u inson bilan zamondoş va kasbdoş bölgan insonlardan biri, keksa tibbiyot xodimi Jamol Ötamurodov şunday xotirlaydi:
– Rahmatlik Abdulla aka şifokorlarni iş joyiga kelganlarida ziyoli insonlarga xos kiyinib, galstuk taqib, poyabzalini esa yaltiratib tozalab, soç-soqollarini tartibga solib kelmasalar – ança koyib taşlar, hatto işga qöymas ham edilar...
Abdulla Madaminov Amudaryo tumanidagi yuzlab yoş şifokor kadrlarga ustozlik qildi va bu öz navbatida tumanda tibbiyot sohasining rivojlanişida katta rol öynadi.
Tinib-tinçimas bu inson 1988-yildan to umrining oxiriga qadar markaziy şifoxonaning nevrologiya bölimiga rahbarlik qilgan. Abdulla akaning mehnatlari mamlakatimizda öz vaqtida munosib baholanib kelingan. U sobiq “SSSR Soğliqni saqlaş aʼloçisi”, “Özbekiston Respublikasi Soğliqni saqlaş aʼloçisi”, “Qoraqalpoğiston ASSRda xizmat körsatgan şifokor” unvonlari va “Mehnatda örnak körsatganligi uçun” medali sohibi edi.
Abdulla akaning havas qilsa arzigulik ajoyib oilasi bor. Turmuş örtoği Oyşa opa bilan 6 nafar öğil-qizlarni tarbiyalab, qatorga qöşganlar. Ularning barçalari öqimişli – oliy maʼlumotli mutaxassis-kadrlar. Ularning oralarida quruvçi, öqituvçi va şifokorlar ham bor. Darhaqiqat, Abdulla akadek şifokorlar sardori bölgan jonkuyar, diyonatli insonlar yodi, qilgan ezgu işlari ular boqiy dunyoga rixlat etganlarida ham tiriklar qalbida mangu qoladi.
Qodirbergan hoji JUMAMURODOV,
mehnat faxriysi, tarixçi va islomşunos.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶