21.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
21.11.2026, 03:44
Jamiyat 👁 1,213

ADABIYoTIMIZNING BARXAYoT SIYMOSI

ADABIYoTIMIZNING BARXAYoT  SIYMOSI

Har bir millatni jahonga tanitguvçi uluğ farzandlari böladi. Agar adabiyotni oladigan bölsak, özbek mumtoz adabiyotimiz şohsupasida beqiyos iqtidor egasi Navoiy siymosi köz oldimizga keladi. Çunki Navoiygaça ham, undan keyin ham uning isteʼdodi darajasidagi inson hali dunyoga kelmagan. Özbek mumtoz adabiyotida inqilob yasagan şoir töğrisidagi haqiqatni öz davridayoq A.Jomiy “Xiradnomai Iskandariy”, Bobur “Boburnoma”, Xondamir “Makorim ul-axloq”, Muhammad Haydar Mirzo “Tarixi Raşidiy” asarlarida aniq-ravşan yozib qoldirişgan.

Navoiyning qaysi bir asarini mutolaa qilsak, bebaho bitiklarda insoniy tuyğular, ezgu fazilatlar, obodonçilik va bunyodkorlik haqidagi fikrlar mujassamligini anglaymiz.

Hazrat Navoiy yurt tinçligi, Vatan obodligi, xalq farovonligi uçun yoşlarni bilim olişga, mehnat qilişga daʼvat etib, ilm komillikka eltuvçi kuç ekanini uqtiradi. Buyuk şoir uluğ murabbiy sifatida yoşlarni bilim olişga çorlaydi:

Yigitlikda yiğ ilmning maxzani,

Qarilik çoği sarf qilğil ani.

Yoşlikda egallangan ilm-u hunar qudrati bilan betakror gözalliklar yaratilişini, ilm gavhari ong-u şuurimizni toabad ziynatlab, toşga öyilgan naqş kabi boşqalarning ham hayotiga ziynat bağişlaşini uqtiradi uluğ hazrat.

A.Navoiy asarlarining deyarli barçasi komil inson tarbiyasiga qaratilgan.

Hayot – betakror muattar gulşanki, inson ana şu gulşanga tarovat bağişlab turguvçi gul. Yaʼni, A.Navoiy aytmoqçi:

Oçilğon bu gulşanda inson guli,

Ne inson guli, boği rizvon guli...

Insonning vujudi şaraf libosi ila ziynatlangan, boşi uluğlik tojiga sazovor, qalbi – sirlar uyi, çehrasi – pok ruh jilvagohi bölmiş toza oynadir. U insonga taʼrif berişda uni buyuk olam, buyuk ijodkor, buyuk bunyodkor darajasida eʼzozlaydi. Şoirning şaxsida esa insonga özi bergan taʼrif-u sifatlarning barçasi mujassam edi. Navoiyni abadiyatga daxldor qilgan asosiy xislatlari ham uning butun umri davomida umumbaşariy ğoyalar – insonparvarlik, axloqlilik, aqliy va hissiy komillikka intilib yaşaganidir. Buyuk zot özi taʼkidlaganidek:

«Har ne elga kom erur, keçti Navoiy baridin».

Navoiy insonda uç fazilat: tavozeʼ (kamtarlik), ato (minnatsiz ehson-hadya) va avf (keçirimlilik) sifatlari bölişi kerak deb hisoblaydi. U özining har kuni, har lahzasini ongli ravişda el xizmati uçun sarfladi va buni eng uluğ kamolot darajasiga yetişiş deb bildi. Öz zamonasining davlatmandi va amaldori bölgan Navoiy mol-dunyosining ikki foizini öz şaxsiy ehtiyojlariga sarfladi. Qolgan 98 foizini – har yili ikki ming kişiga ust-boş ulaşişga, yuzdan ortiq bino va inşootlar, şifoxona, masjid, madrasa, köprik, ariq-kanallar, band-töğonlar qurişga, oddiy kişilardan olimlargaça mablağ, hovli-joylar bilan taʼminlaşga sarfladi. Elga qilingan yaxşilik – moddiy-maʼnaviy ehsonlardan uluğroq savob bölmaydi. Şuning uçun şoir boşqa amaldorlarga ham murojaat qilib, ularni taʼmagirlikdan tiyilişga, elga moddiy kömak berişga çaqirdi.

Navoiyning umr böyi bunyod etgan bino va inşootlari haqida zamondoşi Bobur Mirzo: “Munça binoi xayrkim, ul qildi, kam kişi mundoqqa muvaffaq bölmiş bölğay”, degan bölsa, uning ilm-fan ahllariga ham moddiy, ham maʼnaviy homiyligi haqida: “Fazl ahli va hunar ahliga Alişerbekçalik murabbiy va homiylik qilgan odam dunyoda boşqa topilmasa kerak. Sozda peşqadam bölgan ustoz Qulmuhammad, Şayx Noyi va Husayin Udiy bekning tarbiyasi hamda homiyligi bilan şunça kamol topib, şuhrat qozondilar. Ustoz Behzod va Şoh Muzaffar tasvirda bekning saʼy-harakati bilan maʼlum va maşhur böldilar”, – deya hayratlanib yozadi.

Xalqimizning yana bir buyuk farzandi, atoqli şoirimiz Abdulla Oripov: “Qiliç tiği yetmagan joyni qalam bilan oldi Alişer”, deb yozganidek, Navoiyning butun dunyoga maşhur bölişida özining mislsiz isteʼdodi bilan birgalikda ölmas adabiy qahramonlarining, saxovatpeşalik bobidagi işlarining ham katta örni bor, albatta. Jahon ahli tan olişining isboti sifatida esa buyuk bobokalonimizning haykallari dunyoning ikki tomonida – Tokio va Moskvada qad rostlab turganligini aytiş mumkin.

Biz özimizni Navoiy vorislari deb hisoblar ekanmiz, uluğ hazrat merosidan bahramandlik baxti har bir adabiyot ixlosmandiga nasib etişini taʼminlaş şarafli burçimizdir.

Ahmad NAFASOV, “Jayxun ilhomlari” NNT raisi.

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026