20.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
20.11.2026, 21:26
Jamiyat 👁 3,966

Qoraqalpoq xalqining nomoddiy madaniy merosi: Xalq amaliy sanʼati

Qoraqalpoq xalqining nomoddiy madaniy merosi:  Xalq amaliy sanʼati

Qoraqalpoq xalqining madaniyati ildizlari juda teran va boy tarixga ega. U turli xalqlarning  madaniy anʼanalarining qorişmalarini ham öz içiga oladi. Xalqining öziga xos turmuş tarzi, urf-odatlari asrlar davomida rivojlanib, sayqallanib keldiki, boşqa xalqlar madaniyatlaridan noyob xususiyatlari bilan alohida ajralib turadi.

Qoraqalpoq xalqining nomoddiy madaniy merosi haqida gapirganimizda eng avvalo, yuksak taraqqiy etgan folklorini – xalq oğzaki ijodi va xalq musiqasini esga oliş lozim. Şuni alohida taʼkidlaş joizki, hozirgi kunda qoraqalpoq ijodkorlari tomonidan töplab, naşr etilgan qoraqalpoq xalq oğzaki ijodi  namunalarining yuzinçi tomi öquvçilar hukmiga havola etilganiga bir neça yil böldi. Dostonlar, baxşilar tomonidan öziga xos uslubda kuylanib kelinayotgan, qöşiqlar, termalar, ertaklar va turli marosimlarga xos yigit-qizlarning aytişuvlari munosib joy olgan töplamning qaysi birini öqib körsangiz ham qoraqalpoq xalqining yuksak aql-zakosiga, tafakkur olamining kengdigiga sözga çeçan, tili boyligiga amin bölasiz. Xalq musiqalari ham ohanglari betakrorligi, köngilga yaqinligi bilan diqqatga sazovordir.

Qoraqlalpoq xalqining nomoddiy madaniy merosi şu qadar noyob va öziga xos tarixga ega. Turmuş taqozosiga muvofiq dunyoga kelib, asrlar davomida şakllanib, sayqallanib, noyob hunar sifatida qadrlanib kelgan kulolçilik ham qadim tarixga ega. Hatto kulolçilik, gilamdözlik, yoğoç öymakorligi şu qadar rivojlanganki, qoraqalpoq zaminidagi eng qadimiy şaharlar (Xöjayli, Törtköl, Şobboz, Çimboy)da bu hunar egalari maʼlum bir hududda yaşaşgan. Ular yaşagan hudud yo köça ham şu hunarmandlar nomi bilan kulolçilar, gilamdözlar yo naqqoşlar köçasi deb atalgan.

Yurtimizda olib borilgan arxeologik izlanişlar natijasida topilgan kulolçilik osori-atiqalari bu hunarning kelib çiqişi olis tariximizga taalluqli ekanidan dalolat beradi.

Şuningdek, qadimiy xalq gilamdözlik anʼanalari köp avlodlarning ixtiroçilik urinişlari natijasida rivojlanib, nihoyatda uzoq va keng ildizlarga ega. Qişloq joylarida asosan ayollar tomonidan uyda töqilgan gilamlar oddiy, lekin mukammal texnikada işlab çiqilganligini anglatadi, şu tariqa ranglar, şakllar, nozik naqş kombinatsiyalariga ega.

Istiqlol yillarida yurtimizda milliy hunarmandçilik taraqqiyotiga qaratilayotgan eʼtibor tufayli yoğoç öymakorligi sanʼati ham jadal rivojlanmoqda. Usta-hunarmandlar tomonidan yuksak did va mahorat bilan tayyorlanayotgan bir-biridan bejirim va betakror mahsulotlar nainki yurtimiz, balki xorij davlatlarida ham yuqori baholanayapti.

 Yoğoç öymakorligining şuhrati heç qaçon susaymagan. Ösimliklarga oid naqşlar orqali har qanday yuzani bezaş anʼanaviy yoğoç öymakorlik sanʼatining eng maşhur turidir. Öymakorlikda köproq çinor, tut, yonğoq, qayrağoç, olça yoki örikdan foydalanilar edi.

Istiqlol yillari yurtimizda xalq badiiy hunarmandçiliklari va amaliy sanʼati yanada rivoj topdi. Avloddan avlodga, ustadan şogirdga ötib kelayotgan milliy hunarmandçiligimizning baʼzi unutilgan turlari qayta tiklanib bormoqda.

Birinçi Prezidentimiz Islom Karimovning 2010-yil 30-martda qabul qilgan «Xalq badiiy hunarmandçiligi va amaliy sanʼatini rivojlantirişni yanada qöllab-quvvatlaş töğrisida»gi Farmoni bu borada muhim dasturulamal bölmoqda. 

Ayni paytda Qoraqalpoğiston Respublikasida faoliyat yuritayotgan uç yuzdan ziyod hunarmandning 25 foizini yoşlar, 50 foizini ayollar taşkil etadi. Ular yurtimizda va xalqaro miqyosda taşkil etilayotgan turli tanlov va festivallarda faol qatnaşib, milliy madaniyatimizni keng tarğib etişga munosib hissa qöşib kelmoqda. 

Qoraqalpoq xalqining nomoddiy madaniy merosi bugungi avlod vakillari tomonidan qadrlanib, rivojlantirilib kelinayotgani bejiz emas.

(Foto - http://www.uza.uz)

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026