20.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
20.11.2026, 21:24
Жамият 👁 3,965

Қорақалпоқ халқининг номоддий маданий мероси: Халқ амалий санъати

Қорақалпоқ халқининг номоддий маданий мероси:  Халқ амалий санъати

Қорақалпоқ халқининг маданияти илдизлари жуда теран ва бой тарихга эга. У турли халқларнинг  маданий анъаналарининг қоришмаларини ҳам ўз ичига олади. Халқининг ўзига хос турмуш тарзи, урф-одатлари асрлар давомида ривожланиб, сайқалланиб келдики, бошқа халқлар маданиятларидан ноёб хусусиятлари билан алоҳида ажралиб туради.

Қорақалпоқ халқининг номоддий маданий мероси ҳақида гапирганимизда энг аввало, юксак тараққий этган фольклорини – халқ оғзаки ижоди ва халқ мусиқасини эсга олиш лозим. Шуни алоҳида таъкидлаш жоизки, ҳозирги кунда қорақалпоқ ижодкорлари томонидан тўплаб, нашр этилган қорақалпоқ халқ оғзаки ижоди  намуналарининг юзинчи томи ўқувчилар ҳукмига ҳавола этилганига бир неча йил бўлди. Достонлар, бахшилар томонидан ўзига хос услубда куйланиб келинаётган, қўшиқлар, термалар, эртаклар ва турли маросимларга хос йигит-қизларнинг айтишувлари муносиб жой олган тўпламнинг қайси бирини ўқиб кўрсангиз ҳам қорақалпоқ халқининг юксак ақл-закосига, тафаккур оламининг кенгдигига сўзга чечан, тили бойлигига амин бўласиз. Халқ мусиқалари ҳам оҳанглари бетакрорлиги, кўнгилга яқинлиги билан диққатга сазовордир.

Қорақлалпоқ халқининг номоддий маданий мероси шу қадар ноёб ва ўзига хос тарихга эга. Турмуш тақозосига мувофиқ дунёга келиб, асрлар давомида шаклланиб, сайқалланиб, ноёб ҳунар сифатида қадрланиб келган кулолчилик ҳам қадим тарихга эга. Ҳатто кулолчилик, гиламдўзлик, ёғоч ўймакорлиги шу қадар ривожланганки, қорақалпоқ заминидаги энг қадимий шаҳарлар (Хўжайли, Тўрткўл, Шоббоз, Чимбой)да бу ҳунар эгалари маълум бир ҳудудда яшашган. Улар яшаган ҳудуд ё кўча ҳам шу ҳунармандлар номи билан кулолчилар, гиламдўзлар ё наққошлар кўчаси деб аталган.

Юртимизда олиб борилган археологик изланишлар натижасида топилган кулолчилик осори-атиқалари бу ҳунарнинг келиб чиқиши олис тарихимизга тааллуқли эканидан далолат беради.

Шунингдек, қадимий халқ гиламдўзлик анъаналари кўп авлодларнинг ихтирочилик уринишлари натижасида ривожланиб, ниҳоятда узоқ ва кенг илдизларга эга. Қишлоқ жойларида асосан аёллар томонидан уйда тўқилган гиламлар оддий, лекин мукаммал техникада ишлаб чиқилганлигини англатади, шу тариқа ранглар, шакллар, нозик нақш комбинацияларига эга.

Истиқлол йилларида юртимизда миллий ҳунармандчилик тараққиётига қаратилаётган эътибор туфайли ёғоч ўймакорлиги санъати ҳам жадал ривожланмоқда. Уста-ҳунармандлар томонидан юксак дид ва маҳорат билан тайёрланаётган бир-биридан бежирим ва бетакрор маҳсулотлар наинки юртимиз, балки хориж давлатларида ҳам юқори баҳоланаяпти.

 Ёғоч ўймакорлигининг шуҳрати ҳеч қачон сусаймаган. Ўсимликларга оид нақшлар орқали ҳар қандай юзани безаш анъанавий ёғоч ўймакорлик санъатининг энг машҳур туридир. Ўймакорликда кўпроқ чинор, тут, ёнғоқ, қайрағоч, олча ёки ўрикдан фойдаланилар эди.

Истиқлол йиллари юртимизда халқ бадиий ҳунармандчиликлари ва амалий санъати янада ривож топди. Авлоддан авлодга, устадан шогирдга ўтиб келаётган миллий ҳунармандчилигимизнинг баъзи унутилган турлари қайта тикланиб бормоқда.

Биринчи Президентимиз Ислом Каримовнинг 2010 йил 30 мартда қабул қилган «Халқ бадиий ҳунармандчилиги ва амалий санъатини ривожлантиришни янада қўллаб-қувватлаш тўғрисида»ги Фармони бу борада муҳим дастуруламал бўлмоқда. 

Айни пайтда Қорақалпоғистон Республикасида фаолият юритаётган уч юздан зиёд ҳунарманднинг 25 фоизини ёшлар, 50 фоизини аёллар ташкил этади. Улар юртимизда ва халқаро миқёсда ташкил этилаётган турли танлов ва фестивалларда фаол қатнашиб, миллий маданиятимизни кенг тарғиб этишга муносиб ҳисса қўшиб келмоқда. 

Қорақалпоқ халқининг номоддий маданий мероси бугунги авлод вакиллари томонидан қадрланиб, ривожлантирилиб келинаётгани бежиз эмас.

(Фото - http://www.uza.uz)

🎬 Видеогалерея Барчаси →
БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026 Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди ▶ Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди 31.10.2026 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди ▶ 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди 30.10.2026 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди ▶ 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди 26.10.2026