20.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
20.11.2026, 22:25
Jamiyat 👁 4,781

Şarof Raşidov tavalludining 100 yilligi oldidan

Şarof Raşidov tavalludining 100 yilligi oldidan

DOIMO FAMXÖR  EDI

Atoqli davlat va jamoat arbobi, taniqli yozuvçi Şarof Raşidov qoraqalpoq xalqining, adiblarining doimiy homiysi va ğamxöri edi. Uning nazaridan yozuvçi ahli çetda qolmasdi. Qoraqalpoğistonga çorak asrdan ziyod rahbarlik qilgan davlat va jamoat arbobi Qallibek Kamolov "Yel xizmetinde” (Nukus – 1995) yodnoma kitobida bu haqda quyidagiça yozadi: "U Qoraqalpoğistonda faqat xalq xöjaligining rivojlanişigagina emas, adabiyot va madaniyatning taraqqiy etişiga ham katta eʼtibor qaratdi. Har kelganida Tilovbergan Jumamurodov, Jölmirza Oymirzayev, Ibroyim Yusupov, Tölepbergan Qayipbergenov va boşqa adiblarimiz bilan suhbatlaşib, ularning ijod mahsullarining özbek va rus tillarida naşr etilişiga yordam qilardi” (26-bet). Bu haqda sobiq Qoraqalpoğiston viloyat partiya qömitasida  tarğibot-taşviqot böyiça kotib lavozimida işlagan Kamol Rzayev ham şunday yozadi. "Şarof Raşidov salomlaşib bölganidan keyin darhol Jölmirza Oymirzayev, Ibroyim Yusupov, Tilovbergan Jumamurodov, Tölepbergen Qayipbergenov, Xöjabek Seytov töğrisida sörardi. "Ular yaxşi işlayaptilarmi? Ijodiy rejalarida qanday asarlar yoziş bor, xabaringiz bormi?” – derdi. Men javob qaytarardim. "Yozuvçilar, sanʼat, madaniyat xodimlari, olimlar bilan yaqindan işlaşiş kerak. Ularning asarlarini, yozgan ilmiy işlarini naşr qildirişda yordam bering. Moskva, Leningraddan tarjimonlar topib, ularning asarlarini rus tiliga tarjima qildirib, ittifoq miqyosida öqiladigan qilib naşrdan çiqariş kerak”, deya nasihat qildi. "Qolaversa, ziyolilar orasida döstlikni, hamkorlikda işlaşni yaxşilaş kerak, keçirimli böling, jahl qilmang, ijodkor ziyolilar bilan iliq munosabatda böling inim, işlaringizda muvaffaqiyatlar tilayman” – dedi xayrlaşayotib”.

Şarof Raşidovning tengdoşi, 1952-59-yillarda Qoraqalpoğiston Yozuvçilar uyuşmasiga rahbarlik qilgan, 1954-yildan boşlab bu uluğ inson bilan döstona aloqada bölgan, qoraqalpoq adabiyotida öz örniga ega marhum Xöjabek Seytov "Yel iğbalina janğan julduz sönbeydi” ("Yerkin Qaraqalpaqstan” gazetasining 150-soni, 3 sentyabr 1992-yil) maqolasida şunday hikoya qiladi:

"Oradan ikki yil ötgandan keyin (1966-yil) Özbekistonda qoraqalpoq adabiyoti va sanʼati dekadasi boşlandi. Ön kunlik iştirokçilarini Şarof Raşidov çin dildan tabrikladi, bizning adabiyotimiz va milliy sanʼatimizning muvaffaqiyatlarini yuqori baholadi, Özbekiston va boşqa qardoş xalqlar madaniyatining ajralmas qismi ekanligini taʼkidladi. Haqiqatan ham qoraqalpoq adiblarining 26 atamadagi kitoblari, şeʼrlar töplami, romanlari, qissalari özbek va rus tillarida çop etilib, qardoş xalqlar öquvçilarining kitob fondiga qöşildi. Bizning madaniyatimizning qay darajada rivojlanganligi, yuksalganligi matbuotda atrofliça tarğib qilindi. "Qirq qiz” dostoni rus va özbek tillariga tarjima qilinib, naşr etildi. Bunga birodarimiz Şarof Raşidovning bevosita yordam qilganligini biz yaxşi bilamiz va heç qaçon unutmaymiz”.

Şuningdek taniqli yozuvçi mazkur maqolasida Şarof Raşidov umrining oxirgi kunlarigaça qoraqalpoq adabiyotida qanday asarlar yaratilayotganligi töğrisida  har uçraşgani sayin sörab turganligini, bilişga qiziqqanligini, ularning eng yaxşilarini özbek, rus tillarida naşr qildirişda (özining "Tölqin”, "Yaylov yulduzlari” şeʼrlar töplamlarining, "Maşaqqatli baxt”, "Yöl böyidagi tepaga taʼzim qil” romanlarini özbek va rus tillarida tarjima qilinib çop etilişida) yordamini ayamaganligini taʼkidlab ötadi.

Özbekiston va Qoraqalpoğiston xalq şoiri, Özbekiston Qahramoni Ibroyim Yusupovga Şarof Raşidovning hurmati juda baland edi. Şoir "Şarapatli insan” ("Yerkin Qaraqalpaqstan” gazetasi. 185-son, 3-noyabr 1992-yil) maqolasida şunday  yozadi:

"Bir kuni Qallibek Kamolov oldiga çaqirib "Indinga Xorazm viloyatiga ikkinçi orden topşiriladi. Şarof Raşidov sizga salom aytdi. Bitta şeʼr bölsin, deyapti. Qani sanoçning tubini qoq...” – dedi kulib, menga şeʼr yozdirmoqçi bölganida har gal aytadigan iborasini takrorlab. Aytilgan kuni yoşulli Nukusga kelib, Qallibek Kamolov, Norboy Eşmurodov, Oyim Kamolova, Mirzabek Qalimbetov va meni samolyotda Urgançga olib ketdi. Viloyatga orden topşiriş tantanalari Narimonov nomli kolxozda böldi. Sababi u paytda Xorazmdagi eng katta klub marhum Iskandar Dösov  boşçilik qilgan şu maşhur kolxozdagina bor ekan. Tantanali vaziyatda orden topşirildi. Şunda öqigan şeʼrimda yoşullini zavqlantirgan uşbu satrlar bor edi:

Tomirimizda tuğişganlik qonimiz bor qotişgan,

Ota-bobomiz bir non topsa, birga bölib totişgan.

Xalqimiz bor bir daryoning ikki böyida,

"Assalomu alaykum!” deb, nosvoy sörab otişgan.

Xorazmdagi tantanalardan keyin samolyotda Nukusga uçib keldik. Aeroportda u kişi menga rağbat berib, "Hali siz bilan köp nosvoy otişamiz”, deb kuldi. Rostdan-da şunday böldi: bu şarofati uluğ insonning yoş qoraqalpoq şoiriga nazari tuşgani edi. U nurni özimning butun umrimda haligaça his qilaman...”

Mazkur maqolasida atoqli şoir özining Şarof Raşidovning topşiriği va ilhomlantirişi bilan Köhna Urgançdagi "Bolşevik” (Hozirgi Aşir Qaqabayev nomli) kolxozida "Töylarga ulansin töyi turkmanning”, Nukus Davlat universitetining oçilişida "Zamon bir ajoyib zamon bölajak”, Qozoğistondagi özbek madaniyati haftaligi kunlarida "Qutlov” şeʼrlarini yozganligini taʼkidlab ötadi.

Dramaturg Ayladur Ötaliyev "Ulkemizdin ulli batiri” ("Yerkin Qaraqalpaqstan” gazetasining 85-soni, 16-iyul 1996-yil) maqolasida Şarof Raşidovni quyidagiça xotirlaydi:

"... Şarof Raşidov bilan 20 daqiqaça suhbatlaşdim. U mening ijodiy işlarim bilan qiziqdi. Men şunda xalqimizning qahramoni Ernazar Olaköz haqida tarixiy drama yozmoqçi ekanligimni, lekin  baʼzilar  yozmasligim kerakligini, "Ernazar Olaköz özbeklarga qarşi çiqqan” deganlarini aytganimda Şarof oğa: "Bu gap notöğri, men qaraqalpoqlarning tarixi bilan tanişman, Ernazar Olaköz heç bir xalqqa qarşi bormagan, u xon tuzumiga qarşi çiqqan kişi. Siz yozing, işlang, menga aytadigan gaplaringizni Qallibek Kamolovga ayting. Yordam qiladi. Qönğiroq qilaman”, dedi. Aytganidek Qallibek oğa Kamolov menga yordam qilib, işlaşimga imkoniyat tuğdirdi. Mana şu insonlarning şarofati orqasida "Ernazar Olaköz” tragediyasi yozildi. Rejissyor Quvvatboy Abduraymov  sahnalaştirgan tragediyani toşkentliklar ham tomoşaladi”.

Atoqli davlat va jamoat arbobi, taniqli yozuvçi Şarof Raşidovning qoraqalpoq yozuvçilariga doi-mo homiylik va ğamxörlik qilganligi haqida köp va xöb yoziş mumkin. Lekin yuqoridagi zikr etilganlarning öziyoq u kişining xayrli işlari haqida tasavvur hosil qiliş uçun yetadi, degan umiddaman.

Jabborbergan ŞOMURODOV,

Qönğirot tumani.

«Taraqqiyot közgusi» gazetasi uçun maxsus tayyorlangan.

(Foto - http://anons.uz)

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026