BAFRIKENGLIK TAMOYILI ASOSIDA
Özbekiston mustaqillikka erişgandan buyon ötgan yigirma beş yil mobaynida yurtimizda tom maʼnoda huquqiy demokratik davlat va fuqarolik jamiyatini barpo etiş yölida amalga oşirilgan islohotlarning samarasi ayniqsa, salmoqli böldi.
Özbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining 2016-yil 12-oktyabrda «Özbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilinganligining yigirma tört yilligi munosabati bilan amnistiya töğrisida»gi Qarorining qabul qilinganligi respublikamizda sud-huquq islohotlari, jinoiy jazolarni liberallaştiriş izçillik bilan amalga oşirilayotganligining yaqqol namunasidir.
Amnistiya aktining birinçi bandida insonparvarlikning keçirimlilik ifodasi birinçi galda tört toifadagi şaxslarga, xususan, yoşidan qatʼiy nazar ayollarga, jinoyat sodir etgan vaqtda ön sakkiz yoşga tölmagan şaxslarga, uşbu amnistiya akti kuçga kirgunga qadar oltmiş yoşga tölgan erkaklarga hamda çet el fuqarolariga, yaʼni ular huquqlari himoyasiga qaratilgan bölib, sodir etgan jinoyati uçun sudlangan bu şaxslarning jazodan ozod qilinişi közda tutilgan.
Uşbu qarorda şaxsga amnistiya aktini qöllab, uni jazodan ozod etişda qonunçilik nuqtai nazaridan uçta asos, aniqroği, holat nazarda tutilgan. Birinçisi – mazkur normaning birinçi marta hukm qilingan şaxslarga nisbatan tatbiq qilinişi bölsa, ikkinçisi – Jinoyat Kodeksining 15-moddasi beşinçi qismida nazarda tutilgan öta oğir jinoyatni qasddan sodir etmagan şaxslarga nisbatan qöllanişi, uçinçisi – ozodlikdan mahrum qiliş tariqasidagi, şuningdek, ozodlikdan mahrum qiliş bilan boğliq bölmagan jazolardan ozod etiş nazarda tutilganligidir.
Amnistiya aktining 2-bandiga asosan ehtiyotsizlik orqasida jinoyat sodir etgan barça şaxslar, şu jumladan, yoşlar, şuningdek, garçand qasddan sodir etilgan bölsa-da, biroq Jinoyat Kodeksining 15- moddasi ikkinçi qismida körsatilgan uç yildan köp bölmagan muddatga ozodlikdan mahrum qiliş tariqasidagi ijtimoiy xavfi katta bölmagan yoki Jinoyat Kodeksining 15-moddasi uçinçi qismida körsatilgan uç yildan ortiq, lekin beş yildan köp bölmagan muddatga ozodlikdan mahrum qiliş bilan boğliq unça oğir bölmagan jinoyat sodir qilganligi uçun birinçi marta hukm qilingan şaxslarni, şu jumladan, yoşlarni tayinlangan jazo turi va miqdoridan qatʼiy nazar jazodan ozod qiliş nazarda tutilgan.
Umumiy qoidaga köra, amnistiya akti, u çiqarilgunga qadar sodir etilgan jinoyatlarga nisbatan tatbiq etiladi. Amnistiya akti uzoqqa çözilgan jinoyatlar sodir etgan şaxslarga nisbatan, agar jinoyatning uzluksiz tarkibini taşkil etuvçi barça harakatlar amnistiya akti kuçga kirgunga qadar amalga oşirilgan bölsa, tatbiq etiladi. Amnistiya akti asosida şaxsni javobgarlikdan yoki jazodan ozod etiş davlat tomonidan uning jinoyatini emas, balki özini keçirişdir.
Amnistiya haqidagi akt u yoki bu jinoyat uçun javobgarlikni belgilaş haqidagi qonunni, şuningdek, sudning maʼlum bir iş yuzasidan çiqargan hukmini özgartirmaydi yoki bekor qilmaydi. Amnistiya aktiga asosan aybdor şaxsning sud tomonidan töliq yoki qisman jazodan ozod etilişi yoki hukm bilan tayin etilgan jazosi yengilroq jazoga almaştirilişi kabi holatlar zamirida şaxsning axloqan tuzaliş yöliga kirib, bundan keyin jinoyatga qöl urmaydi, degan mazmun nazarda tutilganligi bois, keçirimlilik, muruvvat hamda bağrikenglik yölini tutiş özini batamom oqlaşiga işonçimiz komil.
S.DAVLETMURATOV,
jinoyat işlari böyiça tuman sudi raisi.
(Foto - gazeta.uz)

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶