QALBLARGA BITILGAN USTOZLAR YoDI
Men har gal Qiliçboy zaminiga qadam qöyganimda özim uçun eng aziz va qadrdon insonlar hayoti bilan boğliq xotiralar uyğonadi qalbimda. "Yuqori qişloq” mahallasining sertuproq yöllarini çangitib ötgan bolaligim – beğubor podşohligim, mening amrimni har doim vojib deb bilguvçi mehribonlarim qiyofasi köz öngimda gavdalanadi. Ayniqsa, menga oq-qorani tanitib, qalbimga maʼrifat nurlarini yöğirgan ustozlarim, ularning fidoyiliklari, biz öquvçilarini xuddi ota-onamizday mehr köşklarida avaylab, taʼlim-tarbiya berib ulğaytganlari, har birimizning kelajagimiz haqida qayğurib, yelib-yugurganlari yuragimda soğinç hissini uyğotadi.
OTAMIZDAY AZIZ
XIDIR OĞA
Xidir oğa Bobojonov (Alloh rahmat qilsin) haqiqatan ham otamizday aziz, bizga hamişa ğamxör nison edilar. "Öqigan – özadi, - derdilar doim ustoz dars oxirida, - öziş – yugurib-çopiş emas, hayotda ilğor fikrli inson sifatida şakllaniş...”
Ustozning darslari kabi suhbatlari ham ğoyat maroqli bölardi. Çunki Xidir oğa juda yoşligidan hayot sinovlarida toblangani, aʼlo öqigani, umumtaʼlim maktabining 7-sinfini imtiyozli tugatgani uçun özi öqigan maktabda öqituvçilik qilgan, 1941-yildan 1943-yilgaça ikkinçi jahon uruşi janggohlarida faşizmga qarşi kuraşgani haqida özi juda kam, juda kamtarona gapirardilar.
1943-yilda janglardan birida oğir yaralangan Xidir oğa ona qişloğiga qaytib kelib, yana yoşlarga taʼlim-tarbiya berişdek şarafli kasbini davom ettirdi.
Umrining asosiy qismini yoş avlod taʼlim-tarbiyasiga bağişlagan ustozning köksini "Qoraqalpoğiston Respublikasida xizmat körsatgan öqituvçi”, "Qoraqalpoğiston Respublikasida xizmat körsatgan madaniyat xodimi” faxriy unvonlari, bir neça jangovar medallar bezadi. 8-sonli umumtaʼlim maktabiga 40 yil davomida rahbarlik qilgan ustoz bu bilim maskani binosini qaytadan quriş, taʼmirlaş, moddiy-texnika bazasini mustahkamlaş işlariga boş-qoş böldi.
UDDABURON USTOZ EDILAR
Davlatboy aka Jumamurodov siymosida öta talabçan, qattiqqöl, şu barobarida mehribon va kuyunçak inson gavdalanadi. Davlatboy aka ham xuddi Xidir oğa kabi 7-sinfni tugatiboq öqituvçilar yetişmasligi boisidan 8-sonli maktabga boşlanğiç sinf öqituvçisi qilib işga qabul qilingan. Iş faoliyatidan ajralmagan holda NDPIning matematika fakultetini tamomlagan Davlatboy aka 8-sonli maktabda yoşlarga hisob-kitob ilmidan saboq berdilar. Ustoz nafaqat jonkuyar öqituvçi, balki uddaburon taşkilotçi ham edilar. U bir vaqtning özida öta qattiqqöllik bilan öquvçilarga matematika ilmini örgatar, maktab öquv işlari bölimiga rahbarlik qilar, maktabga tabiiy gaz tarmoği tortiş, boğ yaratiş, 10 gektarlik öquv-tajriba xöjaligi işlarini yuritiş bilan şuğullanar va bularning barçasini qoyilmaqom qilib uddalardilar. Davlatboy akaning uddaburonligi tufayli maktab özining 3 gektarlik mevazor boğiga ega böldi, haşar yöli bilan maktabga 5 ta qöşimça sinfxonalar qurildi. Paxtadan olingan daromad hisobidan maktabning 20 nafar aʼloçi öquvçilari 1986-yilda Rossiyaning Moskva va Volgograd şaharlariga sayohatga borib kelişdi. Xalq taʼlimi aʼloçisi, "Mehnat faxriysi” va "Şuhrat” medallari sohibi Davlatboy aka Jumamurodov barpo etgan 3 gektarlik boğ hamon şovullab, ustoz bilan boğliq xotiralarni yodga solib, yaxşilik va ezgulik iforlarini taratib turibdi.
SAMIMIY INSON EDILAR
Maktabimizning bolalar yetakçisi Tursunboy aka Xudoyberganov deyarli har kuni bizning yuriş-turişimiz, kiyinişimiz, muomalamiz, öqişimiz bilan qiziqar, maktabdagi iş kunini biz öquvçilarning ana şu jihatlarimizni nazorat qilişdan boşlardilar. NDPIning boşlanğiç taʼlim uslubiyati fakultetini tugatgan Tursunboy aka öz kasbining çinakam ustasi edilar. Biz bolalar bilan şuğullanişdan aslo çarçamaydigan ustoz bilan birgalikda turli bayram va tadbirlarga tayyorlanardik. Yangi şeʼrlar, aşulalar örganardik.
Tursunboy Xudoyberganov bir qança vaqt qöşni mahalladagi 63-sonli boşlanğiç maktabga direktorlik ham qilgan.
Oradan 40 yillik vaqt ötib, maktab tahsili davridagi xotiralarni esga olarkanman, Tursunboy aka hamon bizni tergab, maktabda, jamoat joylarida, oilada özimizni qanday tutişimiz, dars tayyorlaşda nimalarga köproq eʼtibor berişimiz kerakligi haqida uqtirayotganday, quloqlarim ostida ovozi jaranglaydi.
ALIFBONI SANʼAT DARAJASIDA ÖRGATGAN USTOZ
Sinfdoşlarimga qanday, bilmayman-u birinçi öqituvçimiz Abdulla oğa Eşniyozovning har bir sözi, har bir darsi hikmatlar xazinasi edi men uçun. Men 1-sinfga ilk qadam qöygan kunimni hamon ayriça bir hayajon oğuşida eslayman. Öta sipo, orasta kiyingan Abdulla oğaning qadam taşlaşlari, gapirişlari, dars jarayonini mohirona boşqarişlarining özi bir sanʼat edi. Men ana şu ajoyib inson qölida harf tanib, hayotni örganiş saboğini olganimdan hamonki faxrlanib yuraman.
Biz öz ona tilimizning gözal tovlanişlarini, qudratini 1-sinfdayoq, Abdulla oğaning darslari orqali his etganmiz. Şundanmikan, deb öylab qolaman baʼzan, bizning sinfimizda aʼloçilar köp bölgan.
MAʼNAVIYaT FIDOYISI
Sinfimizda özbek tili va adabiyoti fanini qiziqib öqimaydigan öquvçi yöq edi. Hamma kitobxon, hamma havaskor şoir edi göyo. Adabiyot öqituvçimiz Ortiqboy aka Bobojonovning darslarini butun sinfimiz öquvçilari orziqiş bilan kutişardi. Ustoz har bir darsga alohida tayyorgarlik bilan kelar, u kişining har bitta darsi göyo haqiqiy hayot manzaralari kabi bizni hayajonlantirib yuborardi. Ustoz Bobur ğazallarini öqiganlarida beixtiyor ovozida titroq paydo bölardi. Tarixiy jarayonlar, asrlar tala-töplarida azob-uqubat çekkan maʼnaviyat fidoyilari haqida tölqinlanib sözlardilar.
Ustoz haqiqiy maʼnaviyat fidoyisi edilar. U kişining har bir qalbga qöşiqday yozilib qolgan adabiy suhbatlari oradan 40 yillik vaqt ötib ham hamon hayotimizda asqotayapti.
NOMLARI QALBLARGA
BITILGAN USTOZLAR
Bugun men olis Toşkent şahridan oşiqib, entikib ona qişloğim, özim tahsil olgan 8-sonli umumtaʼlim maktabim tomon kelarkanman, aziz ustozlarim Rahim aka Qosimov, Erimmat aka Matçonov, Yöldoş aka Xöjanov, Qurbonboy aka Jumamurodov, Yöldoş aka Yusupov, Yangiboy aka Japaqov, Abdulla aka Örozmetov, Yöldoş aka Otajonov, Örozboy aka Qurbonboyevlarning aziz xotiralari oldida bir oddiy öquvçi sifatida boş egaman. Çunki bu aziz insonlarning har birining mening hayotimda, taqdirimda öziga xos örni bor. Ular menga va men kabi barça sobiq sinfdoşlarimga nafaqat ilmiy-nazariy, balki hayot saboqlaridan dars berdilar. Hayotda öz örinlarimizni topişimizda fidoyilik qildilar. Bu mehr-oqibatga timsol bölgulik insonlarni unutmoq osonmi, azizlar? Aslo! Çunki ularning fidoyiliklari bois, biz vatanga, xalqqa sodiq, ezgulikka qalblari payvasta avlod sifatida şakllandik, ulğaydik,... va özimiz ham farzandlar tarbiyalab, şogirdlar yetiştirdik! Bugun qölimizni köksimizga, boşimizni Qiliçboy zaminiga qöyib taʼzim qilamiz:
Sakkizinçi maktab! Salom Qiliçboy,
Sening mehring bilan kamolga yetdik.
Ona yurt oçmoqda kundan-kun çiroy,
Maʼnaviyat porlagan zamonga yetdik.
Qalblarga bitilgan ustozlar yodi,
Uyğoq yuraklardan aslo öçmaydi!
Bahodir XUDOYBERGANOV,
"Qadriyat” gazetasi Boş muharriri örinbosari, Özbekiston yozuvçilar uyuşmasi aʼzosi.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶