OShKORALIK, XOLISLIK, ADOLAT – BOSh MEZON

Joriy yilning may-iyun oylarida boʻlib oʻtadigan fuqarolar yigʻinlari raislari va ularning maslahatchilari saylovi – muhim ijtimoiy-siyosiy jarayonga tobora yaqinlashmoqdamiz. Biz fuqarolar yigʻinlari raislari (oqsoqollari) va ularning maslahatchilari saylovini tashkil etish va oʻtkazishga koʻmaklashuvchi tuman komissiyasi  raisi, "Mahalla” xayriya jamoat fondi tuman boʻlinmasi raisi R.Roʻzmetovga saylovga oid bir necha savollar bilan murojaat qildik. Quyida ushbu suhbatni eʼtiboringizga havola qilamiz:

- Rustam Qoʻziboyevich,   fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) va  uning maslahatchilari saylovida fuqarolar qanday huquqlarga ega ekanligini bilishi albatta muhim. Shunday emasmi?

- Albatta! Shu yerda men avvalo mamlakatimizda saylovning oshkoralik, xolislik va adolat tamoyillari asosida oʻtishini taʼminlaydigan qonuniy asoslar yaratilganini taʼkidlashni istar edim. Fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) va uning maslahatchilari saylovida fuqarolarimiz "Fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) va uning maslahatchilari saylovi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 3-moddasida koʻrsatilganidek, ishtirok etishi ixtiyoriy hamda erkindir. Fuqarolarga ularni saylovda ishtirok etishga yoki ishtirok etmaslikka majbur qilish maqsadida, shuningdek ularning oʻz xohish-irodasini erkin bildirishiga taʼsir koʻrsatishga hech kim haqli emas. Fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) va uning maslahatchilarini saylash huquqiga saylov kuni oʻn sakkiz yoshga toʻlgan hamda tegishli hududda doimiy yashovchi fuqarolar ega. Sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan fuqarolar esa bundan mustasnodir.

- Saylov qanday printsiplar asosida oʻtkaziladi?

- Mazkur Qonunning 5-moddasiga muvofiq saylovni tashkil etish va oʻtkazish ochiq va oshkora amalga oshiriladi. Saylov tashkil etilayotganda hamda oʻtkazilayotganda fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillarining yigʻini) oʻtkaziladigan sana, vaqt va joy toʻgʻrisida fuqarolar voqif etiladi, fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) va uning  maslahatchilari lavozimiga nomzodlar haqida, ovoz berish yakunlari toʻgʻrisida xabardor qilinadi. Jarayonning borishi ommaviy axborot vositalarida yoritib boriladi.

Shuningdek, fuqarolar yigʻini raisi va uning maslahatchilari saylovi mazkur lavozimlarga ikki yoki undan koʻp nomzod koʻrsatilgan holda amalga oshiriladi. Saylovda fuqarolarimiz jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy mavqeidan qatʼiy nazar, teng saylov huquqiga ega ekanligi yuqorida tilga olingan qonunning 7-moddasida belgilab qoʻyilgan.

- Rustam Qoʻziboyevich, tumanimiz ahlini albatta, fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) lavozimiga nomzodlarga qoʻyiladigan talablar qiziqtirishi tabiiy. Demoqchimanki, bu masʼuliyatli lavozimga kimlarning nomzodi qoʻyilishi mumkin?

- Nomzodlar Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari boʻlishi, oliy maʼlumotga ega, saylovga qadar kamida besh yil tegishli hududda doimiy yashayotgan boʻlishi, tashkilotchilik qobiliyatiga, davlat organlarida yoki nodavlat notijorat tashkilotlarda yoxud tadbirkorlik va boshqa xoʻjalik faoliyati sohasida ish tajribasiga va aholi oʻrtasida obroʻ-eʼtiborga ega shaxs boʻlmogʻi lozim.

Yana shuni qoʻshimcha qilmoqchimanki,  fuqarolarimiz fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) va uning maslahatchilari sayloviga – muhim ijtimoiy-siyosiy jarayonga befarq qaramasligi, eng munosib kishilarning nomzodi koʻrsatilishi va saylanishida faollik koʻrsatmogʻi lozim.

- Endi suhbatimizni bevosita saylov jarayoni haqida davom ettirsak.

- Fuqarolar yigʻini oqsoqolini va uning maslahatchilarini saylash ochiq  yoki yashirin ovoz berish orqali amalga oshiriladi. Ochiq ovoz berish orqali oʻtkazilayotganda ovoz berish alifbo tartibida har bir nomzod boʻyicha qoʻl koʻtarish yoʻli bilan oʻtkaziladi.

Fuqarolar yigʻini raisi lavozimiga nomzodlar boʻyicha ovoz berish oʻtkazilganidan soʻng, uning maslahatchilari lavozimiga nomzodlar alifbo tartibida ovozga qoʻyiladi.

Ovoz berish tugaganidan soʻng ovozlar sanoq komissiyasi tomonidan har bir nomzod boʻyicha sanab chiqiladi va ovoz berishda ishtirok etgan fuqarolarning yarmidan koʻpining ovozini olgan nomzod fuqarolar yigʻini raisi yoki uning maslahatchisi lavozimiga saylangan deb hisoblanadi. Agarda saylovda fuqarolar yigʻinida ishtirok etuvchilar roʻyxatiga kiritilgan fuqarolarning yarmidan kamrogʻi ishtirok etgan boʻlsa, saylov oʻtmagan deb topiladi.

Mabodo ikki nafardan ortiq koʻrsatilgan nomzodlarning birontasi ham saylanmagan boʻlsa, fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) eng koʻp ovoz olgan ikki nomzod boʻyicha takroriy ovoz berishni oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.

Qisqa qilib aytganda, oldimizda juda masʼuliyatli jarayon turibdi. Saylovni yuqori saviyada oʻtkazish, eng munosib nomzodlarning fuqarolar yigʻini raisi va uning maslahatchilari lavozimiga saylanishi – fuqarolarimizning siyosiy savodxonligi va faolligiga ham koʻp jihatdan bogʻliq. Tumanimiz xalqi oʻzlarining bu fuqarolik burchini toʻla anglab, saylovning uyushqoqlik bilan oshkoralik, xolislik, adolat tamoyillari asosida oʻtishiga hissa qoʻshadilar, deb umid qilaman.

- Mazmunli suhbatingiz uchun rahmat!

Oygul RAJABOVA suhbatlashdi.