JISMONIY VA YuRIDIK ŞAXSLARNING MUROJAATLARI EʼTIBORSIZ QOLMAYDI
Istiqlol yillarida mamlakatimizda inson huquqlari, erkinliklari va uning qonuniy manfaatlarini himoya qiliş davlat siyosatining ustuvor yönalişlaridan biriga aylandi. Bu borada samarali huquqiy baza yaratildi. Avvalo, Konstitutsiyamizda belgilab berilgan normalar asosida mamlakatimizda inson, uning huquq va erkinliklari, şaʼni hamda qadr-qimmati eng oliy qadriyat darajasiga kötarildi.
Öz navbatida fuqarolarimiz ong-tafakkurida yuz berayotgan uşbu özgarişlar va bugun kundalik hayotimizda röy berayotgan yangilanişlar milliy qonunçiligimizni zamon talablaridan kelib çiqib takomillaştirib borişni taqozo etayapti.
Xöş, şu paytgaça amalda bölgan «Fuqarolarning murojaatlari töğrisida»gi qonun örniga qabul qilingan yangi qonunning yangiligi nimada?
Taʼkidlaş lozimki, bugungi kungaça fuqarolar murojaati 2002-yil 13 dekabrda qabul qilingan «Fuqarolarning murojaatlari töğrisida»gi qonunning yangi tahriri asosida tartibga solinar edi. Ammo uşbu qonunda yuridik şaxslarning murojaati borasida qoidalar belgilanmagan, şuningdek, elektron murojaatlar ham nazarda tutilmagan edi.
Yangi qonunning maqsadi - fuqarolarning davlat organlariga murojaat etişi tartibini yanada takomillaştiriş, şuningdek, yuridik şaxslarning murojaatlarini körib çiqiş bilan boğliq ijtimoiy munosabatlarni tartibga solişdagi huquqiy böşliqni töldirişdan iborat.
5 bob, 31 moddadan iborat «Jismoniy va yuridik şaxslarning murojaatlari töğrisida»gi qonunda avvalgi qonunga nisbatan bir qator yangiliklar bölib, ular quyidagilarda aks etadi.
Birinçidan, tobora rivojlanib borayotgan fuqarolik jamiyati institutlarining huquqlarini taʼminlaş, jumladan, yuridik şaxslarning murojaatlarini körib çiqiş bilan boğliq bölgan ijtimoiy munosabatlarni tartibga solişdagi huquqiy böşliq töldirildi.
Ikkinçidan, mamlakatimizda axborot texnologiyalari rivojlanişi bilan boğliq ravişda keng tarqalayotgan «elektron murojaat» turining huquqiy mustahkamlanişi taʼminlandi.
Uçinçidan, davlat organlarining, mansabdor şaxslarning murojaatlarni körib çiqiş va hal etişdagi masʼuliyati oşirildi.
Törtinçidan, qonunda amaliyotda duç kelinayotgan takroriy murojaat, murojaatning dublikati, qöşimça murojaatlar masalalariga aniqlik kiritilib, taʼrif berildi va ularni körib çiqişning tartibi belgilandi. Bu davlat organlari va boşqa taşkilotlar tomonidan murojaatlarni körib çiqişda huquqni qöllaşning yagona amaliyotini joriy qiliş imkonini beradi.
Qonunning nomi avvalgi qonunga nisbatan birmunça özgartirildi va kengaytirildi. Bunda xorijiy tajribalar ham örganilib, uning milliy qonunçiligimiz bilan uyğun, ilğor jihatlariga eʼtibor berildi. Qonunda yangi subʼekt - yuridik şaxslar kiritilişini hisobga olgan holda uni amaldagi qonunçilik terminologiyasi bilan muvofiqlaştirib, bir-biriga mutanosib nomlanişi maqbul deb topildi.
«Jismoniy va yuridik şaxslarning murojaatlari töğrisida»gi qonunda faqat fuqarolar emas, balki yuridik şaxslarning ham murojaatlari töğrisidagi qonunçilikni buzganlik uçun maʼmuriy va jinoiy javobgarlik belgilandi. Zero, qonun hujjatlarida faqat fuqarolarning murojaatlari töğrisidagi qonunçilikni buzganlik uçun maʼmuriy va jinoiy javobgarlik belgilangan edi. Şularni hisobga olgan holda, qonunda yuridik şaxslarning murojaatlarini körib çiqişdagi qonunbuzarlik uçun tegişli maʼmuriy va jinoiy javobgarlikni belgilaş maqsadida Özbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 144-moddasiga va Özbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik töğrisidagi kodeksining 43-moddasiga tegişli özgartirişlar kiritildi.
Şu bilan birga, davlat organlari va muassasalari masʼul xodimlarining ham jismoniy, ham yuridik şaxslardan kelib tuşgan murojaatlarga bölgan eʼtiborini, bu boradagi masʼuliyatini oşirişni nazarda tutuvçi Jinoyat kodeksi va Maʼmuriy javobgarlik töğrisidagi kodeksning tegişli moddalariga kiritilayotgan özgartiş va qöşimçalar qonun ustuvorligini taʼminlaşning samarali huquqiy mexanizmlari takomillaşuviga, şuningdek, davlat organlari mansabdor şaxslarining fuqarolar va yuridik şaxslarning murojaatlari bilan işlaş borasidagi masʼuliyatini yanada kuçaytirişning taʼsirçan çorasi yaratilişiga oid ğoyalari bilan mos ekanligi ham alohida ahamiyatga ega.
Bir söz bilan aytganda, «Jismoniy va yuridik şaxslarning murojaatlari töğrisida»gi qonun jismoniy va yuridik şaxslarning murojaatlari bilan işlaş samaradorligini oşirişga, ularning huquq va qonuniy manfaatlari himoya qilinişini butun çoralar bilan taʼminlaşga, şuningdek, davlat organlari va taşkilotlarining murojaatlar öz vaqtida hamda har tomonlama körib çiqilişi uçun javobgarligini kuçaytirişga xizmat qiladi.
E.Tursunov,
Özbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Yuristlar malakasini oşiriş markazi tinglovçisi.
(Foto - http://www.parliament.gov.uz)

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶