КОНСТИТУЦИЯ – ЖАМИЯТДАГИ ИСЛОҲОТЛАР ПОЙДЕВОРИ

Ўзбекистон Республикаси Конституциясига давлат суверенитети, халқ ҳокимиятчилигини, инсонларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини янада мустаҳкамлаш, маҳаллий ижро этувчи ва вакиллик органлари ваколатларини янада аниқ ажратиш, давлат ҳокимиятининг ташкил этилиши, қонунчилик ташаббуси ҳамда суд-ҳуқуқ ва таълим-тарбия, ижтимоий ҳимоя бошқа соҳаларга оид 64 та моддага 200 дан ортиқ ўзгартишлар киритилди, 6 та янги модда билан 16 та янги норма қўшилди.

Янги Конституциянинг 13-моддасида инсоннинг шаъни ва қадр-қимматини, ҳуқуқ ва эркинликларини ҳурмат қилиш, уларга риоя этиш, уларни ҳимоя қилиш давлатнинг мажбурияти сифатида белгилаб қўйилди.

Конституцияга фуқароларнинг шахсий, ижтимоий, иқтисодий, сиёсий, маданий ва экологик ҳуқуқлари ҳамда манфаатларини таъминлашга, ҳимоя қилишга қаратилган тўғридан-тўғри ишлайдиган нормалар киритилган бўлиб, бугунги кунда энг актуал мавзулардан бири бўлган уй-жой дахлсизлиги, хусусан, уй-жойларнинг ноқонуний бузилиши каби низоли масалаларга чек қўйиш мақсадида 27-моддада ҳеч ким уй-жойдан суднинг қарорисиз маҳрум қилинишига йўл қўйилмаслиги белгилаб қўйилди. Бундан кўзланган мақсад эса, мулк дахлсизлигини яна бир бор Конституция даражасида мустаҳкамлаш бўлиб, амалиётда мансабдор шахслар қарорига асосан уй-жойларнинг бузилиши ва бунинг натижасида фуқароларга етказилиши мумкин бўлган моддий ва маънавий зарарни олдини олишга хизмат қилади. Жумладан, Конституциянинг 25-моддасига шахс суд қарори қабул қилинмагунича 48 соатдан кўп муддат ушлаб турилиши мумкин эмаслигига оид тўғридан тўғри амал қилувчи жумлалар киритилди.

Бундан ташқари, 26-моддага кўра айбдорликка оид барча шубҳалар, агар уларни бартараф этиш имкониятлари тугаган бўлса, гумон қилинувчининг, айбланувчининг ёки судланувчининг фойдасига ҳал қилиниши керак.

Жорий йилнинг 30 апрелида бўлиб ўтган умумхалқ референдумида овоз бериш орқали Янгиланган Конституция асосида аҳолининг фаровон ҳаёти, инсон ҳуқуқлари ва демократик қадриятлар устуворлиги, халқ ҳокимиятчилигини таъминлаш, давлат идораларининг халқ олдида маъсуллигини ошириш, адолатли фуқаролик жамиятини шакллантириш, мамлакатнинг барқарор ривожланишини таъминлаш мақсад қилинган. Ушбу Конституция эндиликда жамиятдаги ислоҳотларга пойдевор бўлиб хизмат қилади.

Ш.Ваисниязов, туман Юридик хизмат кўрсатиш марказининг бош юрисконсульти