АЁЛНИ ЭЪЗОЗЛАШ – БАРЧАМИЗНИНГ БУРЧИМИЗ

Кейинги йилларда Ўзбекистонда барча соҳаларда амалга оширилаётган янги босқичдаги туб ислоҳотлардан пировард мақсад, энг аввало, инсон ҳуқуқ ва манфаатларини тўлиқ рўёбга чиқаришдан иборатдир. Бу ўринда хотин-қизларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилиш масаласига ҳам алоҳида аҳамият қаратиб келинмоқда.

Давлатимиз раҳбари ташаббуси билан  мамлакатимизда хотин-қизларнинг ўз имкониятларини тўлақонли рўёбга чиқаришлари учун барча шарт-шароитларни таъминлаш давлат сиёсати даражасига кўтарилди. Ўзбекистон тарихида илк бор 2019 йилда “Хотин-қизлар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятлар кафолатлари тўғрисида”ги ва “Хотин-қизларни тазйиқ ва зўравонликдан ҳимоя қилиш тўғрисида”ги Қонунлар қабул қилинди. Ушбу қонун ҳужжатлари хотин-қизларни турмушда, иш жойларида, таълим муассасаларида ва бошқа жойларда тазйиқ ва зўравонликдан ҳимоя қилиш соҳасидаги муносабатларни ҳам тартибга солади. Тазйиқ ва зўравонликни бошидан ўтказган шахсларни ҳимоя қилиш, жамиятда аёлларга нисбатан тазйиқ ва зўравонликнинг ҳар қандай шаклига муросасиз муҳитни қарор топтиришга хизмат қилади.

Юртимизда, айниқса зўрлик ишлатишдан жабр кўрган шахсларни реабилитация қилиш ва мослаштириш ҳамда ўз жонига қасд қилишнинг олдини олиш республика маркази негизида Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш вазирлиги ҳузуридаги Аёлларни реабилитация қилиш ва мослаштириш республика маркази ва унинг ҳудудий бўлимлари ҳам ташкил этилгани бу борадаги эътиборга лойиқ ишлардан бири бўлди. Авваллари жамоатчилик асосида фаолият юритган марказ туманлараро муассасага айлантирилганидан кейин давлат томонидан молиялаштирилди.

Айни пайтда Қорақалпоғистон Республикаси ҳудудий маркази ва намунали туманлараро марказлар фаолият юритмоқда. Республиканинг 4 та тумани қамраб олинган марказдан бири Амударёда ташкил этилган бўлиб, айни пайтда тазйиқ ва зўравонликдан жабр кўрган, ўз жонига суиқасд қилган ёки ўз жонига қасд қилишга мойиллиги бўлган хотин-қизларга аноним тарзда шошилинч тиббий, психологик, ижтимоий, педагогик, ҳуқуқий ва бошқа ёрдамлар кўрсатиб келинмоқда. Марказда ҳар бир мурожаатчи билан жамоатчилик асосида фаолият юритаётган психолог Мавлуда Тўраева индувидуал шуғулланиб, оғир ҳолатлардаги хотин-қизларни стрессдан чиқариш борасида психологик машғулотлар ўтайди, фойдали маслаҳатлар, тавсиялар бермоқда.

Марказ фаолиятига юристлар, психологлар ва ижтимоий ходимлар жамоатчилик асосида жалб қилинган. Шунингдек, бу ерда анонимлик, ахборотнинг махфийлиги, касбий маҳорат ва хавфсизлик тамойиллари асосида ҳам аёлларга руҳий кўмак бериб келинмоқда.

Аёлларни реабилитация қилиш ва мослаштириш Қорақалпоғистон Республикаси туманлараро марказига жорий йилнинг ўтган 2 ойи давомида 37 нафар шахсдан мурожаат келиб тушди. Шундан 3 та мурожаат 1146 ишонч телефони орқали келиб тушган бўлса, 2020 йил давомида бу кўрсаткич 42 тани,  2021 йил давомида эса 65 тани  ташкил қилган. 

Аёлларга нисбатан тазйиқ ва зўравонликнинг ҳар қандай шаклига муросасиз муносабат муҳитини қарор топтириш борасида тизимли ишлар давом эттирилмоқда.

Юртбошимиз таъкидлаганларидек, “Аёл бахтли бўлса, жамият бахтли бўлади”, деган эзгу қараш ҳаётимиз қоидасига айланиши учун барчамиз биргаликда ҳаракат қилишимиз керак. Чунки аёл нафақат оилалар, балки бутун юрт таянчи, файзидир. Уларни эъзозлаш барчамизнинг бурчимиз.

Гавҳар Чимбайчиева,

Аёлларни реабилитация қилиш ва мослаштириш

Қорақалпоғистон Республикаси туманлараро маркази директори.