ЎҚУВЧИЛАРНИНГ ЮТУҚЛАРИНИ ВА САВОДХОНЛГИНИ БАҲОЛАШ

Ҳозирги даврда узлуксиз таълим тизимида ташкил этиладиган ўқитиш жараёнининг самарадорлигини ошириш юзасидан педагогик ва ахборот технологияларидан уйғун равишда фойдаланиш муҳим аҳамиятга эга. Бу айниқса, табиий фанларни ўқитишда жуда асқотади. Хусусан, биология фанини ўқитишда фойдаланиладиган ахборот технологиялари ўқувчиларнинг ҳужайра, тўқима кимёвий элементлар, атом, молекулаларнинг тузилиши, фотосинтез, оқсиллар биосинтези каби жараёнлар ҳақида тасаввур қилишлари, хотирада сақлаш, имконини кенгайтиради. Ўқувчиларнинг мотивлари ва ўзлаштириш даражаси эътиборга олинган ҳолда ўрганиш ва уларнинг билим олишларидаги бўшлиқларни тўлдириш имконини беради.

Ҳар бир мавзуда кўргазмалиликни амалга ошириш, табиатга саёҳатлар уюштириш эса янада фойдали.

Бугунги кунда кўпчилик давлатлар SMART – таълимни ривожлантиришга киришдилар, SMART-технологиялар асосида замонавий таълим тизимини шакллантириш орқали сифатли таълимга эришишдир.

Таълим жараёнидаги ақлли таълим концепцияси, SMART-доска, SMART-экран ва ҳар қандай жойдан интернетга кириш каби технологияларнинг пайдо бўлишига олиб келади.

Аммо бу борада ота-оналар фарзандлари олаётган ахборотлардан ҳабардор бўлиб туришлари зарур. Ўқув жараёнини нафақат синфда, балки уйда, музейлар, кафелар жамоат жойлари каби исталган жойда ҳам амалга ошириш мумкин.
SMART-таълимнинг кенг тарқалиши, биринчи навбатда, интернет-технологияларнинг ривожланиши ва иккинчидан, интернетда онлайн таълим ресурсларининг кенг тарқалганлиги билан боғлиқ.

Халқаро бахолаш дастурлари бўйича, халқаро тадқиқотларда Ўзбекистон Республикасининг иштирок этишига  тайёргарлик кўриш бўйича “Йўл харитаси” ишлаб чиқилди. Унга кўра, ўқувчиларнинг ўқиш, математика ва табиий йўналишдаги фанлардан халқаро тадқиқотларга тайёргарлик кўриш учун мустақил таълимни жорий этиш, халқаро тадқиқотларни амалга ошириш юзасидан малакали ўқитувчи-тренерлар билан ҳамкорликда ҳудудларда ўқувлар ташкил этиш кабилар белгиланган. Унга кўра, PIRLS-бошланғич 4-синф ўқувчиларининг матнни ўқиш ва тушуниш даражасини баҳолаш, TIMMS-4  ва 8-синф ўқувчиларининг математика ва табиий йўналишдаги фанлардан ўзлаштириш даражасини баҳолаш, PISA-15 ёшли ўқувчиларнинг ўқиш, математика ва табиий йўналишдаги фанлардан саводхонлик даражасини баҳолаш имконини беради.

PISA – тадқиқотларида ўқувчиларнинг алоҳида фанлардан билими текширилмайди. Балки ҳаётда зарур бўладиган билим ва малакаларининг ҳолати ўрганилади, ўқувчиларнинг фанлараро компентентлиги баҳоланади. Ушбу топшириқлар компьютерда бажарилади. Тест топшириқлари тайёр жавобли бўлиб улардан тўғриси танланади.

Жавобсиз тестлар ҳам бўлади. Буларга ўқувчи жавоб ёзиши сўралади.
“Мулоҳаза юритиш”га оид топшириқлар ўқувчиларнинг мантиқий ва тизимли фикрлаш малакаларини аниқлайди. Ўқувчилар табиий фанлардан алоҳида организмлар ва объектларнинг ҳусусиятлари, ходиса ва жараёнлар, бадиий-илмий атамалар ва ўлчов бирликлари ҳақидаги билим даражасини намойиш этишлари керак.

Биология фанини ўқитишда ахборот технологияларининг салмоғи катта, илмий  дунёқарашни ривожлантириш, табиат ва ундаги объектларни ўрганиш, табиатни севиш, асраб-авайлашга ўргатади.

Келажак авлод тарбияси жуда муҳим. Шу боис, азиз ота-оналар! Қимматли вақтингизни фарзандингиздан аяманг, қалбига қулоқ солинг. Унинг илмли, солиҳ фарзанд бўлиб етишувида билим ва тарбия беришингиз муҳим. Қийшиқ ўсган дарахтни тўғрилаб бўлмаганидек, тарбияда йўл қўйилган нуқсонни ҳам вақт ўтгач, тўғрилаб бўлмайди.

Уйга берилган вазифаларни бирга тайёрланг, дўстлари ким эканлигига  қизиқинг. Вақт ўтиб, қариганингизда юқори илм ва салоҳиятли фарзандингизнинг  роҳатини кўрасиз.

Гавҳар Абдуллаева, 42-сонли мактабнинг биология фани ўқитувчиси.