ҚАРС – ИККИ ҚЎЛДАН ЧИҚАДИ
Оиланинг мустаҳкам қўрғонга айланиши кўп жиҳатдан эр-хотиннинг ўзаро аҳиллигига боғлиқ. Оила қўрғонининг устуни эркак бўлса – бу қўрғоннинг ободлиги аёлнинг ақл-фаросати туфайлидир. Лекин кўпчилик ҳолатларда оила қадриятларининг ўта муҳим бу жиҳатига эътиборсизлик туфайли эр-хотин орасига совуқчилик тушиб, оилавий можаролар келиб чиқаётгани сир эмас. Кўп масалаларда эркак оилада ўз ўрнига эга эмас. Бу деганим, кўпинча пул топган ёки чет давлатларга чиқиб ишлаб келган аёлларнинг эрларига нисбатан устунликка интилишлари, қайнота-қайнонасига, ҳатто эрига гап қайтариш, фарзандлари келажагини ўйламай, ўзбирлармонлик билан ҳукмфармолик қилишлари оқибатида келиб чиқадиган арзимаган ҳолатлар эр-хотиннинг ажрашишига сабаб бўлмоқда. Ахир қайнона ҳам она. У нафақат эрининг онаси, балки набираларининг севимли бувиси. Ана энди айтинг, қандай қилиб қайнона ўз жигаргўшаларига бегоналардай муносабатда бўлиши мумкин?
Кўпинча келинпошшаларимиз оила сирини сақлаш ўрнига кўчага олиб чиқишади, оила сирини ҳар кимга сочиб, қўни-қўшнилар билан бирга қайнонасининг ғийбатини қилади. Қаранг, оилавий жанжал қаердан келиб чиқади? Албатта, келиннинг “оғзи бўш”лиги ва муомалада нўноқлиги, уқувсизлигидан.
Мен бир келинни биламан у келин бўлиб тушган уйидаги тартиб-қоидаларни менсимади, борини кўтаролмади, йўғига бардоши етмади. Оиласидагилар билан гап талашиб, ота-онасиникига кетиб қолди. Қизининг айби бор-йўқлигини, ҳатто тушунишни ҳам истамаган онаси: “тор қорнимга сиққан қизим кенг уйимга ҳам сиғади”, деб жанжал кўтарди. Қуда-қудағайини, куёвини тингламади. Икки набираси билан қизини уйига олиб кетди. Маслаҳат қилгувчиларни қувиб солди, ўз сўзидан қайтмади.
Орадан вақт ўтиб, келинчак маҳалла офисига келиб, боқувчиси йўқлиги, уй-жойга муҳтожлигини айтиб, ёрдам сўради. Кўз ёшини тиёлмаган келин минг афсус ва пушаймон билан ҳўнг-ҳўнг йиғлади. Онасининг гапига киргани, болаларини тирик етим қилгани учун пушаймонлигини айтиб, надомат чекди. Эри болаларини оиласига қайтариш мақсадида эшигига неча марта бош уриб борганида кўнмагани учун ўзини-ўзи лаънатлади. Лекин энди кеч эди, эри аллақачон уйланган, ғишт қолипдан кўчганди.
Назаримда ёшларимиздан кўра, кўпроқ катталар орасида оқибатини ўйламай иш қилувчилар кўпайиб кетаётганга ўхшайди. Катталар ёшларга турмуш қийинчиликларини енгиб ўтишда елкадош бўлиш ўрнига уларнинг нотўғри қарор қабул қилишларига замин яратиб, юқоридаги каби кўнгилсиз ҳолатларнинг юзага келишига сабабчи бўлмоқда.
Халқимизда “қарс – икки қўлдан чиқади”, деган ибратли ҳикмат бор. Демак, ҳурматли қайноналар ҳам ўз ўрнида янги тушган келиннинг янги оила тутумларига кўникиб кетишлари учун шароит яратишлари, келинга билмаганларини ўргатиб, оила қадриятларидан сабоқ беришлари керак бўлади. Эрини севган келин ҳеч қачон унинг онасини беҳурмат қилмайди. Назаримда, қайноналарнинг ортиқча талаблари, қайнсингилларнинг қайноналик қилишга мойилликлари, баъзи қайноталарнинг оғир-босиқ бўлмасликлари, ота бўлиб оилада адолат тамойилларига амал қилмасликлари келинпошшаларнинг “тили чиқишига” олиб келади.
Демак, қандай вазиятда бўлмасин, оиланинг устуни бўлмиш эркак, у қайнотами, ёш отами, ким бўлишидан қатъий назар, ўз ўрни, мавқеини билиб иш тутиши, қайнона қайнотадан, келин эса умр йўлдошидан маълум маънода бир поғона пастда туришларини унутмаслиги керак. Ана шунда, азизлар, оилада ҳамма иш жойида, бадастир бўлади.
Гулбаҳор ЎРОЗОҚОВА, Чордара маҳалла фуқаролар йиғини раисининг ўринбосари, кексалар ва фахрийлар масалалари бўйича маслаҳатчи.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
