21.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
21.11.2026, 01:54
Мақолалар 👁 764

МЎЙНОҚ ТААССУРОТЛАРИ

МЎЙНОҚ ТААССУРОТЛАРИ

Туман Тиббиёт бирлашмаси маъмурияти ва касаба уюшмаси Ватанимиз мустақиллигининг 28 йиллига биз - тиббиёт ходимлари учун муносиб совға ҳозирлади: Байрам таътилида биз учун Мўйноққа саёҳат ташкил қилиб беришди. Сафаримизни замонавий, икки салонли “Юпенг” автобусида амалга оширдик. Ўн икки соат давом этган саёҳатда бутун умримизга татигулик маънавий озуқа олдик. Ватанимизга муҳаббатимиз ошди.
XX аср фожеаси бўлган Орол денгизини кўриш ҳаммани қизиқтиради. Шу боис Орол бўйида кўрганларимни, ҳис қилганларимни бадиа тарзида ёзишга қарор қилдим. Ёзганларим ўқувчиларга маънавий озуқа беришидан умидворман.

Саёҳатимиз байрамона безатилган, Қорақалпоғистон пойтахти Нукус шаҳридан бошланди.

Биз пойтахтнинг гўзал, ораста кўчасидан ўтиб. Хўжайли туманига ўтдик.

 Хўжайли - Қўнғирот икки томонлама бетон йўли ўзининг кенг ва равонлиги билан ҳайратга солди кишини. Қўнғирот-Мўйноқ йўли эса таъмирталаб бўлиб қолибди: бузилган, ўнқир-чўнқир жойлари бор.

Узоқ йўл юриб, ниҳоят, Мўйноқ шаҳрига кириб бордик ва йўл азобини тезда унутдик. Чунки кўрганларимиз дилимизни яйратди. Ҳар бир шаҳарнинг ўзига хос қиёфаси бўлади. Мўйноқ ҳам узоқ йўлимиз поёнида ўзига хос гўзал ва мафтункор қиёфада кўз ўнгимизда гавдаланди.

Узоқдан баланд тепалик кўринди. Тепалик устига бир ёдгорлик ўрнатилган экан, оқ елканли кема. Тепалик атрофида хитой деворини эслатувчи тик жарлик – денгиз соҳили. Бизни шу тепаликка бошлашди. Бу тепалик авваллари Мўйноқнинг порти бўлган жой экан. Шу жойда 1960 йилгача бандаргоҳ бўлган, одамлар шу жойдан кемаларга ўтирган экан. Ҳозир бу  бандаргоҳ йўқ, лекин унинг ўрнида замонавий бино қурилган. Ойнаванд бино тепасида икки айвонли минора қад ростлаган.

Биз минора тепасига чиқиб атрофни томоша қилдик. Бу ер ўзига хос сайёҳлар ошёни экан. Атроф қамишдан ясалган тўсиқ девор билан ўралган, бешта чиройли, оппоқ ўтов, фаввора ва ҳовузи ҳам бор, ёзги шийпон қурилган. Шу шийпон ва ўтовларда сайёҳлар тамадди қилиб олишлари, ҳордиқ  чиқаришлари мумкин.

Бизга ҳам 50 кишилик дастурхон безатилибди. Тамадди қилиб олгач,  тепаликдаги қадим жарни томоша қилдик. Сал нарида янги замонавий “Орол тарихи” музейи қад ростлаган. Тепалик уч томондан жар билан ўралган. Олдин бу жойлар денгиз бўлган, жарда унинг тўлқинларининг изи қолган.

Тепаликнинг баландлиги тахминан 300 метрга, узунлиги 600 метрга тенг.

Тепаликдан денгизга тушиш учун замонавий темир конструкцияли зинапоя ясалган. Зина пиллапояларидан пастга - Орол денгизига туша бошлаймиз.

Мана денгиз туби: у ерда ўнта кема қумга кўмилиб турибди, занг босиб, илма-тешик бўлиб кетган, фақат склети қолган кемалар. Атрофида чиғаноқ сочилиб етибди.

Тепага қараймиз - соҳил тепасида оқ елканли кема виқор билан қад ростлаб турибди. Юқорига шошиламиз, ўша кема ёнига ошиқамиз!

Ёдгорликнинг кема қисми Орол денгизининг 1960 йилдан кейинги аҳволида сўз очади. Орол қуриган, аммо умидсизликка  тушмайди, оппоқ елкан денгизнинг қайтишига ишончни билдиради.

Ёдгорлик пойида тошга уч тилда: инглиз, рус ва ўзбек тилида лавҳалар битилган. Ўша лавҳаларни ўқиймиз: “У бу ерга ҳар куни келарди, ҳар куни келиб унинг қайтишини кутарди, у эса келмасди. Бу аҳвол узоқ йиллар давом этарди. У эса ҳар куни “У келади” дейишдан чарчамасди “У келади, у албатта келади!”. Жуда сирли лавҳа, мавҳум лавҳа, уни ўқиган сайёҳнинг боши қотиши аниқ: “Ким кимни кутмоқда?” лекин атрофдаги манзараларнинг ўзи сайёҳни бу сирдан огоҳ қилади: мўйноқлик кекса балиқчи денгиз соҳилига келиб денгиз қайтишини садоқат билан кутди. Фожеа рўй бериб, ҳамма шаҳарни ташлаб кетганда ҳам кекса балиқчи қолган, унинг чайласи ва иккита кемаси ҳамон сақланмоқда. Орадан йиллар ўтиб, кекса балиқчи бу ёруғ оламни тарк этди, аммо унинг авлодлари ҳали-ҳануз соҳилга келиб, қирғоқни тарк этган Оролга кўз тикади: “У келади” дейди. Биз ҳам бу махзун ҳикоя таъсирида уфққа туташиб кетган тақир кенгликларга тикиламиз “У келади!” деймиз.

Мўйноқ мўъжизакор гўша. Қуриган Орол қолдирган ялангликлар шунчаки чўл эмас, у планетамиздаги ҳеч бир чўлга ўхшамайди. Бу ерда ўзига хос сирли воқеалар бўлиб туради. Мана ҳозир ҳам бир нечта жойда ҳаво гирдоблари, тўзонлар пайдо бўлаётганини кўраяпмиз. Улар гоҳ у жойда, гоҳ бу жойда пайдо бўлмоқда. Баъзан қўшилиб, қуюқ, тутун бўлиб, кўкка ўрламоқда.

Баъзилар бундай ҳодисани Орол руҳи, кекса балиқчи руҳи кезиб юрибди деб ҳисоблашди.

Тепаликда акс этган қуриётган Орол, кема ва оқ елкан дуога очилган қўл рамзидир гўё.

Мўйноқликлар Оролнинг қайтишига ишонишади. Инсон ва денгиз  руҳи кезиб юрган бу ҳудудда бўлган ҳар бир киши бу дуога қўшилади: “У қайтади”, дейди, “у қайтсин”, дейди.

Куннинг иккинчи ярмида биз янги Мўйноқни кўрдик, экология музейида бўлдик.

Бу музейнинг бир қисми  очиқ осмон остида жойлашган экан. Биринчи экспонат қуриётган Орол: қуриган ҳовуз, ҳосил бўлган қоялар, ўлган балиқлар, атрофдан қочиб бораётган туялар, учиб кетаётган қушлар. Навбатдаги экспонатда чарақлаб турган қуёш – бу эртанги кунга ишонч, истиқболга ишонч. Энди бошқа манзаралар  бешта антиқа ўтов: атроф эшиклари ойнаванд. Бу ўтовларда турли хил экспонатлар қўйилган, Оролнинг тирик табиати, Оролбўйи халқларининг маданияти. Бу экспонатларни ўтов ичига кирмасдан ҳам томоша қилиб ўтиш мумкин. Кейинги экспонат Оролнинг келажаги: суви тўлган, пўртана бўлиб мавжланиб турган ҳовуз.

Мафтункор Орол, жўшқин Орол! Экология музейи ичига кирамиз, замонавий  залда Орол ва Оролбўйининг кечаги ва бугунги куни акс этган. Девордаги мониторларда Орол денгизи ҳақдаги барча маълумотлар жонли акс эттирилмоқда. Экология музейидан чиқиб “Мўйноқ сити” бўйлаб сайр қилдик. Маданият маркази, Мўйноқ текстил комбинати, балиқ  комбинати, стадион, амфитеатр, ҳамма қурилишлар ўз  ниҳоясига етган, замонавий жиҳозланган. Ҳамма жой ям-яшил: арчалар, гуллар, чаманзор. Фавворалар кўнгилингизга янада жўшқинлик солади. Чексиз саҳрода гўзал келинчакдек ясаниб ётган Мўйноқ кўчаларини кезиб, кўнглимда бир шеър туғилди.

Кўзи юмилган Орол
Давр-у давронинг келди.
Сўраб келган эдим ҳол,
Шодландим, кўнглим тўлди.

Бу ишларнинг бошида,
Турган экан Юртбошим.
Умринг ўтар осуда,
Ҳолинг сўрар қардошим.

Булоқларинг кўз очиб,
Оби-ҳаёт таратар.
Бугун бағринг ям-яшил,
Кўрган кўзни яйратар.

Қумга кўмилган кема,
Сув юзини кўражак,
Булар тўю-тантана,
Орол сувга тўлажак!

Ял-ял яшнаган Мўйноқ,
Оролга юз чаяжак.
Интилганга толе нақд,
Сеникидир келажак.

Эй Ҳайратий, Мўйноқнинг,
Гул юзига боқиб қўй.
Мўйноқ – Орол тўйига
Янги қўшиқ тўқиб қўй!

Тожибой ДЎСАНОВ, туман Тиббиёт бирлашмаси шифокори.

🎬 Видеогалерея Барчаси →
БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026 Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди ▶ Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди 31.10.2026 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди ▶ 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди 30.10.2026 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди ▶ 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди 26.10.2026