20.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
20.11.2026, 21:54
Жамият 👁 8,517

БУЮК МАЪНАВИЙ МЕРОС

БУЮК МАЪНАВИЙ МЕРОС

Наврўз. Ўз номи, у билан боғлиқ азалий анъаналари қалбларга яқин, барчага манзур байрам.

Наврўз тарихи

"Наврўз” форсий сўз бўлиб, Янги кун деган маънони англатади. Яъни, олам узра турфа ранглар ила товланиб, яшилланиб кириб келгувчи Баҳордан, заминда, табиатда ўзгаришнинг бошланишидан дарак бўлган бу Янги кун.

Тарихий манбаларда келтирилишича, Наврўзнинг шаклланиш даври жуда қадим замонлардан, зардуштийликнинг пайдо бўлиш давригача давом этган асрларни ўз ичига олади.

Буюк аллома бобомиз Абу Райҳон Беруний "Қадимий халқлардан қолган ёдгорликлар” китобида Қуёш йили ҳисобида йилнинг биринчи ойи деб саналган Фарвардин ойи тўғрисида сўзлаб: "Бу ойнинг биринчи куни Наврўздир”, дейди. Беруний бобомизнинг фикрича: Наврўз баҳор ёмғирининг биринчи томчиси тушишидан, гуллар очилиб, дарахтлар мевалари етилгунча, ўсимлик униб чиқа бошлашидан, такомиллашгунча давом этган вақтда келади. Шунинг  учун ҳам Наврўз оламнинг яшилланиб, ўзгаришига, меҳнат фаслининг бошланишига далил қилинган.

Афсона ва ривоятлар

Наврўз байрами билан боғлиқ афсона ва ривоятлар кўп. Яъни, Одам Ато билан Момо ҳаво учрашган кун Наврўз деб аталганлиги ҳақидаги ва Фирдавсийнинг "Шоҳнома” асарида қайд этилган шоҳ Жамшид номи билан боғлиқ ривоятларда ҳам Наврўзнинг кириб келиши қандай ҳодиса билан боғланишидан қатъий назар, оламда янгиланиш, меҳнат тақвимида янги куннинг бошланиши, инсонларнинг эркинлиги, бахт-саодати, ўзаро меҳр-оқибат, мурувват ва саховат каби фазилатларнинг улуғланиши билан эъзозланган. Хусусан, ҳазрат Алишер Навоийнинг "Тарихи мулки Ажам” ("Ажам шоҳларининг тарихи”) асарида ҳам шоҳ Жамшиднинг буюк кашфиётлари сўнгида улуғ бир кун – Наврўз ихтиро қилингани хусусида сўз юритилади, шоҳ Жамшиднинг халққа чексиз меҳр-оқибат, сахийликлар кўрсатиб, адолат қилгани ва ушбу куннинг Наврўз деб аталгани қайд этилади.

 

                         Аждодлар закосининг маҳсули

Наврўзнинг айнан 21 мартга тўғри келиши чуқур илмий асосга эга: худди шу кунда коинот ва табиат қонуниятларига кўра қуёш ҳамал буржига кириб, тун билан кун тенглашади, кун узайиши бошланади ва деҳқончилик фасли авж паллага киради. Нафақат табиатда, балки гўё жамиятда ҳам уйғониш бошланади: деҳқон даласига, боғбон боғига, чўпон-чўлиқлар чорваси-ю, қўй-қўзисига парвона бўлишади. Табиат билан инсоннинг ўзаро уйғунлиги ҳам айнан баҳорда ўз ифодасини топган: Аллоҳнинг иродасини қарангки, ерга ташланган  битта уруғдан мингта барака унади, қўйлар қўзилаб, совлиқлар сути кўпаяди, борлиқ яшилланиб, олам ва одам яшариб кетади. Эл орзу-муроди, юрт осойишталиги, халқлар дўстлиги, меҳр ва мурувват, қалблар тўла муҳаббат мадҳини баланд тутган, ёмонликлар йўлини кесиб, эзгуликларга йўл очган Наврўз бу!

Таъқиб ва таъқиқлар

Мустабид тузум даврида Наврўз байрамини диний байрам, эскилик сарқити, дея қораловчилар топилди. Уни халқимиз юрагидан бутунлай сидириб ташлаб, онгидан ўчирмоққа кўп уринишлар бўлди. Лекин халқимизнинг асл фарзандлари, олим-у фузалолари Наврўзнинг ҳеч қандай диний ёки илоҳий томони йўқлигини, бу байрам қадим аждодларимизнинг буюк закоси ила табиат ва коинот қонуниятлари асосида Қуёшнинг ҳамал буржига кириши, кун билан туннинг тенглашиши билан боғлиқ табиий жараён эканлигини исботлаб бердилар. Наврўз нафақат баҳорги тенгкунлик – Янги кун – гўзаллик ва яшнатиш байрами, балки ўлмас анъаналар, қадриятларни ўзида мужассам этган буюк маънавий мерос сифатида яна қайта тикланди. Худди афсонавий Қақнус қуши сингари яна бўй тиклади Наврўз!

Истиқлол туфайли юксалган айём

Мамлакатимизда Наврўз байрами оммавий тарзда кенг нишонланади. Момоларимиз Наврўзга атаб ўланлар айтишади, бахшилар достонлар куйлашади. Дошқозонлар ўрнатилган ўчоқларда гуриллаб ёнаётган гулханлар алангасидан юзлари оловланган қиз-у келинчаклар момолардан бобомерос удумлар сирини ўрганадилар. Наврўз баҳонасида гина-кудуратлар унутилади, кўнгиллар тозариб, барча бир-бирларига шодлик улашадилар.

Наврўз таомларидан дастурхонлар янада файзли, хонадонлар обод бўлади. Умумхалқ ҳашари қизийди ҳар бир гўшада. Наврўз – бутун мазмун-моҳияти билан эзгулик, тинчлик, тотувлик, гўзаллик, янгиланиш ва яшнатиш онларини бахш этади юртимизга!

Робия ЙЎЛДОШЕВА.

(Фото - jayxun-sadosi.uz)

🎬 Видеогалерея Барчаси →
БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026 Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди ▶ Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди 31.10.2026 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди ▶ 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди 30.10.2026 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди ▶ 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди 26.10.2026