2014 йил 4 декабрда Ўзбекистон Республикаси Президентининг "Ўзбекистон Республикасининг 2015 йилги асосий макроиқтисодий кўрсаткичлари прогнози ва Давлат бюджети параметрлари тўғрисида”ги Қарори қабул қилиниб, унда солиқ-бюджет сиёсатининг 2015 йилга мўлжалланган асосий йўналишлари белгилаб берилди.

Ушбу Қарорда белгиланган солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлар ставкаларидаги асосий ўзгаришлар иқтисодиётда солиқ юкини пасайтиришга, солиқларни ижтимоий йўналтиришга ва солиққа тортиш механизмини соддалаштиришга қаратилган-лиги билан аҳамиятлидир.

Қарор билан юридик шахслардан олинадиган фойда солиғининг базавий ставкаси 2014 йилдаги солиқ ставкасига нисбатан 0,5 фоизли пунктга пасайтирилиб, 8 фоиз ўрнига 2015 йил учун 7,5 фоиз қилиб белгиланди. Худди шу солиқ ставкаси 2000 йилда 31 фоизни ташкил этган эди.

Қурилиш индустриясини янада ривожлантириш ва унга кенг йўл очиш мақсадида, қурилиш фаолияти билан шуғулланаётган микрофирма ва кичик корхоналар учун ягона солиқ тўлови ставкаси 2015 йил 1 январдан бошлаб 1 фоизли пунктга, яъни 2014 йилдаги 6 фоиз ўрнига 5 фоизга камайтирилди.

Жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғини ҳисоблаш 2014 йилда "0” даражали ставка назарда тутилмай, 3 поғонали солиқ ставкалари қўлланилган бўлса, 2015 йил 1 январдан бошлаб энг кам иш ҳақининг бир бараваригача "0”даражали ставкани назарда тутиб, 4 поғонали солиқ ставкаларини қўллаш тартиби жорий этилди.

Солиқ тўловчиларга имконият яратиш мақсадида солиқ ҳисоб-лаш 2015 йил 1 январидан амалда бўлган энг кам иш ҳақи миқдори, яъни 118400 сўмдан келиб чиққан ҳолда амалга оширилади ва йил давомида энг кам иш ҳақи миқдори ўзгарган тақдирда қайта кўриб чиқилмаслиги белгилаб қўйилди.

Маиший хизматлар бўлган сартарошлик, маникюр, педикюр, косметология ва бошқа шунга ўхшаш хизматлар билан шуғулланувчи якка тартибдаги (шу жумладан, оилавий) тадбиркорларга қатъий белгиланган солиқ ставкалари фаолиятининг амалга ошириладиган жойига қараб 2015 йилнинг 1 январидан бошлаб 2014 йилга нисбатан энг кам иш ҳақининг 0,5 баравари миқдорида пасайтирилди.

Бундан ташқари, қатъий белгиланган солиқ тўловчиларнинг барча тоифалари учун қатъий белгиланган солиқ ставкаси йил бошига белгиланган энг кам иш ҳақи миқдоридан келиб чиқиб аниқланади ва йил давомида энг кам иш ҳақи миқдори ўзгарган тақдирда ҳам қайта кўриб чиқилмаслиги белгиланди.

Микрофирмалар, кичик корхоналар ҳамда фермер хўжаликлари учун ягона ижтимоий тўлов ставкаси меҳнатга ҳақ тўлаш фондига нисбатан 2014 йилда амалда бўлган 25 фоиз ўрнига 2015 йил 1 январдан 15 фоиз миқдорида белгиланиши, уларга солиқ юкининг сезиларли пасайтирилишини таъминлайди.

Бундан ташқари, касб-ҳунар коллежлари битирувчилари коллежни тамомлагандан кейин ўн икки ой ичида якка тартибдаги тадбиркор сифатида давлат рўйхатидан ўтган тақдирда, якка тартибдаги тадбиркор сифатида давлат рўйхатидан ўтган санадан эътиборан қатъий белгиланган солиқни тўлашдан олти ой муддатга озод этилиши белгиланди. Агар якка тартибдаги тадбиркор сифатида рўйхатдан ўтилган пайтдан бошлаб коллеж биртирувчиси ўн икки ой ичида фаолиятини тугатса, қатъий белгиланган солиқ фаолият амалга оширилган бутун давр учун тўланиши белгилаб қўйилди.

Шубҳасиз, 2015 йилнинг солиқ сиёсатида белгиланган имтиёзлар тадбиркорлик фаолиятини амалга оширишга янада кенг йўл очиб беради.

Расулбек ШЕРЛИЕВ, Бош прокуратура ҳузуридаги Департаментнинг бўлим катта инспектори.

Рустам СОБИРОВ, Департаментнинг туман бўлими суриштирувчиси.

Мақола Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси ҳузуридаги Нодавлат нотижорат ташкилотларини ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтларини қўллаб-қувватлаш жамоат фонди томонидан молиялаштирилган лойиҳа доирасида тайёрланди.