БОЛАЛАР ЎРТАСИДА ВИРУСЛИ ГЕПАТИТ А КАСАЛЛИГИГА ҚАРШИ ЭМЛАШ ИШЛАРИ ОЛИБ БОРИЛМОҚДА

Халқимиз орасида ҳаёт синовларидан ўтган ибратли иборалар жуда кўп. Айниқса, саломатлик борасидаги ҳикматли ибора ва мақоллар ҳам мазмунан, ҳам моҳиятан ҳаётий исботини топган. Хусусан, “соғлигимиз ўз қўлимизда”, “соғликни асраш – келажакни асрашдир”, “тозалик – мустаҳкам соғлик гарови” каби ибораларда жамият аъзоларини ҳар томонлама соғлом ва баркамол ривожлантиришдек эзгу мақсад мужассам.

Ушбу мақсадни мукаммал адо этиш, ақлан ва жисмонан етук авлодни вояга етказиш, халқ, айниқса, болалар орасида юқумли касалликлар тарқалишининг олдини олиш эса нафақат тиббиёт соҳаси ходимларининг, балки ҳар бир фуқаронинг, ота-оналарнинг ҳам зиммасидаги масъулиятли вазифа ҳисобланади.

Шу боис, Республикамиз тиббиёт соҳасида юқумли касалликларга қарши мунтазам профилактик эмлаш ишларининг амалиётга татбиқ этилиши ва айниқса, болаларни эмлаш билан қамраб олиш кўрсаткичларининг юқорилиги туфайли касалликлар тарқалишининг олди олинишига эришилмоқда. Айниқса, болалар ўртасида юқумли касалликларнинг сезиларли даражада камайишига ҳамда шол, бўғма, қоқшол каби касалликлар йўқолишига эришилди.

Шундай бўлса-да, сўнгги йилларда мамлакатимизда, хусусан, Қорақалпоғистон Республикасида ҳам вирусли гепатит “А” касаллиги кўплаб қайд этилаётганлиги кузатилмоқда. Халқимиз орасида “сариқ касаллиги” деб аталиб, одамларга оғиз орқали юқадиган ва кўпроқ болаларда учрайдиган вирусли гепатитнинг А тури умумий гепатитларнинг 95-96 фоизига тенг бўлиб, беморларнинг 70-80 фоизини 14 ёшгача бўлган болалар ташкил қилади.

Касаллик айниқса, мактаб ўқувчилари, мактабгача таълим муассасаларига қатновчи ва уюшмаган болалар орасида қайд этилмоқда. Соғлиқни сақлаш, халқ таълими ва санитария хизматлари томонидан доимий равишда, жойларга чиққан ҳолда санитария-гигиеник, эпидемияга қарши мажмуавий тадбирларнинг ўтказилишига қарамасдан, касаллик кўрсаткичи юқорилигича қолмоқда.

Вирусли гепатитга қарши курашишнинг самарали усулларидан бири бу профилактик эмлаш бўлиб, эпидемик кўрсатмага кўра олиб борилганлиги учун ушбу эмлаш “Миллий эмлаш календари”га ҳозирча киритилмаган. Шу сабабли болаларни вирусли гепатит “А”га қарши эмлаш ота-оналар ҳисобига оширилиши кўзда тутилган.

Шуни мамнуният билан эътироф этиш жоизки, сўнгги йилларда муҳтарам Президентимиз томонидан Қорақалпоғистон Республикаси халқига алоҳида эътибор қаратилмоқда. 2025 йил 27 январда “Қорақалпоғистон Республикасида тадбиркорликни янада қўллаб-қувватлаш ҳамда аҳоли фаровонлигини таъминлаш учун янги имкониятларни яратиш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги 10-сонли Президент Фармони қабул қилинган ва ушбу Фармоннинг 29-бандида белгиланган вазифалар ижросини таъминлаш мақсадида 8,4 миллиард сўм маблағ ажратилган бўлиб, мазкур маблағнинг маълум қисми болалар саломатлигини муҳофаза қилишга йўналтирилиши кўзда тутилган.

Шу мақсадда Ўзбекистон Республикаси Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси томонидан Қорақалпоғистон Республикаси аҳолиси орасида вирусли гепатит “А” инфекцияси билан касалланиш ҳолатларини камайтириш мақсадида 6 ёшдаги болалар ва ижтимоий ҳимояга муҳтож оилаларнинг фарзандларини эмлаш учун давлат бюджети ҳисобидан ушбу инфекцияга қарши вакцина олиб келинди.

Амударё туманига ҳам 2025 йил 30 май куни 6 ёшли болаларни вирусли гепатит “А” касаллигига қарши эмлаш ишларини самарали амалга ошириш мақсадида 3760 доза, ижтимоий ҳимояга муҳтож оилалар фарзандларини эмлаш учун яна 500 доза вирусли гепатит “А”га қарши вакцина олиб келиниб, тумандаги 14 та эмлаш пунктларига жорий йил 2 июнь санасида махсус транспорт воситаси орқали етказиб берилди. Ҳозирги кунда 2019 йилда туғилган болаларга ва ижтимоий ҳимояга муҳтож оилаларнинг фарзандларига эмлаш ишлари муваффақиятли тарзда олиб борилмоқда.

Ҳеч қандай касаллик ўз-ўзидан пайдо бўлмайди. Айниқса “ифлос қўллар касаллиги” номини олган вирусли гепатит “А” касаллигини кундалик санитария-гигиена талабларига риоя қилмаслик, тоза бўлмаган, туриб қолган сув ҳавзаларида чўмилиш, мева ва сабзавотларни ювмасдан истеъмол қилиш, айниқса, ёз ойларида олдинги кундан ортиб қолган овқатларни истеъмол қилиш, “сариқ касаллиги” билан оғриган бемор билан мулоқотда бўлиш, беморнинг буюмларидан, айниқса, ўйинчоқларидан фойдаланиш, кийимларини кийиш, бемордан ортиб қолган овқатни тамадди қилиш, битта ўринда ухлаш орқали юқтириб олиш ҳолатлари жуда юқори.

Шу боис, ҳурматли ота-оналар! Фарзандларингиз саломатлигига эътиборли бўлинг ва албатта, болангизда касалликнинг дастлабки белгилари – қайт қилиш, иштаҳа бўғилиши, чарчоқ ва уйқучанлик, тана ҳароратининг кўтарилиши, пешоб рангининг қизариши, нажасининг оқариши, худди грипп касаллигидаги каби бурун битиб, оқиши, кўз оқи ва пастки қовоқ шиллиқ пардаси, тирноқ ҳамда терининг сарғайиши каби аломатларни сезсангиз, зудлик билан бемор болани оиладаги бошқа фарзандларингиздан изоляцияланг ва албатта, вақтни ўтказмасдан шифокор кўригига олиб боринг.

Шуни унутмангки, бугунги боланинг саломатлиги – жамият фаровонлиги ва саломатлигининг, мамлакатимиз келажагининг кафолатидир. Зеро, соғлом авлод – соғлом келажак тамойили ҳар бир фуқаронинг, айниқса, ота-оналарнинг зиммасидаги юксак масъулият бўлиб, бу масъулиятни унутишга асло ҳаққимиз йўқ!

РОБИЯ ЙЎЛДОШЕВА тайёрлади.