“KÖNGLIMDA BIR YoR, QÖYNIMDA BIR YoR”...
Qadimgi podşolik davrlarida tuğilmaganim uçun şukronalar aytaman. Çunki tarixdan maʼlumki, öşa davrlarda har bitta podşohning kamida önta, yigirmatadan xotini bölgan. Ayrim afsonalarda qirqtadan ortiq deb aytiladi. Açinarlisi, öşa zamonlarda yoşi bir joyga borib qolgan zolim şohlar yoşgina qizlarni majburan nikohiga olib, ularning orzu-umidlarini, umrini xazon qilgan. Tarixni qoralaşdan yiroqman! Lekin öşa davrning mana şu kabi ayrim “sarqit”lari bizgaça yetib kelganday göyo. Yaʼni köpxotinlik. Hozirgi erkin, demokratik jamiyatda köpxotinlik masalasini muammo sifatida olib çiqiş balki kimlargadir yoqmas. Şunday bölsa-da, bu borada öz mulohazalarimga töxtalib ötmoqçiman.
Yurtboşimizning şu mavzudagi uşbu sözlarini aynan keltirib ötsam: “Bugun hayotimizda “ZAGS” yaʼni fuqarolik holatlari dalolatnomalarini yoziş organidan ötmasdan turib, pul evaziga yaşirinça şaʼriy nikoh öqitiş, xotin ustiga xotin oliş holatlari ham afsuski, uçrab turibdi. Bir paytlari hayotning özi rad etgan qöşxotinlik balosi qanday xunuk oqibatlarga olib kelişi barçamizni taşvişga solişi kerak. Atoqli adibimiz Abdulla Qodiriy “Ötkan kunlar” romanida kundoşlik tufayli butun bir oila boşiga tuşgan fojealarni juda taʼsirçan tasvirlab bergani nahotki saboq bölmagan bölsa? FHDYo organidan berilgan hujjatga ega bölmagan şaxslarga şaʼriy nikoh öqigan har qanday mullaga, agar u vallomat bölsayam jinoiy jazo beriş közda tutiladi”.
Dunyoda har kimning öz haqiqati bor. Balki qöşxotinlik kimningdir nazarida ijobiydir. Ammo inson organizmida yurak bitta bölsa, (bu özgarmas haqiqat) xöş, ikkita, uçta, oilasi borlar qanday sevar ekan-a?! Ular yuragining ölçami kengroqmikin? Masalaning yana bir oğriqli tomoni – faqat şaʼriy nikoh orqali ikkinçi ayoldan tuğilgan farzandlarning taqdiri qanday keçadi? Ota mehrini töliq his qilmay, kimlarningdir nazarida “öynaşdan bölgan farzand” tamğasi ostida, nafrat bilan ulğayişi turgan gap. Uşbu mavzu yuzasidan jamoatçilik fikrini örganiş maqsadida internet naşrlarining birida şu masala böyiça yozilgan izohlarni kuzatdim. Har kimning fikri har xil. Kimdir köpxotinlikni töğri, deydi. Kimdir xato deydi. Birov dinimizda törtta xotingaça uylanişga ruxsat bor, deydi. Har kim öziça haq.
Yetimning boşini silaş, ana şu yetim bolalarni boqişda qiynalayotgan mazluma ayolga yordam qölini uzatiş, moddiy qöllab-quvvatlaş insoniy burç. Biroq yordam beriş uçun öşa ayolni nikohiga olişi şartmi? Yordam xolis bölmaydimi? Lekin hozirgi ayrim “xotinfuruş”larning aksariyat qismi yetimning boşini silaş, yoki ğarib köngilni obod qiliş uçun emas, özining şaxsiy xohişlari uçun, havoi nafsi uçun ikkinçi rözğor qilayotgani közga taşlanadi. Har kuni televideniye orqali berilayotgan ayrim körsatuvlardagi köpxotinlik tufayli buzilib ketayotgan oilalarni, erining ikkinçi oilasi borligini bilmay turib oila qurib, söng arosatda qolgan yoş-yoş qizlarning ayançli hikoyalarini eşita turib, bu mavzuga munosabat bildirgim keldi.
Kötarilgan masala yuzasidan köp gapiriş mumkin. Xulosa esa turliça. Nima bölganda ham, birovning göriga birov tuşmaydigan dunyo bu. Har kim öz qilgan işlari uçun özi javob beradi.
Aziza MADRAHIMOVA.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶