Pora olish, berish va unga vositachilik qilganlik uchun JAVOBGARLIK KUChAYTIRILDI

Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 14-may kungi «Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida»gi OʻRQ-372-sonli qonuni qabul qilindi.

Qonun mamlakatimizda korruptsiyaning har qanday koʻrinishi, jumladan pora bergan yoki pora olish-berishda vositachilik qilgan shaxslarga nisbatan jinoiy javobgarlikni yanada kuchaytirishni nazarda tutadi. Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 211- va 212-moddalari (pora berganlik va pora olish-berishda vositachilik qilganlik) birinchi va uchinchi qismlari sanktsiyalari oʻzgartirilib, mazkur toifadagi jinoyatlar uchun jazo pora olish jinoyati uchun belgilangan jazoga tenglashtirilmoqda. Eng eʼtiborlisi shundaki, Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 211- va 212-moddalarining matni quyidagi tahrirda bayon etilgan:

«Pora berish, yaʼni mansabdor shaxsning oʻz xizmat mavqeidan foydalangan holda sodir etishi lozim yoki mumkin boʻlgan muayyan harakatni pora bergan shaxsning manfaatlarini koʻzlab bajarishi yoki bajarmasligi evaziga qonunga xilof ekanligini bila turib bevosita yoki vositachi orqali mansabdor shaxsga moddiy qimmatliklar berish yoki uni mulkiy manfaatdor etish eng kam oylik ish haqining ellik baravaridan yuz baravarigacha miqdorda jarima yoki besh yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.

Pora berish:

a) takroran, xavfli retsidivist yoki ilgari ushbu Kodeksning 210- yoki 212-moddalarida nazarda tutilgan jinoyatlarni sodir etgan shaxs tomonidan;

b) koʻp miqdorda sodir etilgan boʻlsa, besh yildan oʻn yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.

Pora berish:

a) juda koʻp miqdorda;

b) uyushgan guruh manfaatlarini koʻzlab;

v) masʼul mansabdor shaxs tomonidan sodir etilgan boʻlsa, oʻn yildan oʻn besh yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.

Basharti, shaxsga nisbatan pora soʻrab tovlamachilik qilingan boʻlsa va ushbu shaxs jinoiy harakatlar sodir etilganidan keyin bu haqda oʻttiz sutka ichida oʻz ixtiyori bilan arz qilsa, chin koʻngildan pushaymon boʻlib, jinoyatni ochishda faol yordam bergan boʻlsa, u javobgarlikdan ozod etiladi»;

«Pora olish-berishda vositachilik qilish, yaʼni pora olish yoki berish xususidagi kelishuvga erishishga qaratilgan faoliyat, shuningdek manfaatdor shaxslarning topshirigʻi bilan porani bevosita berish eng kam oylik ish haqining ellik baravaridan yuz baravarigacha miqdorda jarima yoki besh yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.

Oʻsha harakat:

a) takroran, xavfli retsidivist yoki ilgari ushbu Kodeksning 210- yoki 211-moddalarida nazarda tutilgan jinoyatlarni sodir etgan shaxs tomonidan;

b) koʻp miqdorda pora olish yoki berish vaqtida;

v) bir guruh, mansabdor shaxslar tomonidan oldindan til biriktirib pora olayotganligi vositachiga ayon boʻlgan holda sodir etilgan boʻlsa, besh yildan oʻn yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.

Pora olish-berishda vositachilik qilish:

a) haq evaziga;

b) juda koʻp miqdorda pora olish yoki berish bilan;

v) uyushgan guruh manfaatlarini koʻzlab;

g) masʼul mansabdor shaxs tomonidan sodir etilgan boʻlsa, oʻn yildan oʻn besh yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi. Basharti, pora olish-berishda vositachilik qilgan shaxs jinoiy harakatlarni sodir etganidan keyin bu haqda oʻttiz sutka ichida oʻz ixtiyori bilan arz qilsa, chin koʻngildan pushaymon boʻlib, jinoyatni ochishda faol yordam bergan boʻlsa, javobgarlikdan ozod qilinadi».

Qisqa qilib aytganda, pora olish ham, berish ham, unga vositachilik qilish ham jinoyatdir. Jinoyat esa jazosiz qolmaydi.

N.ShEROV,

Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi SVOJJDLQK departamenti Amudaryo tuman boʻlimi boshligʻi, 1-darajali yurist.

(Foto - http://uza.uz/ru)