21.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
21.11.2026, 10:56
Jamiyat 👁 125

SUD HOKIMIYaTI NUFUZINI OŞIRIŞ – INSON HUQUQ VA ERKINLIKLARINI SAMARALI HIMOYa QILIŞNING MUHIM KAFOLATI

SUD HOKIMIYaTI NUFUZINI OŞIRIŞ – INSON HUQUQ VA ERKINLIKLARINI SAMARALI HIMOYa QILIŞNING MUHIM KAFOLATI

Mamlakatimiz sud-huquq tizimida amalga oşirilayotgan islohotlarning asosiy maqsadi - inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini samarali himoya qiliş, sudlarning çinakamiga mustaqilligini taʼminlaş, demokratik, insonparvar huquqiy davlat va kuçli fuqarolik jamiyatini barpo etişdagi rolini kuçaytirişdan iboratdir. Şu nuqtai nazardan mamlakatimizda sud hokimiyatini bosqiçma-bosqiç mustahkamlab boriş, sudning mustaqilligini taʼminlaş, uni inson huquq va erkinliklarini işonçli himoya qilişga xizmat qiladigan tom maʼnodagi mustaqil davlat institutiga aylantirişga qaratilgan keng kölamli taşkiliy-huquqiy çora-tadbirlar amalga oşirilmoqda.

Amaldagi qonunçiligimizda odil sudlov sohasidagi huquqbuzarliklar uçun maʼmuriy va jinoiy javobgarlik belgilangan. Mazkur sohadagi huquqbuzarliklarning oldini oliş funktsiyasini amalga oşirişda maʼmuriy javobgarlik töğrisidagi qonunçilik muhim ahamiyat kasb etadi. Huquqbuzarlik sodir etgan şaxslarga aniq belgilangan maʼmuriy çeklovlarni qöllaş orqali qatʼiy tartib-taomillarni joriy etiş asnosida odil sudlovning amalga oşirilişiga erişiladi.

Odil sudlovning mohiyatini amaldagi qonunçilik asosida izohlaydigan bölsak, Jinoyat protsessual kodeksining 455-moddasida hukmning qonuniy, asosli va adolatli bölişi şartligi körsatilgan. Şu bilan birga amaldagi Jinoyat kodeksida belgilangan «odillik», «ayb uçun javobgarlik», «javobgarlikning muqarrarligi» kabi printsiplarni inobatga oladigan hamda sodir etilgan har qanday huquqbuzarlik uçun qöllaniladigan huquqiy taʼsir çorasi uşbu mezonlar doirasida tanlanadigan bölsa, jazodan közlangan natijaga, yaʼni şaxsni tarbiyalaşga erişilmasdan qolmaydi.

Mamlakatimiz jinoyat qonunçiligida ham, maʼmuriy javobgarlik töğrisidagi qonunçilikda ham jazodan maqsad eng avvalo, şaxsni tarbiyalaş ekan, demak, bunga aynan odil sudlovning xalqaro va milliy standartlariga töla rioya qiliş bilangina erişiladi. Bu esa, öz özidan nafaqat huquqbuzarlik sodir etgan şaxsni tarbiyalaş, balki uni körib, eşitib turgan şaxslarni, kerak bölsa, bunga guvoh bölgan boşqa şaxslarning ham tarbiyalanişiga turtki beriş asnosida huquqbuzarliklar sodir etilişining oldi olinişiga zamin yaratiladi.

Ayni paytda bunday faoliyat huquqbuzarliklarning profilaktikasini amalda taʼmin etişda eng samarali vositasi hisoblanadi. Binobarin, 2014-yil 14-mayda qabul qilingan «Huquqbuzarliklarning profilaktikasi töğrisida»gi qonunning 4-moddasida ham huquqbuzarliklar profilaktikasining asosiy vazifalaridan biri sifatida - şaxsning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari himoya qilinişini taʼminlaş nazarda tutilgan. Şubhasiz, uşbu vazifalarning bajarilişi jamiyatda barqarorlikning taʼminlanişiga kömaklaşadi.

Şuningdek, amaldagi Maʼmuriy javobgarlik töğrisidagi kodeksning 180-moddasida «Sudga hurmatsizlik qiliş» - deb nomlangan maxsus norma mavjud. Uşbu huquqbuzarlik obʼektiv tomondan - guvoh, jabrlanuvçi, daʼvogar, javobgar, işda qatnaşuvçi boşqa şaxslarning sudga kelişdan qasddan böyin tovlaşida yoki mazkur şaxslar va boşqa fuqarolarning raislik qiluvçi farmoyişiga böysunmasligida yoxud sud majlisi paytida tartibni buzişda öz ifodasini topgan sudga hurmatsizlik qilişdagi harakatlarida ifodalanadi.

Amaliyot şuni körsatadiki, jinoyat işlari böyiça sud protsessi iştirokçilari sifatida guvoh va jabrlanuvçilar (baʼzan hatto protsessning boşqa iştirokçilari ham) sudning çaqiruviga nisbatan eʼtiborsiz qaraydilar va protsessga uzrsiz sabablar bilan kelmaydilar. Oqibatda körilayotgan iş bir, ikki va hatto uç martagaça ham keyinga qoldirilaveradi.

Sud hokimiyatining nufuzi mazkur organlar tomonidan qabul qilinadigan hujjatlarning ijro kuçiga boğliqdir. Şu jihatdan olib qaraganda, şaxs huquqlarini çeklaşning sud tartibida amalga oşirilişi, şuningdek, sud tartibida qöllaniladigan maʼmuriy javobgarlik çoralarini qöllaşga oid har qanday sud qarorining amalda töliq ijro etilişi birinçi navbatda, işda iştirok etuvçi şaxslar manfaatlarini har tomonlama himoya qilişni taʼminlasa, ikkinçi tomondan, davlat manfaatlarini himoya qiliş orqali sudning obrösini yanada oşirişga şaroit yaratadi.

Xulosa örnida şuni taʼkidlaş lozimki, odil sudlovni taʼminlaş sudyalar faoliyatining boş mezoni, amaldagi qonunlarning asosini taşkil etadi. Bu orqali jamiyatda sodir etilgan huquqbuzarliklarga nisbatan adolatli çoralar qöllanilişi taʼminlanadi, oqibatda huquqbuzarliklar sodir etilişining oldi olinişiga erişilişi hamda boşqa şaxslarga nisbatan tarbiyaviy taʼsir körsatiş taʼminlanadi.

 

A.J.Ametov, Jinoyat işlari böyiça Kegeyli tuman sudining raisi

S.R.Davletmuratov, Jinoyat işlari böyiça Amudaryo tuman sudining raisi

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026