FUQAROLARNING HUQUQ VA ERKINLIKLARI QONUN HIMOYaSIDA
Maʼmuriy javobgarlik töğrisidagi qonun hujjatlari inson va jamiyat farovonligi yölida fuqarolarning huquq va erkinliklarini, mulkni, davlat va jamoat tartibini, tabiiy muhitni muhofaza qilişni, ijtimoiy adolat va qonuniylikni taʼminlaşni, maʼmuriy huquqbuzarliklar töğrisidagi işlarning öz vaqtida va obʼektiv körib çiqilişini, şuningdek, bunday huquqbuzarliklarning oldini olişni, fuqarolarni Özbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga rioya etiş ruhida tarbiyalaşni öz oldiga vazifa qilib qöyadi. Bu vazifalarni amalga oşiriş uçun uşbu Kodeks asosida qanday harakat yoki harakatsizlik maʼmuriy huquqbuzarlik hisoblanişini, maʼmuriy huquqbuzarlikni sodir etgan şaxsga nisbatan qaysi organ yoki mansabdor şaxs tomonidan qay tartibda, qanday maʼmuriy jazo qöllanilişi va ijro etilişi belgilanadi.
Har qanday maʼlumot, xabar egasi, yaʼni muallifi tarqatilayotgan maʼlumoti uçun javobgar. Har bir şaxs yozgani va tarqatgani uçun avvalo vijdoni va qonun oldida javob berişi lozim. Bu böyiça javobgarlik mazkur Kodeksda körsatib qöyilgan.
Köpçilikka yetkazilayotgan maʼlumot va xabarlar muallifining bilimi, içki dunyosi va madaniyatidan darak beradi. Turli xil ommaviy axborot vositalari, şuningdek, internet saytlari orqali berilayotgan köpçilik masalalar insonlarga namuna, tarbiya vositasi bölib xizmat qilişi lozim.
Lekin internet tarmoqlari orqali tarqalayotgan maʼlumotlarning barçasi ham insoniyat uçun aytarli darajada kerakli va jamiyat uçun foydali emas.
Amaldagi Özbekiston Respublikasi MJtKodeksida birovga tuhmat qilganlik uçun (MJtK 40-moddasi), 46-moddasida fuqaroga maʼnaviy yoki moddiy zarar yetkazişi mumkin bölgan maʼlumotlarni oşkor etganligi va 46(1)-moddada şaxsiy hayot daxlsizligini buzganlik uçun javobgarlik belgilangan. Şuningdek, 40-moddasida tuhmat, yaʼni bila turib yolğon, boşqa bir şaxsni şarmanda qiluvçi uydirmalarni tarqatiş bazaviy hisoblaş miqdorining yigirma baravaridan oltmiş baravarigaça miqdorda jarima solişga sabab böladi, deb körsatilgan.
Şu örinda aytiş kerakki, Özbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 1992-yil 19-iyundagi “Sud amaliyotida fuqaro va taşkilotlarning şaʼni, qadr-qimmati va işçanlik obrösini himoya qiliş haqidagi qonunlarni qöllaş töğrisida”gi 5-sonli qarorining 8-bandi talabiga köra, özining şaʼniga haqoratlovçi maʼlumotlar aytilgan fuqaro, yetarli asoslar bölgan taqdirda, haqorat yoki tuhmat qilgani uçun aybdorni Özbekiston Respublikasi MJtKning 40-, 41-moddalariga köra maʼmuriy javobgarlikka tortiş haqida iş qözğatişni sörab, sudga murojaat qilişi mumkin.
46(1)-moddaga köra şaxsning şaxsiy yoki oilaviy sirini taşkil etuvçi şaxsiy hayoti töğrisidagi maʼlumotlarni uning roziligisiz qonunga xilof ravişda yiğiş yoki tarqatiş — bazaviy hisoblaş miqdorining ön baravaridan qirq baravarigaça miqdorda jarima solişga sabab böladi. 46(2)-moddasida esa şaxsga doir maʼlumotlar töğrisidagi qonun hujjatlarini buziş, şaxsga doir maʼlumotlarni qonunga xilof ravişda yiğiş, tizimlaştiriş, saqlaş, özgartiriş, töldiriş, ulardan foydalaniş, ularni beriş, tarqatiş, uzatiş, egasizlantiriş va yöq qiliş, — bazaviy hisoblaş miqdorining uç baravaridan beş baravarigaça, miqdorda jarima solişga sabab böladi deb körsatilgan.
Amudaryo tumani Maʼmuriy sudi tomonidan ötgan yilning 6 oyi davomida 9 şaxsga nisbatan 7 maʼmuriy iş, 2020-yil 6 oyi davomida MJtKning 40-moddasi bilan 4 şaxsga nisbatan 3 iş körildi.
Özbekiston Respublikasi va Qoraqalpoğiston Respublikasi Konstitutsiyalarida xar bir inson fikrlaş, söz va işonç erkinligiga ega ekanligi belgilab berilgan. Lekin heç kim boşqa bir insonni kamsitmasligi, ularning huquq va erkinliklariga zarar yetkazmasligi kerak. Bu meʼyor buzilgan taqdirda har bir qilmiş uçun javobgarlik bor ekanligini esdan çiqarmaslik lozim.
M.Karimbayeva, Amudaryo tumani Maʼmuriy sudi raisi.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶