Hitoyqishloq hangomalari

MIRZANING EʼLONI

Yangiboy aka “Prezident tomorqasi”dan toʻgʻri Xitoy bozoriga keldi. Mashinasini avtoturargohning eng chetiga qoʻyib, bozorga kirib ketdi. Yangi zamonning “kashfiyot”laridan boʻlgan “qirgʻin gruppa” (yollanma ishchilar) ga tushlik va kechki ovqat uchun xarajat kerak. Shu payt Mirza ham kelib mashinasini Yangiboy akaning “Kobalt”i yoniga qoʻydi. Qarasa, hamma yogʻi tuproqqa belangan mashina. Tanidi. Oʻzining rejasidan mamnun boʻlib, bir kulib qoʻydi-da, Yangiboy akaning mashinasining orqasiga oʻtdi...

Yangiboy aka xarajatlarni mashinaga yukladi-da, shoshilinch joʻnadi. Shu yugur-yugurda ishchilarning kechki ovqatini berib, hisob-kitobini qilib, namozgarda uyiga keldi. Kampiri damlagan choyni shopirib, choynak toʻppini kiydirib, endi bir huzur qiladiganday yonboshlaganida telefon jiringlab qoldi.

– Allo, assalomu alaykum, falon-falon raqammi bu? Yangiboy aka deganimi?

– Vaalaykum assalom. Ha, Yangiboy akangizman...

– Mashina sotmoqchimisiz? Bizga mashina kerak edi. Borsak, koʻrsak boʻladimi?

– Yoʻgʻ-e, men mashina sotmayman, yanglishdingizmi deyman.

– Unday boʻlsa, kechirasiz, bizga sizni mashinasini sotmoqchi ekan, deyishgandi...

Yangiboy aka choynakning toʻppisini olib, novvot solinggan piyolaga choyni alohida kayf bilan quyib, endi ikki hoʻpladimi-yoʻqmi, telefoni yana jiringladi.

– Allo, labbay, eshitaman.

– Assalomu alayku-um, – dedi ovoz egasi mulozamat bilan, – Yangiboy akamisiz?

– Vaalaykum assalom, –shunday mulozamat bilan javob qaytardi Yangiboy va “jiyanlarimdan birimikan?” degan fikr kechdi koʻnglidan. Quyuqqina soʻrashuvdan keyin u tomon maqsadga oʻtdi:

– “Kobalt” mashinangiz bor ekan, sotmoqchi ekansiz, shunga...soʻrashmoqchi edik...

– Xudoga shukur, mashina bor, lekin sotmoqchi emasman. Kim aytdi sizlarga mashina sotadi deb, meni!? – ozgina tajanglanib, telefonni oʻchirdi.

Yonboshni buzib,turib oʻtirdi. Ozgina hayronlik paydo boʻla boshladi.

Choyni ichib boʻlar-boʻlmas, notanish raqamlardan yana ikki marta kelgan qoʻngʻiroqlarga javob bermay oʻchirib qoʻydi. – Tavba, hozirgi odamlar qanday-qanday boʻlgan-ey, birov sotaman, demagan narsasini uyalmay, sotasanmi, deb tursa, tavba?!

Birozdan soʻng telefonini ochgan edi qoʻngʻiroq tayin turgan ekan:

– Allo, assalomu alaykum. Mashinangizni sotmoqchi ekansiz, koʻrgani bormoqchi edik...

– Allo! Men kimga aytibman mashina sotaman deb, qachon aytibman?! – Rost-mana asabiylashib, ovozi boʻgʻilib, baqira boshladi Yangiboy aka.

– Mashinangizga eʼlon yozib qoʻygan ekansiz-ku!

– Nima? Qanaqa eʼlon?!

– Mashinangizga eʼlon yozib qoʻymaganingizda biz tush koʻrib bilamizmi, aka!

Yangiboy aka qiziq holatga tushib qoldi. Qanaqa eʼlon, qachon yozibdi uni, nima deb yozibdi?..

– Kampir! – baqirdi jahl bilan, – Mashinaga qara, qanday eʼlon bor ekan! Yoʻq, toʻxta, oʻzim qarayman!

Supadan inqillab tushib, mashina tomonga shoshildi. Kampiri ham hayron boʻlib unga ergashdi. Mashinaning oldiga, yoniga qaradi: oynalarida quyuq changdan boshqa hech gap yoʻq. Orqasiga oʻtdi. Ne koʻz bilan koʻrsinki, orqa oynani qoplagan qalin changga “Sotiladi. Yangiboy A.” deb, telefon raqami ham chiroyli qilib yozilgan. Mirzaning dastxatini tanidi. Xo-xolab kulishdan oʻzini tiyolmadi, asabiyligi ham bir zumda tarqab ketdi...

– Voy naymit-ey, boplabdi lekin, qulayini topganini qara! Kampir, chelak ber, mashinani yuvib qoʻyay, bolalarga qarab oʻtirmay, Mirzaning eʼloni bu! – deb bilaklarini shimardi. Kampiri: “Hazillaringiz bor boʻlsin sizlarning, birday shunaqa qilib yurasizlar. Odamlar mashina topolmaydi. Mashina topganlar supurib-artib qoʻyishga latta topolmaydi”, – deb bir “chaqib” oldi-da, kulganicha chelakni obkelgani ketdi.

– Ha-a, sening ham bir qulaying kelar, koʻrasan, Mirza, koʻrasan hali, – deb oʻziga tasalli berardi Yangiboy aka mashinani yuvishga hozirlanarkan.

Tursunboy ABDULLAYeV.