KITOB MUTOLAASI – MAʼNAVIYaT GAROVI
Bundan uç yil ilgari Prezident Ş.M.Mirziyoyev tomonidan respublikamizda kitobxonlik madaniyatini yuksaltirişda tizimli birinçi qadamga keng yöl oçib berdi. Jumladan, “Kitob mahsulotlarini çop etiş va tarqatiş tizimini rivojlantiriş, kitob mutolaasi va kitobxonlik madaniyatini oşiriş hamda tarğibot qiliş böyiça komissiya tuziş töğrisida”gi Farmoyişida keçiktirib bölmasdan bajaradigan vazifalar har bir ziyoli-öqituvçi oldiga dolzarb masalalarni qöydi. Darhaqiqat, mamlakatimiz Prezidenti Şavkat Mirziyoyev tomonidan kuni keça qabul qilingan Ayniqsa, maʼnaviy immunitetni şakllantiriş, bola tarbiyasini oila-mahalla-taʼlim muassasasi hamkorligida izçil olib boriş tizimini yanada jadallaştirişga keng dasturiamal bölib xizmat qilişga undadi.
Har bir şaxs avvalo, hayotni tanişida, tafakkuri yuksalişida, özligini anglaşida, baxtu iqbolga erişuvida eng beminnat yordamçi, xaloskor kuç – kitobga suyanadi. Jahon adabiy durdonalarini yaratgan daholar ham özlarini şu darajaga yetişida kitobga suyandilar, undangina najot axtardilar. Payğambarimiz Muhammad s.a.v. ham “Beşikdan qabrgaça ilm izla” deya sababsiz ögit qilmagan.
Maʼlumingizkim, yozuvçi-şoir, ijodkor, adabiyotşunos böladimi, maʼnaviyat tarğibotçisi, şu sohaning yetuk mutaxassisi böladimi, barça-barçasi bitta maqsad sari yakdildirlar. Jumladan, Farmoyişda belgilangan quyidagi vazifalar oliy taʼlim professor-öqituvçisidan tortib, murabbiy-tarbiyaçisining ongli ravşida bajaradigan, bu örinda mavjud muammolarni tölaqonli hal qiladigan işlaridan biridir:
“- aholi, ayniqsa, yoşlar orasida badiiy jihatdan yuksak, intellektual saviyani östirişga xizmat qiladigan kitoblarga bölgan talabni örganiş, şu jumladan, ijtimoiy sörovlar orqali aniqlaş, naşriyotlar tomonidan çiqariladigan badiiy, maʼrifiy, yoşlarning dunyoqaraşini kengaytirişga doir adabiyotlarning (şu jumladan elektron şaklda) umumiy buyurtma röyxatini şakllantiriş tizimining holati”ni keng qamrovli yölga qöyiş eng dolzarb vazifalar sirasiga kiradi. Binobarin, badiiy adabiyot inson ruhiyatini yuksaltiriş barobarida, uning ötmişi va kelajagi orasida turuvçi köprikdir. Azal-azaldan buyuk siyosatçilar davlatni idora qilişda, boşqaruv tizimini joriylaşda maʼnviyat va maʼrifat, “azmu şijoat”, “töğri qaror qabul qiliş” orqali öz qörğonini mustahkamlaganlar. Hatto öz xalqini yov qöşinidan xalos qilgan zukko qahramon Şiroq ham qabilasidan örgangan ilmu zakovati orqali şunday tarixda qoldi. Buyuk ajdodlarimiz ham badiiy mutolaani har doim eng yuksak qadriyat sifatida eʼzozlaganlar. Şu yösinda öz oldiga qöygan maqsadlariga oğişmay erişganlar. Prezidentimiz Şavkat Mirziyoyev “bolalarning kitob öqişi, özligini anglaşi, ularni har tomonlama çuqur bilimli, dono qilib tarbiyalaşda eng maqbul vosita kitobga bölgan eʼtiborini, ehtiyojini jalb qiliş eng asosiy vazifalarimizdan biri sifatida bölmoği kerak” degan ibratli ögitlari har bir ziyoliga kuçiga kuç, ğayratiga ğayrat bölib qöşilişi aniq.
Çunonçi, kitobxonlik borasida aytilgan jamiki ezgu fikrlar avlodlar ongu tafakkuriga muqim singdirilmoği zarur. Biz badiiy kitobxonlikni bugun yoki ertaga emas, har bir qilyotgan ezgu işlarimizda, taʼlim jarayonida hayot bilan boğlab tizimli tatbiq qilib bormasak, közlangan natijalarga erişişda keçikişimiz heç gap emas! Avvalo, bu borada yetakçi mutaxassislar, şoiru yozuvçilar, maʼnaviyat tarğibotçilari ham masʼuliyat bilan yondoşmoği lozim.
Men adabiyot fani öqituvçisi sifatida öz sohamizga berilayotgan eʼtibor, bu eʼtiborning mohiyatida – farzand tarbiyasi, ularning maʼnaviy kamoloti turganligini teran his qildim, bu ezgu qadamlarda özaro hamkorlik degan qaraşlarni muşohadalab kördim. Demak, Farmoyişning mazmun-mohiyatida belgilangan eng dastavval keçiktirib bölmaydigan vazifa – talabani qanday mutolaaga örgatiş, kitobxonlar auditoriyasini kengaytiriş mumkin degan eng dolzarb savol turibdi. Biz axborot kommunikotsion texnologiyalar asrida yaşayapmiz, elektron darsliklar, elektron badiiy adabiyotlarni yuklab oliş, mavjud vositalar yordamida öqitiş tizimini aniq mexanizmlarini işlab çiqiş ham samaradorlikni oşirişga qulaylik tuğdiradi.
Badiiy adabiyot – ruh ozuqasi! Şunday ekan, Farmoyişda belgilangan vazifa va topşiriqlarni uddasidan çiqiş, yoşlar maʼnaviyatini yanada yuksaltirişga, olijanoblik, vatanparvarlik, bağrikenglik, har qanday vaziyatda, masalaga erkin yondoşadigan, mustaqil tuşunçaga ega şaxsni tarbiyalaş har bir davrning dolzarb muammosi ekanligini unutmaslik lozim. Kitobxon xalqimiz, badiiyat durdonalari qaʼtidagi ibratli maʼnolarni, ögitlarni anglatiş, ularni qadriyatlarga sadoqat ruhida kamol toptiriş borasida aniq taşabbuslarni bajarişimiz darkor. Şundagina Mustaqil Özbekistonimizning nainki sarhadlari, balki maʼnaviyat atalmiş mustahkam qörğonimizni köz qoraçiğiday asarab-avaylagan bölamiz.
Xursandbek TÖLIBOYeV, filologiya fanlari böyiça
falsafa (PhD)doktori Ajiniyoz nomidagi
Nukus davlat pedagogika instituti

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶