YeR DEHQONNI BEJIZ SIYLAMAYDI

Men tugʻilib-oʻsgan Toʻlqin ovulida Sobir aka Yoʻldoshev degan juda mirishkor dehqon, tadbirli kishi bir umr brigada boshligʻi boʻlib ishlab oʻtgan. Biz oʻquvchilik davrimizda maktabdan chiqqach, gʻoʻza yaganasi, begona oʻtlardan tozalash, hosilini terish ishlarida doim kolxozchilar bilan birga mehnat qilardik. Bu yozilmagan qoidaga hamma birday, soʻzsiz boʻysunardi.

Sobir aka rahmatlik bizning ishimizni nazorat qilib yurar, ishimizni puxta bajarishga undardi. Orqamizda begona oʻt qolib ketsa, yoniga chaqirib:

– Mana bu paxta niholini chigit ekib, oʻzimiz koʻkartirganmiz, bu yovvoyi oʻtlar esa oʻtgan yilgi begona oʻtlarning urugʻlaridan yerning bagʻrida oʻzi koʻkartirgan oʻz bolasi. Oʻz bolasi turganda yer boshqa ekinga mehr bermaydi, shuning uchun ekkan ekinimizni himoya qilib, begona oʻtlardan tozalab qoʻymasak, yaxshi hosil ololmaymiz, – der edilar.

Maktabning yuqori sinflarida oʻqib yurgan damlarimda eshitganim otaxon dehqonning ushbu soʻzlari nihoyatda topib aytilganiga butun hayotimda guvoh boʻlib kelayapman. Ha, yer dehqonni bejiz siylamaydi, yerning tilini bilib, mehnat qilgan insongina uning saxovatiga sazovor boʻladi.

Qoramon mahallasida istiqomat qiluvchi Farhod Yaxshimovning tomorqa yerlarida olib borayotgan ishlarini koʻrib, bunga yana bir bor amin boʻldim. Uning 30 sotixlik tomorqa yerida ekin ekiladigan qismining 80 foizini issiqxona tashkil etadi. Farhod Yaxshimov issiqxonada ayoli Sharofat va oʻgʻil-qizlari koʻmagida asosan gulchilik bilan shugʻullanadi. Asli mutaxassisligi madaniyat xodimi boʻlgan gulchi uzoq yillar madaniyat boʻlimida ishladi, xalqimizning yaxshi kunlarida xizmat qilib, olqish oldi. Umri dehqonchilikda oʻtgan, keyinchalik “Chashma” fermer xoʻjaligi raisi boʻlib ishlagan otasi Yusuf Yaxshimov keksayib, kuchdan qolgan paytlarida undan ishini davom ettirishini soʻradi. Shu tariqa u 10-yildan ziyod vaqt fermerlik qildi. Tumanimizda fermer xoʻjaliklari hududi kengaytirilgan vaqtda “Chashma” fermer xoʻjaligi yerlari qoʻshni xoʻjalik bilan birlashtirildi va Farhod Yaxshimovning oʻz tomorqasida necha yillardan beri qiziqib shugʻullanib kelayotgani – gulchilikni rivojlantirishiga imkoniyat yaratildi.

Hozirgi kunda uning tomorqasidagi qoʻlbola usulda ishlangan issiqxonalarida birgina atirgulning 14 xili bor ekan. Bundan tashqari, bir necha xil siren, buldonej, metrovka kabi 10 turdan ziyod gul koʻchatlari yetishtirishni yoʻlga qoʻyishgan. Gullar asosan qalamchalardan yetishtiriladi. Joriy yilning oʻzida ular hududimizga moslashgan toʻrt xil archa turlaridan 1000 tupdan ziyod koʻchat yetishtirib, bozorga, korxona-tashkilotlarga, maktablarga sotishdi. Roza, siren, buldonej navli gullarning 10 000 tupdan ziyodi hozir tomorqasida mavjud.

Oiladagi daromad manbai faqat bulargina emas, yarim sotixcha yerda plyonka ostiga ekilgan ismaloqni ular oʻtgan yilning oktyabr oyidan beri bozorga chiqarishayapti. Barglari yulib olingan ismaloq esa bir marta sugʻorilsa, haftadan soʻng yana yetilaverar ekan.

– Baʼzan shu tansiq koʻkatni olishga atay bozorga keldim, deydiganlarga, hammagayam aytaman, kaftdekkina yerga ekib qoʻysangiz – istagan vaqtingizda olib yeyverasiz, – deydi kulib, oila bekasi Sharofat. Ular shugina yerida har yili ismaloqdan soʻng bodring, undan keyin esa gul koʻchati yetishtirishadi, yaʼni uch marta hosil olishadi. Bir sotixdan ziyod yerda rediska yetilay deb turibdi.

Farhod Yaxshimovning xonadonida boʻlgan odam yerning haqiqiy xazina ekanligiga, faqat undan foydalana bilish lozimligiga sidqidildan iqror boʻladi.

Eshitgan gaplaringga ishonma, eshitganlaring koʻrganlaringga teng boʻlolmaydi, degan donolarimiz naqliga amal qilib, Qoramon mahallasida istiqomat qiluvchi Farhod Yaxshimovning xonadonida boʻlib koʻrganlarimiz – oila aʼzolarining amalga oshirayotgan ishlari chindan-da odam havas qilgulik. Ularning xonadonida 2 ta – biri 1300 dona, yana biri 600 dona joʻja ochish quvvatiga ega inkubatorlar ham ishlab turibdi. Yaqin kunlarda ilk bosqichda 2 ming donaga yaqin joʻja chiqish arafasida ekan. Xonadon bekasining aytishicha, joʻjani qishda ham ochaversa boʻlarkan, faqat boqish mashaqqatli. Oʻtgan yillarda hatto bir kunda yuztadan ziyod soʻyishga yarab qolgan tovuqlarni sotgan kunla-ri boʻlibdi. Gulchilik tashvishi bilan oradan oʻtgan bir necha yillik tanaffusdan soʻng, bu yil yana inkubatorlarini ham ishga tushirishibdi.

– Shu mehnatlarimizning orqasidan hech kimdan kam boʻlmay yashayapmiz, bolalarimizning birini oʻqitib, hovli solib berib, uyli-joyli qildik, qiz uzatdik, kichik qizimizni ham oʻqitish niyatimiz bor, – deydi Farhod aka kamtarlik bilan kulib.

Ularning xonadonida boʻlgan kishi oilasini obod qilish uchun tomorqa yerning oʻzi ham kifoya qilishini anglaydi. Ha, ozgina yer ham ishning koʻzini bilgan odamga xazinaga barobar ekan. Havas qilgulik hovli-joy, boʻsagʻasida oʻzimizda ishlab chiqarilgan shaxsiy avtomobil, farzandlar kamoli yoʻlidagi sarf-xarajatlar... buni isbotlab turibdi. Oilaviy faoliyatining yiliga oʻrtacha qancha daromad berishini, koʻz tegmasin debmi, aytishni istamasa-da, ularning oʻz ishlaridan mamnunligining oʻzi kishida havas uygʻotadi, koʻngillarga yaratish, yashnatish zavqini soladi. Bu dehqon mehnatining yana bir savobli, foydali jihati.