Yer va suv resurslaridan oqilona foydalanish fermer xoʻjaligida yuksak natijalar bermoqda

Mamlakatimizda agrar sohani isloh qilish, yer va suv resurslaridan tejamkor foydalanish hamda dehqon mehnatini ragʻbatlantirish boʻyicha keng koʻlamli ishlar amalga oshirilmoqda. Ayniqsa, shoʻrlanish darajasi yuqori boʻlgan hududlarda meliorativ holatni yaxshilash orqali hosildorlikni oshirish vazifasi ustuvor yoʻnalishlardan biriga aylangan.

Bu boradagi saʼy-harakatlarning amaliy natijasini Amudaryo tumanidagi “Doʻsimbetova Qizlargul” fermer xoʻjaligi misolida ham koʻrish mumkin. Xoʻjalikga 2002-yildan buyon Qizlargul Doʻsimbetova rahbarlik qilib kelmoqda. Umumiy mehnat staji 49-yilni tashkil etgan fermerning boy tajribasi bugun sohaga yangi kirib kelayotgan koʻplab yoshlarga oʻrnak boʻlmoqda.

Xoʻjalikning umumiy yer maydoni 60,3 gektarni tashkil etadi. Shundan ekin maydonlari 54,3 gektar, ekishga yaroqsiz yerlar, ariq va zovurlar esa 6 gektarga toʻgʻri keladi. Ekinlarning toʻgʻri joylashtirilishi natijasida 35 gektarga paxta, 19,3 gektarga boshqa qishloq xoʻjaligi ekinlari ekilib, yuqori hosildorlikka erishilmoqda.

Paxtachilik yoʻnalishidagi koʻrsatkichlar ham izchil oʻsib bormoqda. Soʻnggi 5-yil ichida hosildorlik 36–40 tsentnerga yetkazilib, umumiy hisobda qariyb 700 tonna sifatli paxta yetishtirilgan va kontraktatsiya shartnomalari rejalari 150–170 foiz darajasida bajarilgan. Bunday natija dalalarga oʻz vaqtida agrotexnik ishlov berish va ekinlarni maromiga yetkazib parvarishlash evaziga qoʻlga kiritilgan.

Gʻallachilikda ham barqaror koʻrsatkichlar qayd etilgan. Hududning shoʻrlanish sharoitiga qaramasdan, soʻnggi toʻrt yilda xoʻjalikning 11 gektar yer maydoniga bugʻdoy ekilib, hosildorlik 57 tsentnerdan 60 tsentnergacha koʻtarilgan, davlatga esa 60 tonnadan ziyod bugʻdoy topshirilgan.

Natijada fermer xoʻjaligi tomonidan qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini sotishdan 600 million soʻm sof foyda olishga erishilgan. Rentabellik darajasi esa 20 foizdan 24 foizga yetkazilib, bu koʻrsatkich xoʻjalikning moliyaviy barqarorligini taʼminlagan asosiy omillardan biri boʻlib xizmat qilmoqda.

Qayd etish joizki, xoʻjalikda yerlarning unumdorligini oshirishga alohida eʼtibor qaratiladi. Har yili 20–25 million soʻm mablagʻ ajratilib, irrigatsiya va melioratsiya ishlari amalga oshiriladi va 2,5 kilometr uzunlikdagi “Nazarxon-arna” kanali hamda 1,7 kilometr uzunlikdagi zovur muntazam tozalanib, taʼmirlanadi.

Xoʻjalikning moddiy-texnik bazasi ham mustahkamlangan. Uning hisobida jami 1 ta haydov traktori, 3 ta chopiq traktorlari, 2 ta tirkama va boshqa texnika hamda agregatlar mavjud. Texnikalarni oʻz vaqtida koʻrikdan oʻtkazish, yonilgʻi-moylash materiallari bilan oʻz vaqtida taʼminlash orqali texniklardan samarali foydalanilmoqda.

Xoʻjalikda bugungi kunda 25 nafar fuqaro doimiy ish bilan taʼminlangan. Daromad manbalarini kengaytirish maqsadida xoʻjalik hududida 10 sotix maydonda baliqchilik havzasi barpo etilgan, parrandalar bosh soni esa 400 donaga yetkazilgan. Ekologik holatni yaxshilash va yashil hududlarni kengaytirish maqsadida birgina joriy yilda xoʻjalikka qarashli va unga tutash yerlarga 1000 tupdan ortiq manzarali, 300 tupdan ortiq mevali koʻchatlar, 2000 tupdan ortiq terak va tut koʻchatlari oʻtqazilgan.

Fermerning samarali mehnati munosib baholanib, 2020-yilda Oʻzbekiston Respublikasining “Qishloq xoʻjaligi fidoyisi”, 2022-yilda esa Oʻzbekiston fermerlar kengashining “Ilgʻor fermer” koʻkrak nishonlari bilan taqdirlangan. Qizlargul Doʻsimbetova kabi qishloq ishbilarmonlari va u rahbarlik qilayotgan fermer xoʻjaligi singari oʻnlab ilgʻor xoʻjaliklarining tajribasi tumanda agrar sohani rivojlantirishning ishonchli poydevori boʻlib xizmat qilmoqda va yangi avlod fermerlari uchun amaliy maktab vazifasini oʻtamoqda.