Ogohlik – davr talabi
LOQAYDLIK- MAʼNAVIY HALOKATDIR
Bugungi globallashuv jarayonida dunyo miqyosida yuz berayotgan mafkuraviy xurujlar insoniyat boshigaqanchalik koʻp kulfatlar yogʻdirayotgani hyech kimga sir emas. Mafkuraviy xurujlarning shakli
turli-tuman boʻlib, hozirgi
vaqtda
xalqaro
miqyosda
keng avj olib, ijtimoiy-siyosiy, maʼnaviy-goyaviy muammoga aylanib ulgurgan
koʻrinishi bu - missionerlikdir.
Hoʻsh, missionerlar kimlar? Ular oʻz maqsadlarini
amalga oshirishda qanday vositalardan
foydalanadilar?
Avvalo shuni alohida
qayd etish kerakki, missionerlik - muayyan bir tuzum va muayyan bir dindagi
kishilar oʻrtasida boshqa bir din yoki oʻzga tuzumni targʻib etish orqali oʻz gʻarazli
maqsadlarini amalga oshirish yoʻlidagi harakatdir. Bu harakat aʼzolarining jamiyat hayotiga
qanchalik ayanchli taʼsir koʻrsatishini barchamiz yaxshi bilamiz.
Missionerlar xalqaro
terrorizm, giyohvandlik, diniy-ekstremizm, xususan, «Hizbut-tahrir», «Vahhobizm»
koʻrinishidagi taʼsir vositalaridan foydalangan holda taʼlim va xayriya
jamiyatlari, targʻibot-tashviqot muassasalariga oʻqituvchi, til oʻrgatuvchi, oʻzga
davlat taomlarini oʻrgatuvchi niqoblari ostida suqilib kirib olgan holda oʻz harakatlarini
amalga oshiradilar.
Mamlakatimiz
mustaqillikka erishgandan soʻng, yurtimizga turli gʻoya va mafkuralar oqib kira
boshladi. Bu mafkuralar orasida eng ashaddiysi soʻzsiz, missionerlik harakatidir.
Missionerlar chet tillarini oʻrgatuvchi maxsus kurslarning muallimlari niqobi
ostida talabalar yotoqxonalariga, savdogar yoki ishbilarmon sifatida bozor va
doʻkonlarimizga, pazandalik sirlarining bilimdonlari boʻlib umumiy ovkatlanish
shoxobchalariga, qoʻyingki turmushning barcha jabhalariga joylashib olib, oʻz gʻarazli
maqsadlarini amalga oshirish yoʻlida har qanday kichik imkoniyatdan ham foydalanib qolishga
intilishadi. Jahondagi boshqa davlatlardagi kabi yurtimizda ayrim yoshlarning
soddadilligi va ishonuvchanligi, eʼtiqodi sustligidan foydalanib, xatto ularning
moddiy taʼminotini yaxshilashni vaʼda qilib oʻz tuzoqlariga ilintirib olishga harakat
qilishmoqda.
Tarixdan
maʼlumki, 1873-yilning mart-may oylarida Xiva xonligini oʻziga boʻysundirib,
Xorazm davlatini chor Rossiyasiga butunlay qaram qilib olish uchun rus
missionerlari yillab tayyorgarlik koʻrishgan. Ular Xorazm davlati bosib olingunga qadar
yerlik xalq orasiga suqilib kirib juda katta va keng miqyosda missionerlik
faoliyatlarini yuritganlar. Oddiy sayyoh sifatida oddiy Xorazm qovunini qultiqlab
yurib butun voxaning geografik xaritasini ishlab chiqqanlar. Xorazm davlatining harbiy
istehkomlari saloxiyatini, bu istehkomlarning qanday joylashgani-yu,
askarlarimizning jang taktikasigacha sinchiklab oʻrganib chiqishgandan soʻnggina harbiy
yurishlar uyushtirganlar va oʻz maqsadlariga toʻla-toʻkis erishganlar.
Bu - missionerlik harakatining
mashʼum tarixiy isboti.
Bugungi tezkor oʻzgarishlar davrida missionerlik harakati yanada faollashdi. Ular oʻz qabih niyatlarini
amalga oshirish, jamiyatning ijtimoiy-siyosiy hayotini izdan chiqarish maqsadida gʻoyaviy va mafkuraviy tahdidning eng taʼsirchan usullaridan foydalanmoqdalar. Bu borada missionerlarga islom dini niqob vazifasini oʻtayotgani barchaga ayon. Islom dini
axkomlarini buzib talqin etish, diniy
bilimsiz kishilarni turli norasmiy diniy tashkilotlarga jalb etish uchun zoʻr berib
urinishmoqda. Bunday urinishlar natijasida
ayrim ongi sayoz kishilar oʻrtasida ixtiloflar, boʻlinish va turli xil
fitna-fasodlar kelib chiqishi tabiiy,
albatta. Vaholanki, tinch aholi oʻrtasida fitna-fasod qoʻzgʻash, buzgʻunchiliklar
sodir etish -Allohning suyukli bandalarining oʻzaro hamjihatlikda, ahil-inoq yashashlari xaqidagi ilohiy
taʼlimotga tamoman ziddir. Zero, Qurʼoni
Karimda: «...Fitna va buzgʻunchilik qotillikdan ham
ashaddiyroqdir...» deb zikr etilgan.
Tinch aholi orasiga suqilib kirib olib ularni toʻgʻri yoʻldan chalgʻitish, bir-
birlarining oʻrtasida gina-adovatlar koʻzgʻash, ayniqsa,
yoshlarni turli norasmiy
diniy tashkilotlarga aʼzo qilish uchun
missionerlar juda koʻplab mablagʻlarni
ajratishmoqda. Bu mablagʻlarni ular bemor kishilarga moddiy koʻmak, bepul dori-
darmon yetkazib berish, shartnoma asosida taxsil olayotgan talabaga yordam, turli
nolegal nashrlarni chop etib, aholiga bepul
tarqatish kabi ishlarga sarflashmoqda. Baʼzi maʼnaviy-siyosiy jihatdan bilimsiz kishilar
bunday tuzoqlarga osongina ilinadilar. Natijada bilib-bilmay oʻz xalqi va
Vataniga, oilasiga xiyonat qilishgacha borib yetadilar. Bundaylarga diniy eʼtiqod
va iymon, Vatan tuygʻusi emas, balki oʻz dinidan ogʻishi, missionerlarning
rejalarini amalga oshirishlarida koʻproq ularga berilayotgan pul va yaratib qoʻyilgan
(garchi vaqtincha boʻlsa-da)sharoitlar asosiy omil boʻladi.
Albatta, bunday harakatlari
bilan missionerlar islom diniga eʼtiqodi baland mahalliy aholi oʻrtasida
oʻzlarida ijobiy fikrlar tugʻdirishga erishadilar. Diniy bilimsizliklari oqibatida
missionerlarga ishongan va ergashgan odamlar alal oqibat jinoyatga qoʻl uradilar. Hayotda
loqayd, xudbin boʻlib qoladilar. Bunday insonlar koʻproq giyohvandlikka ruju qoʻyadilar,
iqtisodiy jinoyatlarga qoʻl, uradilar. Agar mansabdor shaxs boʻlsa, mahalliychilik,
urugʻ-aymoqchilik, manfaatparastlik, atrofdagilarni mensimaslik kabi illatlarni
oʻzlariga yuqtiradilar. Insonlar yuragini mahv etgan bunday ichki tahdid
borib-borib ular ongi-shuurini batamom egallaydi va missionerlarning qoʻlidagi qoʻgʻirchoqqa
aylanib qoladi.
Istiqlol yoʻlini
tanlab, bu yoʻlda taraqqiyotning oʻz modelini yarata olgan Oʻzbekistonni
demokratik-maʼrifiy taraqqiyot yoʻlidan ogʻdirishni maqsad qilib olgan mamlakatimiz
tashqarisidagi aqidaparast kuchlarning borligini ham aslo unutmasligimiz kerak.
Diniy niqob ostida mustaqil davlatimizga tashqaridan turib tahdid solayotgan tashqi
tahdid kuchlari - aqidaparastlarning xalqimiz maʼnaviyatini yemirish yoʻlidagi
urinishlariga qarshi hamjihatlikda kurash olib borish har bir ongli kishining, elim,
yurtim, oilam, ota makonim degan oʻzbekistonlikning oliy burchidir. Prezidentimiz I.A.Karimov «Yuksak maʼnaviyat -
yengilmas kuch» asarida: «Maʼnaviyatga qarshi qaratilgan har qanday taxdid
oʻz-oʻzidan mamlakat xavfsizligini, uning milliy manfaatlarini, sogʻlom avlod
kelajagini taʼminlash yoʻlidagi jiddiy xatarlardan biriga aylanishi va
oxir-oqibatda jamiyatni inqirozga olib kelishi mumkin», - degan fikrni ilgari
surganlarida xalqimizning, ayniqsa yoshlarimizniig ruhiy dunyosiga taxdid kilish,
ularda kelajakka bulgan ishonchni yoʻqotish tashqi tahdid kuchlarining bosh maqsadi
ekanligini har bir kishi har lahzada his etib yashashi lozimligini taʼkidlash emas,
balki bunday reaktsion kuchlarning tomiriga bolta urishni nazarda tutganlari ayni
haqiqat.
Xoʻsh, tashqi taxdid kuchlari
qanday tarzda namoyon buladi?
Tashqi taxdid
kuchlari nainki diniy aqidaparastlik koʻrinishida, balki turli niqoblar,
balandparvoz shiorlar, yokimli gʻoyalar ostida ish olib boradilar. Eng yomoni, bu kuchlarning ixtiyorida juda katta
moddiy-moliyaviy resurslar mavjud. Aynan shu moddiy-moliyaviy resurslar ularga
cheksiz imkoniyatlar eshigini ochishi tabiiy. Natijada garchi bu kuchlar
mamlakatimizdan tashqarida boʻlsa-da oʻzlarining puxta
oʻylangan va uzoqni koʻzlagan, davomli yovuz maqsadlarini bemalol amalga oshiradilar. Eng yomoni, odamni
u manfaatparast, pulga, xorij buyumlariga oʻch, beparvo, behayo, diniy mutaassib, hatto vahshiy kimsaga
aylantirib qoʻyadi. Xorij kiyimlariga, puliga va buyumlariga oʻchlik, qabih niyatli toʻdalarga kirib qolish, shaxsiy manfaat quliga aylanib qolish - insonni tashqi tahdid
kuchlarining malayiga aylantiradi. Va alal-oqibat missionerlarning saʼy-harakatlari bilan «tarbiyalangan», oʻzimizdan, oʻz millatimizdan
chiqqan loqayd, beparvo
kimsalar qoʻli bilan oʻz xalqimizning tinchligiga, mamlakat taraqqiyotiga tahdid
solishadi.
Bu borada soʻz borar ekan, oʻzlariga muqaddas islom dinini niqob qilib olgan
kimsalar tomonidan 1999-yilning 16-fevralida Toshkent shahrida sodir etilgan portlashlar yoki 2005-yilda yuz bergan Andijon voqyealarini eslashning oʻzi kifoya. Oʻta tahlikaga toʻla kechgan mustaqillikning ilk yillarida yurtboshimiz I.A.Karimov:
«...din bizning qon-qonimizga ongu shuurimizga shu qadar singib ketganki, uni hyech qanday yovuz
kuch, hyech qanday tashviqot bilan chiqarib
boʻlmaydi... Alloh bizning qalbimizda, yuragimizda.
...Oq-qorani, doʻst-dushmanni taniydigan xalqimiz din nima-yu soxta aqidalar
nimaligini, kim pok niyatli xudojoʻy insonu kim munofiq riyokor ekanini juda yaxshi biladi», - deya butun jahonga bong urgan edilar.
Darhaqiqat, oʻzini
dindor, iymonli koʻrsatib, boʻlmagʻur safsatalari
bilan atrofidagi odamlar, ayniqsa yoshlar
ishonchiga kirib olishga urinayotgan mutaassib kuchlar har kuni, balki har lahzada tinch va
osuda hayotimizga xavf solishi, farzandlarimiz ongini zaharlashga intilishi tabiiy. Bunday kora niyatli kuchlarning
payini qirqish, soxta
akidalarini, riyokorliklarini fosh etish xar bir xakikiy musulmonning burchidir.
Koʻrinib turibdiki, bugungi globallashuv jarayoni xar
birimizdan maʼnaviy barkamol, yetuk insonni
tarbiyalash borasidagi ezgu maqsadlarimiz
yoʻliga toʻgʻanoq boʻlishga zoʻr berib
intilayotgan yovuz niyatli kuchlarga qarshi hamjihatlik bilan
kurash olib borishni talab etadi.
Mamlakatimizdagi taraqqiyotni izdan
chiqarish uchun tashqaridan. va ichkaridan turib tahdid solayotgan har qanday koʻrinishdagi xatarlarga qarshi oʻz vaqtida qatʼiyat va izchillik bilan kurash olib borishimiz zurur.
Yaʼni, xorijdan keltirilgan behayo liboslarni kiyib chiqqan farzandimizga unga maʼqul keladigan, oʻz milliy mentalitetimizga monand
libosni taklif etishimiz, katta pul vaʼda kilib oʻgʻil-qizimizni xorijga ishga taklif etuvchilarga oʻz yurtimizda
oʻgʻil-qizimizning nasibasi ulugʻligini amalda koʻrsatishimiz shart.
Kutilmaganda oilamizga tibbiy va moddiy yordam yoki
xomiylik koʻmagi berishni istab qolgan kimsa
kim va u qanday tashkilotning odami? Qanday asoslarga tayanib sizga tibbiy yordam yoki pul
vaʼda qilayapti? Nima uchun u sizga qimmat qogʻozlarga
bosilgan adabiyotlarni tekinga berayotir? Bu adabiyot ichida nelar yashiringan va bu adabiyotlar orqali u xalqimizga
nimalarni targʻib qilayapti? - qabilidagi
savollar xususida jiddiy oʻylab koʻraylik. Eng muximi, maʼnaviy-tahdid - inson
erkinligiga, kelajak avlod va demakki, mustaqil davlatimiz kelajagiga qarshi tahdid ekanligini
aslo unutmasligimiz kerak.
Yana shuni esda tutmogʻimiz kerakki, xoh oilada, mahalla-koʻyda,
xoh oʻzimiz ishlaydigan mehnat jamoasida boʻlsin, xoh yoshlar koʻp toʻplanadigan oʻquv dargoxlari, yotoqxonalarda yoki jamoat
joylarida boʻlsin lokaydlikka, beparvolikka berilmaylik. Sizni yoki farzandingizni katta pul vaʼda qilib chet elga ishga taklif etayotgan odamga, diniy bilimingiz sayozligidan foydalanib oʻzlarining buzgʻunchi gʻoyalari bilan
boshingizni gangitib qoʻyayotgan
kimsaga aslo ergashmang. Sababi, aynan
shunday kimsalar Sizning loqaydligingizdan
foydalanib farzandingizni yoki tanish-bilishlaringizni chet davlatning qaysidir korchaloniga qul kilib sotib yuborishi, siz amal qilayotgan
islom ahkomlarini buzib talqin etishi, shum niyatlarini amalga oshirish borasida xech narsadan toymasligi,
bunday kimsalarga ergashish esa har qanday kishini maʼnaviy halokat sari yetaklashi turgan gan. Demak, loqaydliksari quyilgan birgina qadam ham insonni
maʼnaviy halokat tomon olib boruvchi
yoʻldirki, bu yoʻlga tushib qolishdan
oʻzimizni oʻzimiz asrashimiz, har lahzada ogohboʻlishimiz zarur.
Bunday yovuz kuchlarga qarshi sobitqadamlik bilan kurashish, oʻz erkinligimizni, mustaqilligimizni himoya qilishdir.
Robiya
YULDOShEVA,
Qoraqalpogʻiston
Respublikasida xizmat koʻrsatgan jurnalist.
Allambergan JUMANIYoZOV,
Oʻzbekiston Jurnalistlari
ijodiy uyushmasi aʼzosi.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶