21.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
21.11.2026, 06:53
Jamiyat 👁 1,155

KÖZGU XIPA TOPTMASIN!

KÖZGU XIPA TOPTMASIN!

Asrlar davomida millatlar, xalqlar örtasida maʼnaviy köprik vazifasini ötaguvçi til – insoniyat uçun dunyoni anglaş, tuşuniş vositasi hamdir. Demak, har qanday tilning jozibadorligi, qadr-qimmati öşa tilda sözlaşuvçi xalqlarning öz ona tiliga eʼtibori, madaniyatli tarzda yondaşuviga boğliq.

Özbekiston Qahramoni, Özbekiston xalq şoiri, Alloh rahmat qilsin, Erkin Vohidov özining “Söz latofati” asarida özbek tilining öziga xos jozibasi, sinonimlarga boyligi haqida faxr bilan söz yuritarkan, birgina “rang” sözi tilimizda 31 xil maʼno anglatişini birma-bir dalillab bergan edilar. Men har gal otaşin şoirning uşbu asarini varaqlaganimda beixtiyor könglimdan: “Tilimizning bu jozibadorligini qay darajada his etayotirmiz?” degan savol keçadi.

Haqiqatdan ham tilimizga eʼtiborlimizmi? Asrlar davomida millatlararo döstlik, qon-qarindoşlik aloqalarini boğlaşda benazir vosita hisoblangan özbek tilining qadr-qimmatini qançalik his etayotirmiz?

Taʼlim muassasalarida, baʼzan tumanimiz ijodkorlari iştirokidagi adabiy davralarda bir holatni kuzataman: öquvçi-yoşlar bilib-bilmay, hatto maʼnolarini anglab yetmay inglizça, rusça sözlarni tilimizga qöşib-çatib gapirişadi. Ayrim ijodkor yoşlar orasida ham şunga öxşaş holatlar kuzatiladi. Katta yoşdagilar esa köproq rusça sözlar bilan öz nutqlarini “bezab” gapirişni odat qilişgan.

Yaqinda kollejlardan birida ötkazilgan yiğilişda özim guvoh bölgan bir voqea yodimga tuşdi: bir öquvçi qoğozga katta harflar bilan “Men seni Love” deb yozib, orqasidagi qizga körsatdi. Tabiiyki, qiz uyaldi, tadbir oxirigaça boşini kötarmadi. Men asta öşa öquvçi yigitning yoniga bordim. Öşa qoğozni söradim. Yigit uyaliş örniga: “men notöğri iş qilganim yöq”, dedi yuzimga tik boqib.

Men unga qoğozdagi yozuvning qançalik notöğriligini, ikki millat tiliga madaniyatsizlarça munosabati haqida tuşuntirdim. Şunda öquvçi yigitning boşi egildi.

Aytmoqçimanki, baʼzi öquv muassasalarida xorijiy tillarni öqitiş nihoyatda sust. Agar bu boradagi işlar bugungi davr talablari darajasida bölganida edi, yoşlarimiz kökragiga turli ibosiz sözlar yozib qöyilgan futbolka va köylaklarni köz-köz qilib kiyib yurişmas, ona tilimizga xorijiy sözlarni qoriştirib muomala qilişmas edi.

Xalqimizda şunday hikmat bor: “Tilga eʼtibor – elga eʼtibor”, deydilar. Demak, bizning el-yurtga, xalqimizga mehr-muhabbatimiz – tilimizga qay darajada eʼtiborimiz, muomala madaniyatimizga, bu boradagi bilimimizga boğliq. Şunday deymiz-u, baʼzan idora-taşkilotlar, nufuzli firmalar, dökonlar, gözallik salonlari peştoqlaridagi reklamalar, joy nomlariga közimiz tuşib, könglimiz xijil tortadi. Eʼtibor bering: “Moxira go’zallik saloni” (aslida “Mohira” tarzida yozilişi kerak), “Gijduvonça şaşlik” (asli “Ğijduvonça kabob” emasmi?). Ayrim oşxonalar oldidagi reklama afişalarida şörva – “şurpa”, çuçvara – “pelmen” tarzida ğij-ğij imlo xatolar bilan yozib qöyiladi. Quriliş mollari bilan savdo qiluvçi “Nur” savdo majmuasida şunday xabarnomani köriş mumkin: “Gipskarton... optom baxada” yoki yana bir bino peştoqiga “Maloxat töy leboslari” tarzida imlo xatolari bilan yozilgan bölsa, şunday bir atama esa “Nevesta” töy liboslari saloni” deb yarmi özbekça, yarmi rus tilida yozilganiga nima deysiz?

Maktablarda, kollejlarda öquvçi-yoşlar, hatto kimligini ham anglab bölmaydigan qandaydir olimlarning fikrlari bitilgan şiorlarga közimiz tuşadi. Masalan, tibbiyot haqida, döstlik va tinçlik haqida, taʼlim va madaniyat, maʼnaviyat haqidagi allaqanday nemis, ingliz, rus yoki frantsuz, italyan olimlari bildirgan fikrlar. Axir aynan şu sohalarda dunyo tsivilizatsiyasiga juda katta hissa qöşgan buyuk olim-u ulamolar özbek millatiga mansub emasmi? Nega yoşlarimiz tahsil olayotgan ilm maskanlarini Beruniy, Xorazmiy, Ibn Sino, Moturudiy, Navoiy, Bobur kabi bobolarimizning dunyo xalqlarining tillarida doston bölgan fikrlari, ögit va nasihatlari bilan bezab taşlamaymiz? Tilimizning serjiloligini, jozibasi-yu qudratini, oddiygina qilib aytganda, özimizga, el-yurtimizga eʼtibor va muhabbatimiz bilan ifoda etiş şunçalik qiyinmi? Qiyin emas, azizlar, faqat hafsala qilmaymiz bunga.

Özbek tili – Özbekistonda davlat maqomiga ega aloqa vositasi. Özbek tili – millatimiz, xalqimiz hayotining közgusi. U bizning yoruğ yuzimiz, körar közimiz. Agar oddiygina atamalar, joy nomlarining yozilişida xatolar qilsak, nutqimizda özga millat tiliga ham, öz tilimizga ham eʼtiborsizlik bilan aralaş-quralaş (balki yasama “til”dir) sözlar bilan muomala qilsak – bu avvalo, öta xunuk iş, qolaversa, bilimsizlik va maʼnaviyatsizlikdir.

Bas, şunday ekan, millatimiz, xalqimiz közgusi, maʼnaviyatimiz körki – ona tilimizning sofligi, jozibasi va gözalligi xira tortmasin!

Pobiya YÖLDOŞEVA.

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026