INSON HUQUQLARI – OLIY QADRIYaT

Asosiy qonunimiz Oʻzbekistonda istiqomat qilayotgan millati, tili turlicha boʻlsa-da, shu aziz Vatan ravnaqiga hissa qoʻshishga intilayotgan barcha fuqarolarning faxri, gʻururi, iftixoridir.

Boisi, unda barcha fuqarolarning huquq va erkinlik-lari toʻliq taʼminlangan boʻlib, ularningdavlat va jamiyat boshqaruvida erkin ishtirok etishi inson huquqlari va ularning kafolatlari sifatida ifodalangan.

Mustaqillik yillarida Konstitutsiyamiz negizida shakllantirilgan qonunchilik asosida keng qamrovli ijtimoiy-siyosiy oʻzgarishlar roʻy berdi, inson huquqlari va erkinliklarini taʼminlashga qaratilgan huquqiy davlat va fuqarolik jamiyatiga xos zamonaviy tuzilmalar shakllandi.

Konstitutsiyamizda inson huquq va erkinliklari, ularni taʼminlashning huquqiy kafolatlari, fuqarolarning asosiy burchlari masalalariga katta eʼtibor berilganligi diqqatga sazovordir.

Yuridik amaliyotda inson huquqlari uch guruhga boʻlinadi: shaxsiy, siyosiy va ijtimoiy-iqtisodiy huquqlar.

Fuqarolarning erkinligi va shaxsiy daxlsizligi, fikrlash, soʻz, eʼtiqod erkinligi, turarjoy daxlsizligi kabilar fuqarolarning shaxsiy huquqlari sirasiga kiradi. Bu huquqlarni cheklash mumkin emas.

Siyosiy huquqlar haqida Konstitutsiyaning 32-, 33-, 34-, 35-moddalarida batafsil bayon etilgan. Yaʼni 32-moddada: "Oʻzbekiston Respublikasining fuqarolari jamiyat va davlat ishlarini boshqarishda bevosita hamda oʻz vakillari orqali ishtirok etish huquqiga egadirlar. Bunday ishtirok etish oʻzini oʻzi boshqarish, referendumlar oʻtkazish va davlat organlarini demokratik tarzda tashkil etish, shuningdek, davlat organlarining faoliyati ustidan jamoatchilik nazoratini oʻrnatish va takomillashtirish yoʻli bilan amalga oshiriladi.

Davlat organlariningfaoliyati ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish tartibi qonun bilan belgilanadi”, 34-moddada esa "Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari kasaba uyushmalariga, siyosiy partiyalarga va boshqa jamoat birlashmalariga uyushish, ommaviy harakatlarda ishtirok etish huquqiga egadirlar.

Siyosiypartiyalarda, jamoat birlashmalarida, ommaviy harakatlarda, shuningdek, hokimiyatning vakillik organlarida ozchiliknitashkil etuvchi muxolifatchi shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qadr-qimmatini hech kim kamsitishi mumkin emas”, deyilgan. Shularning oʻziyoq mamlakatimizda inson huquqlari kafolatlariga yuqori darajada eʼtibor berilayotganligini koʻrsatib turibdi.

Fuqarolarning davlat va jamiyat ishlarini boshqarishda ishtirok etish huquqini yanada kengroq roʻyobga chiqarish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasining saylov toʻgʻrisida qator qonunlari, "Siyosiy partiyalar toʻgʻrisida”gi, "Kasaba uyushmalari, ularning huquqlari va faoliyatining kafolatlari toʻgʻrisida”gi, "Nodavlat notijorat tashkilotlari faoliyatining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonunlari qabul qilingan.

Xulosa qilib aytganda, Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi mamlakatimizda amalga oshirilayotgan islohotlarning, inson huquqlari va erkinliklari himoyasining asosiy huquqiy kafolati boʻlib xizmat qilmoqda.

Sanobar Xalbayeva,

tuman FHDYo boʻlimi mudirasi.