FARZAND - HAYoT GULI
Farzand Allohning neʼmatidir. Har bir inson farzandli bölar ekan, bu neʼmatni ato etgan Allohga behisob va adadsiz şukronalar aytadi. Ota-ona böliş har insonga qançalik baxtiyorlik olib kelsa, şunçalik masʼuliyatni ham yuklaydi. Çunki farzandini odobli, yaxşi axloqli, ilmli, hunarli, insonlarning va jamiyatning biror koriga yaraydigan qilib tarbiyalaş ota-onadan ulkan mehnat va maşaqqatni talab etadi. Hadisi şariflarda: "Heç bir ota-ona öz farzandiga gözal odobdan köra yaxşi narsa qoldirolmaydi”, deyiladi (Imom Termiziy). Demak, farzand neʼmatining şukri unga yaxşi odob, talim-tarbiya beriş bilan ado etilar ekan. Yana bir hadisda Payğambarimiz: "Farzandlaringizni hurmatlang va ularning odobini gözal qiling", dedilar. Bola ota-onasi huzuridagi omonat bölib, uning qalbi pokiza gavhardir. U har qanday naqşni qabul qilaveradi. Agar yaxşilikka örgatilsa, öşanday ösadi. Uning savobiga ota-onasi va ustozi şerik böladi. Yomonlikka örgatilsa ham öşanday ösadi. Uning gunohiga ota-onasi va ustozi şerik böladi. Demak, farzandlarga yaxşi axloqlarni örgatmoq, uni yomon balolardan saqlamoq, ötkinçi lazzatlarga qiziqişga odatlantirmaslik, zeb-u ziynatga ruju qöyişga qiziqtirmaslik joiz. Toki katta bölganida zeb-u ziynat ortidan yurib, umrini zoye qilmasin.
Ota-ona bolani kiçikligidan, umrining avvalgi kunlaridan ehtiyotkorlik bilan kuzatib borişi kerak böladi. Qadim-da bir kişi farzandli bölganidan söng, bir olimning oldiga borib, bolasiga qanday tarbiya beriş hususida maslahatlaşibdi. Olim: "Farzandingiz qaçon tuğildi?" deb sörabdi. U kişi esa farzandi uç oylik bölganini aytibdi. Şunda olim: "Uç oyga keç qolibsiz", degan ekan. Hozirgi zamon olimlari esa bolaning tarbiyasini homila vaqtidayoq boşlaş kerakligini uqtiradilar. Har qanday işni ertaga yoki indinga qoldiriş mumkin, biroq tarbiyani bir soniyaga ham, bir daqiqaga ham keçiktirib bölmaydi. Farzand tarbiyasi kundalik hayotimizda birinçi örinda turmoği lozim. Zero, farzandlarimiz bizning kelajagimiz va ertangi kunimiz hisoblanadi. Bugungi kunda bunday muhim masala köpçiligimizning yodimizdan kötarilgandek. Hammamiz tirikçilikka öralaşib, farzandlarimizga beeʼtibor bölib ketayotgandekmiz. Albatta, har bir ota-ona bolasiga yaxşi yedirib, yaxşi içirgisi, yaxşi kiyintirgisi, farzand uçun yaxşi şaroitlar yaratib bergisi keladi va şu yölda ertayu keç mehnat qiladi. Biroq ularga yaxşi tarbiya beriş undan-da muhimroqdir.
Tarbiyaga bölgan beeʼtiborlik, masʼuliyatsizlik qanday oqibatlarga olib kelişini quyidagi hikoya orqali aytib ötmoqçimiz.
Gunohkor bir öğri yigitni dor tagiga olib kelişdi. Podşoh ölimi oldidan undan oxirgi tilagini söradi. Yigit onasini körmoqçi ekanligini aytdi. Onani dor tagiga, öğlining oldiga olib keldilar.
- Onajon, - dedi yigit, - oğzingizni oçib, tilingizni körsatsangiz, tilingizdan bir marta öpsam, boşqa armonim qolmaydi, - dedi. Beçora onasi bolamning oxirgi tilagi, deb oğzini oçib, tilini çiqarişi bilan yigit onasining tilidan bir bölagini uzib taşladi. Ona dodlagança, oğzi qonga töldi. Buni körib turgan odamlar özi öğrilik qilgani yetmaganday, onasining tilini uzib taşlaganidan hayratda, qotib qolişdi. Podşoh yigitdan bu qilmişlari sababini söradi.
- Mening dor tagiga kelib qolişimga mana şu onam sababçi, - dedi yigit. - Agar birinçi marta yoşligimda, qöşnimning tuxumini öğirlab kelganimda meni maqtamay, rağbatlantirmay, jazolaganda, bu holga tuşmas edim. Bu dorga osilmas edim. Çunki öşanda men yoş edim va onamning körsatgan yölidan yurar edim. Afsuski, onam şu tili bilan menga töğri yölni körsatmadi.
Bu yerda: "otasi-çi?” degan savol tuğiladi. Albatta, ota bola tarbiyasida asosiy örin tutadi, lekin ota boladagi baʼzi özgarişlardan bexabar qolişi mumkin. Negaki, ota köça odami, ona esa doim bolasi bilan birga böladi. Yana bir tomoni borki, ona otaga nisbatan farzandga yaqinroq böladi. Xulosa qiladigan bölsak, farzandlarimizni mustahkam imon-eʼtiqod, çiroyli xulq-odob, aql egalari qilib tarbiyalaşimiz zarurdir. Bunda ota-onalar masʼuliyati juda kattadir. Bunday tarbiya dinimiz taʼlimotlarida farzand tarbiyasining eng ustuvor yönalişlari hisoblanadi. Zero, har bir ota-ona uçun farzandlarining kamoli, sof eʼtiqod, yaxşi odob egallaşlari va ilmda peşvolik bilan ulğayişlari yuksak maqsad hisoblanadi.
Öktam QURBONIYoZOV,
"Nöğoy eşon bobo" jomeʼ masjidi imom-xatibi.
(Foto - http://uzbekistonovozi.uz)

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶