“SEN” HAM, “SIZ” HAM BIR OĞIZDAN ÇIQADI
"Sen” ham, "siz” ham bir oğizdan çiqadi”, degan iboraning zamirida ulkan maʼno bor. Çindanda yaxşi gap ham, yomon gap ham bir oğizdan çiqadi. Lekin hayotda odamlar bilan doimo xuş muomalada bölişga, bir-birovga yaxşi tilaklar aytişga ne yetsin!
Afsuski hayotda baʼzan buning teskarisiga ham duç kelamiz. Mening uşbu maqolani yozişdan maqsadim ham özim yaqinda duç kelgan, meninggina emas, köpçilikning könglini xira qilgan bir voqeani aytib beriş.
Öşa kuni Nukusdan Manğitga qatnaydigan "Gazel” rusumli maşinaga çiqdim. Örindiqlar orasida amudaryoliklarning poliz mahsulotlarini Nukus bozoriga sotiş uçun solib olib kelgan idişlari, qilgan xaridlari joy olgan sumka-yu qoplar turardi.
Kun juda issiqligi uçun yölovçilar tinmay yelpinişar, maşina yölga tuşaqolsa, deya betoqat bölişardi.
- Hayda öğlim, mana hamma örindiqlar band böldi, - dedi örta yaşar kişi haydovçi yigitga. U kelib maşinasidagi yölovçilarni sanab çiqdi-da yana nari ketdi. Şu orada yana ikki ayol keldi va maşina örindiqlari band bölgani uçun örtaga qöyilgan yoğoç kursilarga joylaşdi. Haydovçi yigit esa hamon pastda, maşinasiga yölovçi çaqiriş bilan band edi.
- Tavba, - dedi buni körgan keksa ayol, - endigisini maşinangning tomiga ötirğizasanmi? Töldi-ku axir, hayday qol!
Ayolning gapidan haydovçiga göyo tok urganday böldi:
- Mamişka, bir örinda ötiribsizma, ötirabering-da, – dedi öşqirib. - Ming xil tölovim bor mening. Ziyod odam olmasam, xarajatlarini kötarmaydi. Bilmagan işingizga aralaşmangda.
Öz farzandi tengi haydovçining zardasi ayolga oğir botdi.
- Hamma maşinalar kötarayapti xarajatini. Sen nafsingni tiyolmayapsan, - deb tönğilladi ayol derazadan taşqariga qarab.
Xullas, yana ikki-uç yölovçi mingaç, maşinamiz Manğitga yöl oldi.
Menga negadir yöl ado bölmayotganday, vaqt juda imillab ötayotganday tuyuldi. Keksa ayolga, barça yölovçilarga bepisand qaragan, odobsizligi şundoqqina körinib turgan hay-dovçini juda yomon körib ketdim. Axir u onaxonga özbekona urf-odatlarimizga köra xuşmuomalalik bilan:
- Hozir, onaxon, hozir haydayman, - deb qöyaqolsa ham bölar edi-ku. Şu qöpol gaplari örniga bir oğiz şirin söz bilan tinçlantirib qöysa bölardi-ku, şunday emasmi?
Yomon muomalasi sabab haydovçini faqat men emas, barça yölovçilar ham yomon körib qolişdi, nazarimda. Özining odobsizligi odamlarda qanday noxuş taassurotlar qoldirganini öşa haydovçi kişi heç öylab kördimikan? Gözal xulq-atvor kişiga ziynat bağişlaşini his qilarmikan? Yaxşi muomala nahot şunçalar muşkul iş bölsa?
Sevara KAMOLOVA, Xolimbeg ovuli.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶