Aholiga qonunchilikdagi yangi oʻzgarishlar haqida maʼlumotlar berildi

Jamiyatda qonun ustuvorligini taʼminlash, aholining huquqiy savodxonligini oshirish va muammolarni joyiga chiqqan holda hal etish maqsadida joylarda sayyor qabullar oʻtkazilishi anʼanaga aylangan. Xususan 24-iyun kuni Amudaryo tumanining Amir Temur ovul fuqarolar yigʻini maʼmuriy binosida ham ana shunday huquqiy muloqot boʻlib oʻtdi. Tadbirda jinoyat ishlari boʻyicha Amudaryo tuman sudi raisi Jasurbek Baltabayev, fuqarolik ishlari boʻyicha Amudaryo tuman sudi sudyasi Muhabbat Qaypova, shuningdek, Prezident xalq qabulxonasi bosh mutaxassisi Sanʼat Avezov, "Madad" tashkiloti yuristi Davron Pirmanov hamda mahalla raisi Shohrux Qodirovlar ishtirok etib, fuqarolarni qiynayotgan masalalarga yechim izladilar.

Ochiq muloqot davomida dastlab ekologiya sohasidagi jinoyatlarning oldini olishda sud qarorlarining ahamiyati haqida soʻz yuritildi. Jinoyat ishlari boʻyicha Amudaryo tuman sudi raisi Jasurbek Baltabayev taʼkidlaganidek, tabiiy muhitni asrash va resurslardan oqilona foydalanish umummilliy vazifa boʻlib, suv va havo ifloslanishi, oʻrmonlarni noqonuniy kesish kabi holatlarga qarshi kurashda sud tizimi qatʼiy pozitsiyani namoyon qilmoqda.

Sud raisi shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan 2026-yil 11-iyun kuni imzolangan qonun bilan giyohvandlik vositalari va kuchli taʼsir qiluvchi moddalar aylanmasiga qarshi kurashish boʻyicha qonunchilikka kiritilgan oʻzgarishlarga ham toʻxtalib oʻtdi. Mazkur oʻzgarishlardan keyin Jinoyat kodeksiga "Aholi salomatligi va genofondiga qarshi jinoyatlar" deb nomlangan yangi bob kiritildi. Endilikda narkotiklar bilan bogʻliq jinoyatlar shunchaki jamoat xavfsizligiga emas, balki millat sogʻligʻi va kelajak avlod taqdiriga qilingan tahdid sifatida baholanadi. Yangi kiritilgan yana bir moddaga asosan gʻayriqonuniy narkolaboratoriya tashkil etganlik uchun 5-yildan 20-yilgacha, bu kabi jinoyatlarga homiylik va rahnamolik qilgan mansabdorlar uchun esa 5-yildan 20-yilgacha ozodlikdan mahrum qilish jazosi belgilandi. Shuningdek, giyohvand moddalarni tarqatish uchun bangixona saqlaganlar 3-yildan 12-yilgacha, voyaga yetmaganlarni bu illatga jalb qilganlar esa 5-yildan 10-yilgacha qamalishi qatʼiy belgilab qoʻyilgan.

Endilikda 1 gramm yoki 50 kilogramm boʻlishidan qatʼi nazar, narkotik moddani har qanday shaklda tarqatish 10-yildan 20-yilgacha boʻlgan qamoq jazosiga sabab boʻladi. Shu bilan birga, Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksga kiritilgan oʻzgartishlarga koʻra, jamoat joylarida giyohvand moddalarni isteʼmol qilganlik uchun 15 sutkagacha maʼmuriy qamoq belgilandi. Maʼlumotlarga qaraganda, soʻnggi 4-yil ichida giyohvandlik jinoyatlarini takroran sodir etganlar soni 125 foizga oshgani sababli, Jinoyat kodeksining 73-moddasiga binoan ayrim oʻta ogʻir narkojinoyatlar uchun muddatidan ilgari shartli ozod qilish tartibi bekor qilindi.

Sayyor qabul davomida fuqarolik ishlari boʻyicha tuman sudi sudyasi Muhabbat Qaypova tomonidan yer va suv resurslaridan foydalanish bilan bogʻliq nizolar tahlil qilindi. Qishloq xoʻjaligida ekin maydonlarining chegarasi, sugʻorish tarmoqlarini toʻsib qoʻyish yoki suv limitlariga rioya etmaslik eng koʻp uchraydigan nizolar sirasiga kiradi. Qonunchilikka koʻra, bunday holatlar dastlab muqobil tartibda suv xoʻjaligi organlari va mahalliy hokimliklar yordamida, kelishuvga erishilmagan taqdirda esa sud orqali hal etiladi. Fuqarolik kodeksining 985-moddasiga asosan gʻayriqonuniy harakatlar oqibatida zarar yetkazilgan taqdirda, masalan, suv sizib chiqishi oqibatida yerning botqoqlanishi yoki ekinlarning qurib qolishi holatlarida, aniq zarar miqdori aybdordan undirib berilishi tushuntirildi. Kelgusida bunday muammolarning oldini olish uchun raqamlashtirishni joriy etish va suv hisoblagichlarni oʻrnatish eng maqbul yechim ekanligi qayd etildi.

Tadbir yakunida fuqarolar oʻzlarini qiziqtirgan barcha huquqiy masalalar yuzasidan mutaxassislarga murojaat qilib, toʻlaqonli va asosli javoblar oldilar. Prezident xalq qabulxonasi bosh mutaxassisi hamda "Madad" nodavlat notijorat tashkiloti yuristi tomonidan ham oʻz vakolatlari doirasida ishtirokchilarga zaruriy huquqiy maslahatlar berildi. Qizgʻin bahs va munozaralarga boy boʻlgan ushbu ochiq muloqot aholining qonunlarga boʻlgan ishonchini mustahkamlash va joylardagi huquqiy muammolarga vaqtida yechim topish borasida oʻzining yuksak samarasini koʻrsatdi.