Inson qadri uçun
Özbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 29-moddasida, har kimga malakali yuridik yordam oliş huquqi kafolatlanadi, qonunda nazarda tutilgan hollarda yuridik yordam davlat hisobidan körsatiladi, deb belgilangan. Mamlakatimizda inson qadrini uluğlaş tamoyili asosida bir qança ijobiy işlar amalga oşirilmoqda.
Xalqning huquqiy yordamga muhtoj qatlamini malakali yuridik yordam körsatiş bilan taʼminlaş borasida ham qonunçilikda özgarişlar bölmoqda. Jumladan, 2024-yil 27-fevraldagi 915-sonli Özbekiston Respublikasi “Davlat hisobidan yuridik yordam körsatiş töğrisida”gi Özbekiston Respublikasi qonuni qabul qilinişi munosabati bilan Özbekiston Respublikasi Jinoyat protsessual, Jinoyat ijroiya, Maʼmuriy javobgarlik töğrisidagi, Fuqarolik protsessual va Maʼmuriy sud işlarini yuritiş töğrisidagi kodekslariga özgartiriş va qöşimçalar kiritildi. Qonun qabul qilinişi bilan Özbekiston Respublikasi Maʼmuriy sud işlarini yuritiş töğrisidagi kodeksi 60-moddasi, sud arizaçining iltimosiga köra, «Davlat hisobidan yuridik yordam körsatiş töğrisida»gi Özbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq davlat hisobidan yuridik yordam körsatadigan advokatning iştirok etişini taʼminlaş çoralarini körişi şart, davlat hisobidan yuridik yordam körsatadigan advokat jalb etiladigan paytga qadar sud işning muhokamasini keyinga qoldiradi, davlat hisobidan yuridik yordam körsatadigan advokatni jalb qilişda advokatning işda iştirok etişi tasdiqlangan paytdan eʼtiboran unga işga kirişiş uçun kamida tört soat vaqt berilişi kerak, degan normalar kiritildi.
Davlat hisobidan yuridik yordam körsatiş töğrisidagi qonunga muvofiq,
1) kam taʼminlangan şaxslar, agar ular: fuqarolik işlari böyiça daʼvogarlar yoki javobgarlar; maʼmuriy işlar böyiça arizaçilar; maʼmuriy qamoq tarzidagi maʼmuriy jazo nazarda tutilgan maʼmuriy huquqbuzarlikni sodir etgan şaxslar;
jinoyat işlari böyiça gumon qilinuvçilar, ayblanuvçilar, sudlanuvçilar, şuningdek mahkumlar bölsa;
2) ruhiy holati buzilgan jismoniy şaxslar, ularga «Psixiatriya yordami töğrisida»gi Özbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq psixiatriya yordami körsatilayotganda;
3) öz huquqlari buzilgan, «Xotin-qizlar va erkaklar uçun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari töğrisida»gi Özbekiston Respublikasi Qonunida nazarda tutilgan xotin-qizlar va erkaklarning teng huquqliligi buzilganligi munosabati bilan sudga murojaat qilgan jismoniy şaxslar;
4) Özbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksiga muvofiq jinoyat işi böyiça advokat iştirok etişi şart bölgan taqdirda, gumon qilinuvçi, ayblanuvçi yoki sudlanuvçi davlat tomonidan bepul yuridik yordam körsatadigan malakali advokat xizmatidan foydalanadi.
Bunda kam taʼminlangan oila deganda «Yagona ijtimoiy reyestrda turuvçi oila aʼzosi tuşuniladi.
Mazkur şaxslar işga tiklaş, iş haqini undiriş haqidagi, alimentlarni undiriş haqidagi;uyga kiritiş, turar joydan foydalaniş huquqini yöqotgan deb topiş va köçiriş töğrisidagi; mehnatda mayib bölganlik yoki soğliqning boşqaça tarzda şikastlanganligi, şuningdek boquvçining vafot etganligi tufayli yetkazilgan zararning örnini qoplaş haqidagi va boşqa işlar yuzasidan davlat hisobidan yuridik yordam oliş huquqiga ega bölgan şaxslar davlat hisobidan advokat yordamidan foydalaniliş huquqiga ega. Qonunning ahamiyati şundan iboratki, qonunga kiritilgan özgartiriş bilan aholining kam taʼminlangan qatlami, zöravonlikka uçragan ayollar va ruhiy kasallikka çalingan şaxslarning ham malakali yuridik yordam bilan bepul taʼminlanib, ularning huquqlari va qonuniy manfaatlari sud va tergov organlarida samarali himoya qilinadi, asosiysi inson qadri uluğlanadi.
A.Saliyev, Nukus tumanlararo maʼmuriy sudi sudyasi

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶