ХОТИН-ҚИЗЛАР ЗЎРАВОНЛИК ҚУРБОНИ БЎЛМАСЛИГИ КЕРАК!

Дунёда ҳеч бир инсон тазйиқ ва зўравонликдан мутлақ ҳимоя қилинганман, деб айта олмайди. Зўравонлик ҳодисаси атрофимизда, турли одамлар ҳаётида учраб турадиган ижтимоий иллатлардан биридир.

Тазйиқ ва зўравонлик ҳолатига кўпчилик ҳолларда хотин-қизлар дуч келади ва бу иллатга барча ёшдаги, барча ижтимоий қатламлардаги, барча хулқ-атвордаги аёллар тўқнаш келиши мумкин.

Аёллар шуни эсда тутишлари лозимки, тазйиқ ва зўравонликдан, унинг ҳар қандай кўринишларидан ўзини ҳимоя қилиш – аёл кишининг, ҳар бир қиз, ҳар бир келин, ҳар бир уй бекасининг давлат ҳужжатларида белгилаб қўйилган ҳуқуқидир.

Ўзбекистон аёллари миллати, ижтимоий келиб чиқиши, моддий таъминоти, маълумотидан қатъий назар, ўзини тазйиқ ва зўравонликдан ҳимоя қилиш ҳуқуқига эгадирлар. Хотин-қизларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилишга қаратилган қарийб 20тадан ортиқ норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар қабул қилинган.

Давлатимиз раҳбари ташаббуси билан мамлакатимизда хотин-қизларнинг ўз имкониятларини тўлақонли рўёбга чиқаришлари учун барча шарт-шароитларни таъминлаш давлат сиёсати даражасига кўтарилди. Ўзбекистон тарихида илк бор 2019 йилда “Хотин-қизлар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятлар кафолатлари тўғрисида”ги ва “Хотин-қизларни тазйиқ ва зўравонликдан ҳимоя қилиш тўғрисида”ги Қонунлар қабул қилинди. Ушбу Қонун ҳужжатлари хотин-қизларни турмушда, иш жойларида, таълим муассасаларида ва бошқа жойларда тазйиқ ва зўравонликдан ҳимоя қилиш соҳасидаги муносабатларни ҳам тартибга солади.

Юртимизда зўрлик ишлатишдан жабр кўрган шахсларни реабилитация қилиш ва мослаштириш ҳамда ўз жонига қасд қилишнинг олдини олиш республика Маркази негизида Аёлларни реабилитация қилиш ва мослаштириш бўйича Қорақалпоғистон Республикаси ҳамда вилоятлар Маркази ва унинг ҳудудий бўлимлари ҳам ташкил этилгани бу борадаги эътиборга лойиқ ишлардан бири бўлди. Авваллари жамоатчилик асосида фаолият юритган Марказ туманлараро муассасага айлантирилганидан кейин давлат томонидан молиялаштирилди.

Айни пайтда Амударё туманида Қорақалпоғистон Республикаси намунали туманлараро Маркази фаолият юритмоқда. 4 та туман қамраб олинган Марказга тазйиқ ва зўравонликдан жабр кўрган, ўз жонига суиқасд қилган ёки ўз жонига қасд қилишга мойиллиги бўлган хотин-қизларга аноним тарзда шошилинч тиббий, психологик, ижтимоий, педагогик, ҳуқуқий ва бошқа ёрдамлар кўрсатиб келинмоқда.

Шунингдек, бу ерда анонимлик, ахборотнинг махфийлиги, касбий маҳорат ва хавфсизлик тамойиллари асосида ҳам аёлларга руҳий кўмак берилиб, ҳар бири билан индивидуал шуғулланилиб, оғир ҳолатлардаги хотин-қизларни стрессдан чиқариш борасида психологик машғулотлар, фойдали маслаҳатлар, тавсиялар бериб келинмоқда.

Аёлларни реабилитация қилиш ва мослаштириш Қорақалпоғистон Республикаси намунали туманлараро Марказига жорий йилнинг ўтган даври давомида 322 нафар аёллар ҳамда 9 нафар эркаклар томонидан мурожаат қилинган бўлиб, улардан 32 нафарига ҳуқуқий ёрдам, 232 нафарига психологик ёрдамлар, 6 нафарига тиббий, 34 нафарига эса бошқа турдаги ёрдамлар кўрсатилди. 29 нафари Марказда вақтинча бошпана билан таъминланиб, реабилитация дастурини ўтади.

Марказда аёлларга нисбатан тазйиқ ва зўравонликнинг ҳар қандай шаклига муросасиз муносабат муҳитини қарор топтириш борасида тизимли ишлар давом эттирилмоқда.

Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бош Ассамблеясининг 1999 йил 17 декабрдаги резолюцияси билан 25 ноябрь – Халқаро аёлларга нисбатан зўравонликка барҳам бериш куни сифатида белгиланган.

Шу муносабат билан ҳар йили дунё миқёсида 25 ноябрдан 10 декабргача “Зўравонликка қарши 16 кун” шиори остида турли тадбирлар ўтказилади.

Акция доирасида Хотин-қизларнинг тазйиқ ва зўравонликка  учрашининг олдини олиш, бундай ҳолатларни  барвақт аниқлаш  мақсадида маҳаллаларда, таълим муассасаларида, шунингдек, корхона ва ташкилотларда “Зўравонликсиз оила – соғлом оила”, ”Биз зўравонликка қаршимиз”, “Зўравонликсиз оила – соғлом жамият гарови” мавзуларида  тарғибот тадбирлари олиб борилади.

Зеро, хотин-қизлар зўравонлик қурбони бўлмаслиги керак, уларни зўравонликнинг ҳар қандай кўринишидан муҳофаза қилиш ҳар бир фуқаронинг долзарб вазифасидир.

Гавҳар ЧИМБАЙЧИЕВА,

Аёлларни реабилитация қилиш ва мослаштириш

Қорақалпоғистон Республикаси Амударё намунали

туманлараро Маркази директори.