ЯНГИ ТАҲРИРДАГИ КОНСТИТУЦИЯ – ИЖТИМОИЙ ФАОЛЛИГИМИЗ КАФОЛАТИ

Янги таҳрирдаги Конституция лойиҳаси билан танишарканман, аёллар ҳуқуқлари бўйича киритилган ўзгаришларга алоҳида эътибор қаратдим. Тўғриси, бу ўзгаришлар аёл-қизларимиз учун кутилмаган қувончли янгилик бўлди, десам муболаға бўлмайди. Лойиҳа муҳокамаси қизғин баҳс-мунозараларга бой сиёсий воқеа бўлдики, авваллари халқимиз ўз Конституцияси муҳокамасида бу қадар фаол қатнашмас эди. Конституциянинг 42- ва 58-моддаларига киритилган янги нормаларга кўра, хотин-қизлар ҳуқуқларининг эркаклар билан тенг қилиниши ва аёл-қизларни ўз иш жойидан ҳомиладорлик ва таътил вақтларида мансабдор шахслар ишдан бўшата олмаслиги, боласи борлиги учун ишга қабул қилишни рад этишлари ёки иш ҳақини камайтира олмаслиги, улар доим қонуний назоратда бўлишининг ўзи аёллар учун энг улкан имкониятдир.

Шу кунгача аёл-қизлар доимо журъатсиз ва иккиланишлар билан иш жойидан бўшаб қолишдан ёки четлаштирилишидан ҳадиксираб, фикрларини очиқ айта олмайдиган ноаниқликлар бўлар эди. Юқоридаги моддалар эса биз аёлларнинг жамиятда ўз ҳуқуқларимизни аниқ кафолатлайди.

Шунингдек, 52-моддага киритилган янги норма устоз ва мураббийлар, ишчи ходимлар ҳақида бўлиб, эрки, дини, миллатидан қатъий назар, қўшимча ишлардан озод қилиниши, агарда мансабдор шахслар уларни ҳар хил ишларга мажбурласа, мансабдор шахсларнинг қонуний жазоланиши аниқ-равшан белгилаб қўйилгани алоҳида эътиборлидир.

Шуни алоҳида қайд этиш керакки, айни вақтда аёл-қизларнинг улуши соғликни сақлаш ва ижтимоий хизматларда 82 фоизни, илм-фан, таълим-тарбия, маданият ва санъат соҳаларида 72 фоизни, саноатда 38, тадбиркорликда 35, олий таълимда 46 фоизни ташкил этиши уларнинг соҳалар ривожидаги муносиб ўрнини белгилайди. Шу боис, Конституциямизнинг янги таҳририда аёлларнинг меҳнат қилишига, жамият ҳаётидан ажралиб қолишига тўсқинлик қилишларига чек қўйилмоқда.

Бундан ташқари, 70-моддага кўра, аёлларнинг жамоат бирлашмаларига уюшиш ҳуқуқининг мустаҳкамланаётгани янада қувонарли. Ушбу моддага киритилган нормага кўра, эндиликда аёл-қизлар мамлакатимизда фаолият олиб борувчи 400 дан ортиқ аёлларнинг жамоат бирлашмаларига қонуний асосда аъзо бўлишлари, ўз дунёқарашлари, иқтидорларини намоён этишлари учун ижтимоий-иқтисодий, сиёсий ҳуқуқларидан амалда фойдаланишлари мумкин. Бу ҳуқуқларнинг Конституциявий кафолатланиши ҳам аёл-қизлар учун жуда катта имкониятдир.

Аҳолининг эҳтиёжманд қисмини қўллаб-қувватлаш ва уларга алоҳида эътибор бериш, “Аёллар дафтари” “Ёшлар дафтарларида” рўйхатда турган шахсларга давлат томонидан ғамхўрлик қилиниши, шунингдек, уларнинг жамиятда ўз ўрнини топишлари учун шароитлар яратиш, ногиронлиги бор ва ота-оналаридан маҳрум бўлган ёшларни қўллаб-қувватлашга қаратилган ҳуқуқий нормалар 57-модда билан мустаҳкамлаб қўйилган.

Халқимиз ҳаёти учун муҳим аҳамиятга эга бўлган экологик муаммоларни бартараф этишга қаратилган алоҳида нормаларнинг киритилиши ҳам муҳим аҳамиятга эга. Атроф-муҳитга, табиатга бўлган муносабатни янада фаоллаштириш учун жуда қаттиқ чоралар кўрилиши, яъни дарахтларни ноқонуний чопиш ёки Оролқум ҳудудига экилган саксовулларга зиён етказишга қарши моддаларнинг кетма-кетликда киритилиши инсон билан табиатнинг уйғун ривожланишини кафолатлайди.
Мулкнинг дахлсизлиги, ҳеч бир мансабдор шахс томонидан бузилиши ёки олиб қўйилиши мумкин эмаслиги тўғрисидаги норма ҳам ҳар бир шахсга тегишли мулкнинг барқарор кафолатини таъминлайди.

Янги таҳрирдаги Конституциямиз биз талабалар учун ҳақиқий ҳуқуқий дорилфунундир ва бу сиёсий жараённи интиқлик билан кутмоқдамиз. Биз мамнуният билан 30 апрель куни бўлиб ўтадиган Референдумда фаол иштирок этамиз.

Нафосат ТУРСУНБОЕВА, Ўзбекистон Миллий Университетининг 3-босқич талабаси.