21.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
21.11.2026, 00:23
Фан ва таълим 👁 2,850

ФАРЗАНДЛАР КАМОЛИ УЧУН БАРЧАМИЗ МАСЪУЛМИЗ

ФАРЗАНДЛАР КАМОЛИ УЧУН БАРЧАМИЗ МАСЪУЛМИЗ

Ҳар қандай давлат ва жамиятнинг эртанги кунини кучли интеллектуал салоҳиятга эга, юксак маънавиятли, самарали меҳнат қилишга қодир фуқаролар белгилайди. Шу мақсадда юртимиз мустақилликка эришгач, ёшларни ҳар томонлама баркамол инсонлар қилиб тарбиялаш давлат сиёсатининг устувор вазифаларидан бири этиб белгиланди.

Баркамол шахсни тарбиялашда таълим-тарбия муҳим аҳамият касб этади. Мустақиллик йилларида мамлакатимизда таълим соҳасини ислоҳ қилиш бўйича кенг кўламли ишлар олиб борилди. Кадрлар тайёрлаш миллий дастурига мувофиқ, мамлакатимизда 9+3 схемаси бўйича 12 йиллик умумий бепул мажбурий таълим тизими жорий этилди.

Мамлакатимизда таълим соҳасини ривожлантириш ва ислоҳ этишга йўналтирилаётган йиллик харажатлар ялпи ички маҳсулотнинг 10-12 фоизини ташкил этаётгани ва бу тизимнинг Давлат бюджети харажатларидаги улуши 35 фоиздан ортиқни ташкил этиши мазкур соҳага қаратилаётган улкан эътиборнинг яққол тасдиғидир.

Ўтган йиллар мобайнида таълим тизимини тубдан янгилаш ва ислоҳ этиш бўйича кенг кўламли ишлар амалга оширилди. Мамлакатимиз бўйича минглаб умумтаълим мактаблари, касб-ҳунар коллежлари ва академик лицейлар янгидан қурилди, капитал реконструкция қилинди ва замонавий ўқув-лаборатория асбоб-ускуналари билан таъминланди. Ўқув жараёнини сифат ва методик жиҳатдан бутунлай янгилаш бўйича улкан чора-тадбирлар амалга оширилди.

Фарзанднинг яхши билим олиши, ҳаётда ўз ўрнини топиб кетишидан биринчи навбатда унинг ўзи ва ота-онаси манфаатдор. Аммо, таҳлиллар шуни кўрсатмоқдаки, академик лицей, айниқса касб-ҳунар коллежларида баъзи ўқувчиларнинг дарс машғулотларига сабабсиз қатнашмаслик ҳоллари учрамоқда. Бу ҳолат нафақат ўқувчининг билим олиш, ҳунар эгаллаш жараёнида узилишлар бўлишига олиб келади, балки, таълим-тарбия сифатига, бошқа ўқувчилар руҳиятига ҳам салбий таъсир этади.

Ўқувчининг дарс машғулотларига сабабсиз қатнашмаслиги кўпчилик ҳолларда ота-оналарнинг масъулиятсизлиги туфайли содир бўлмоқда. Шу ўринда қонунчилигимизда ҳар бир ота-она фарзандини тарбиялашга, унинг таълим олиши учун зарур шарт-шароитни яратиб беришга масъул экани, уларни бажармаган шахсларга нисбатан жавобгарлик белгиланганини эслатиб ўтиш жоиз. Масалан, Оила Кодексининг 73-моддасида ота-онанинг болаларга таълим-тарбия беришга оид ҳуқуқ ва мажбуриятлари белгиланган. Унга кўра ота-она ўз болаларини тарбиялаш ҳуқуқига эга ва тарбиялаши шарт, ўз болаларининг тарбияси ва камолоти учун жавобгардир. Улар ўз болаларининг соғлиги, жисмоний, руҳий, маънавий ва ахлоқий камолоти ҳақида ғамхўрлик қилишлари шарт. Шунингдек, мазкур моддада ота-она болаларининг қонун ҳужжатларида белгиланган зарур даражада таълим олишини таъминлаши шартлиги ҳам белгилаб қўйилган.

Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги Кодекснинг 47-моддасида эса ота-оналар ёки уларнинг ўрнини босувчи шахслар томонидан вояга етмаган болаларни тарбиялаш ва уларга таълим бериш борасидаги мажбуриятларни бажармаслик энг кам иш ҳақининг беш бараваридан ўн бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлиши белгилаб қўйилган. Шу ўринда вояга етмаган болаларининг давлатимиз томонидан берилаётган имкониятлардан фойдаланиш ҳуқуқини амалга оширишига тўсқинлик қилиб, уларнинг келажагини ўзининг бугунги куни, ўз манфаатлари йўлида қурбон қилаётган ота-оналарнинг хатти-ҳаракатлари нафақат қонун нормаларига, балки ота-оналик шаънига, инсонийлик меъёрларига ҳам тўғри келмаслигини айтиб ўтиш керак.

Қолаверса, айрим тоифа ота-оналар борки, фарзандининг дарс машғулотларига қатнашиши у ёқда турсин, қандай шароитда таълим олаётгани, ҳатто қайси ҳунарни ўрганаётгани билан ҳам қизиқиб кўрмайди. Улар буюк маърифатпарвар бобомиз Абдулла Авлонийнинг "Тарбия биз учун ё ҳаёт - ё мамот, ё нажот - ё ҳало-кат, ё саодат - ё фалокатдир”, деган сўзларидан хулоса чиқариб, фарзандининг келажаги ҳақида қайғуришлари лозимлигини наҳотки унутишган бўлса?

Айрим ўқувчилар дарс машғулотларига сабабсиз қатнашмаслигига ўқув муассасасининг олислигини рўкач қилиб кўрсатишади. Айтиш керакки, туманимизнинг барча ҳудудларида умумтаълим мактабларининг 9-синф битирувчиларини тўлиқ қамраб олиш учун белгиланган меъёрлар даражасида етарли миқдорда ўрта махсус, касб-ҳунар таълим муассасалари мавжуд. Агар ёшларимиз қизиқишларига қараб, туманнинг бошқа ҳудудидаги ўқув муассасасини танласалар, мазкур муассасалар, 4 та касб-ҳунар коллежларини истисно қилган ҳолда, ётоқхоналар билан таъминланган. Академик лицей ва касб-ҳунар коллежлари ўқувчилари учун транспорт масаласини ҳал қилиш ва 4 та касб-ҳунар коллежларига ҳам ётоқхоналар қуриш иложлари кўриб чиқилмоқда.

Ўқувчининг дарс машғулотларига сабабсиз қатнашмаслигига айрим ўрта махсус, касб-ҳунар таълими муассасалари ходимларининг ўз ишларига совуққонлик билан қараб, ўқиш жараёни ва амалий машғулотларни етарли тайёргарликсиз ўтаётгани, таълим жараёнида замонавий ахборот технологияларидан, амалий машғулотларда кўргазмали воситалар ва асбоб-ускуналардан етарли равишда фойдаланмаслиги, умуман таълим бериш ва ҳунар ўргатиш жараёнини қизиқарли тарзда ташкил этмаслиги каби омиллар ҳам сабаб бўлмоқда. Шу ўринда айтиш керакки, ўқитувчилик нафақат шарафли, балки масъулиятли касб. Деҳқоннинг ўз ишига совуққонлик билан қараши бир йил ердан кам ҳосил олишига сабаб бўлса, ўқитувчининг, ишлаб чиқариш таълими устасининг масъулиятсизлиги бир неча шахснинг умри зое кетишига олиб келади. Бу ҳолат бола тарбиясига масъул ҳар бир ходимдан катта масъулият билан, виждонан иш кўришни талаб қилади.

Қолаверса, ўқувчининг дарс машғулотларига фаол қатнашиши нафақат оила ва таълим муассасасининг, балки маҳалла ва бошқа жамоат тузилмаларининг, ҳар биримизнинг диққат марказимизда туриши керак. Зеро, фарзандлар камоли учун барчамиз масъулмиз.

Ражаббой ЙЎЛДОШЕВ,

туман ҳокими, Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси депутати.

🎬 Видеогалерея Барчаси →
БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026 Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди ▶ Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди 31.10.2026 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди ▶ 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди 30.10.2026 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди ▶ 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди 26.10.2026