ИНСОН ҲАЁТИДА КАСБНИНГ ЎРНИ МУҲИМ

Дунёда минглаб касблар бор. Мана шу ранг-баранг касблар оламида қандай қилиб мўлжал олиш керак? Ҳаёт йўлингиз, меҳнат фаолиятингизни тўғри бошлаш учун қайси касбни танлаган маъқул? Бу ишда касблар классификацияси сизга яхши ёрдам бериши мумкин. Кўп ҳолларда касбнинг номи,  унинг қандай аталиши касб танлаётган кишига маълум бўлмайди.  Масалан,  айтайлик,  сиз яхши расм чизасиз,  бу машғулот сизга жуда ёқади ва сиз бундан кейин ҳам ўзингиздаги мана шу расм чизиш қобилияти керак бўладиган жойда ишлашни хоҳлайсиз.  Хўп,  айтинг-чи,  сиз газмол ишлаб чиқаришда расмлардан нусха кўчирувчи деган касб борлигини,  полиграфияда - дизайнер,  колорист,  ретушёр касби борлигини биласизми? Бу рўйхатни яна давом эттириш мумкин.

Ўқувчиларни касбга йўналтириш бўйича мактаб ва оила ҳамкорлиги кўп жиҳатдан бу ишга ота-оналарнинг қай даражада тайёргарлик билан қатнашаётганлигига боғлиқ. Яъни, касб танлаш бўйича ўтказиладиган тадбирларга ота-оналарни фаол жалб қилиш, касбга йўналтириш бўйича ўтказиладиган тадбирларда ота-оналар билан индивидуал маслаҳатлашиши, ўқувчиларни касбга йўналтириш бўйича суҳбат ўтказиш энг кўп тарқалган шакл ҳисобланади. Суҳбат жараёнида болаларнинг қизиқишлари,  мойилликлари, қобилиятлари ҳақида маълумотларни ўзаро алмашадилар. Мактабда ўқитувчилар ота-оналарга касб танлаш бўйича ўтказиладиган анкета саволларига олинган жавоблар,  мазкур мавзуга бағишланган иншоларни таҳлил қилиш асосида тўпланган материалларни айтиб берадилар. Айниқса, бунда меҳнат таълими дарсининг аҳамияти катта. Меҳнат таълимида ўқувчи нафақат меҳнат тайёргарлигини,  балки у ўзининг ахлоқий сифатларини ҳам шакллантиради,  бошқа кишиларга муносабати таркиб топади, жисмоний ва руҳий, маънавий томондан ривожланади. Оилада тўғри меҳнат тарбиясини олган болалар келажакда ўзининг махсус меҳнат тайёргарлигини муваффақиятли ўтказади. Оилада болаларнинг меҳнат тарбияси жуда эрта бошланиши керак.

У одатда ўйинчоқларни батартиб сақлаш,  уларнинг бутунлигига жавобгарлигини оширишдан бошланади. Болаларнинг ёши катта бўлган сари бериладиган меҳнат топшириғи мураккаблашиб бориши, бироқ унинг миқдорини оширмаслик керак. Ўзбек оиласи кўп фарзандли ҳисобланади. Шу боис, болалар ўртасида меҳнат тақсимоти бўлиши шарт. Агар ота-она ўз болаларининг бахтли бўлишини хоҳлар экан,  албатта,  болани меҳнатсевар қилиб тарбиялаши керак. Шу боис бунда мактабнинг раҳбарлик роли жуда муҳим. Мактаб ота-оналарнинг айрим касбларга бўлган салбий муносабатини болаларига ўтказишига ҳаракат қилишларига йўл қўймаслиги зарур.

 Хулоса қилиб айтганда,  инсон ҳаётида касб алоҳида аҳамиятга  эга ҳисобланади. Мактаб ўқувчиларининг тўғри касб танлашида ота-она ва мактаб биргаликда иш олиб борса, таълим-тарбия соҳасида, албатта, кўзланган мақсадга эришилади.

Шаҳноза ҚУРБОНБОЕВА,
55-сонли умумтаълим мактабининг технология фани ўқитувчиси.