Менингит хавфли, юқумли касаллик, ундан сақланинг!

Кунлар совий бошлагани сари юқумли касалликлар авж олади. Ана шундай дардлардан бири - менингит. Хўш, менингит қандай касаллик? Келиб чиқиш сабаблари, юқиш йўллари ва даволаниш усуллари нималардан иборат? Ушбу касалликка чалинмаслик учун қандай жиҳатларга эътибор бериш керак?

Менингит – мия пардаларининг ўткир яллиғланиши билан кечадиган юқумли касаллик. Менингитнинг оғир турлари болалик даврида кўп кузатилади. Катта ёшдагиларда менингит кам учрайди ва бироз енгил кечади. Касаллик ҳаво ҳароратининг ўзгаришлари, овқат рационидаги чеклашлар, витамин етишмаслиги, совуқ ҳаво ҳамда кишиларнинг кам шамоллатиладиган хоналарда йиғилиши юз беради.

Менингит қандай белгиларга эга?

Тўсатдан боланинг тана ҳарорати 40°С гача ошади, кучли бош оғриғи пайдо бўлади, кетма-кет қайт қилади, боши орқага қайрилиб, ётиб қолади. Бироз вақт ўтмай бола ҳушини йўқотиб, комага тушиши ёки тутқаноқ хуружлари кузатилиши мумкин. Менингитнинг баъзи турларида танага тошмалар тошиб кетади. Касалликнинг эрта босқичларида менингит яшин тезлигида ривожланади ва онг чалкашиши, ҳаддан ташқари ҳолсизлик ёки қўзғалиш, галлютсинатор ҳодисалар намоён бўлиши ҳам мумкин.

Менингит касаллиги кузатилса нима қилиш керак?

Зудлик билан “тез ёрдам” чақирилади ва бола шифохонага олиб борилади. Беморни уйда қолдириш мутлақо мумкин эмас. Бемор ётган уй дезинфекция қилиниши ва оила аъзолари мутахассис шифокор текширувидан ўтиб, назоратга олиниши лозим.

Даволаш усуллари

Менингит ташхиси билан бемор ўз вақтида шифохонага олиб борилса, у 10 кун ичида тузалиб кетади. Бемор комага тушган ҳолатларда даволаш муддати чўзилиб кетиши ва асоратлар қолиши мумкин. Шу ерда битта муаммони айтиб ўтиш керак. Баъзи ота-оналар боладан орқа мияни функция қилиб мия суюқлигини текширишга тўсқинлик қилишади. Ушбу муҳим текширувга тўсқинлик қилиш асло мумкин эмас. Бу текширувни боланинг ота-онаси рухсатисиз, тиббий кўрсатмаларга биноан мутахассис-шифокор бемалол ўтказиши лозим. Чунки мия суюқлигини олиб текшириб туриш, миянинг ички босими ошиб кетишининг олдини олади ва бемор комага тушмайди. Ҳатто комада ётган бемор ҳушига келади, мия ортиқча йирингли суюқликдан халос бўлади ва унинг ўрнига тоза мия суюқлиги ишлаб чиқарилади.

Касаллик асоратлари

Аксарият ҳолларда ҳеч қандай асорат қолмайди. Бироқ даволаш кеч бошланган ҳолатлар ёки менингитнинг оғир турларида турли асоратлар қолиши мумкин. Бундай болаларда сурункали бош оғриқлар, ўта инжиқлик ва жиззакилик, мия ички босимининг сурункали тарзда ошиб бориши, хотира бузилишлари, паришонхотирлик каби асоратлар вужудга келиш ҳавфи бор. Жуда кам ҳолатларда эшитиш пасайиши, тутқаноқ хуружлари ва ақлий ривожланишдан орқада қолиши кузатилади. Бундай болалар доимий равишда невропатолог назоратида даволаниб юришлари лозим.

Даврон Гулмирзаев, туман ДСЭНМ эпидемиолог-шифокори.