21.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
21.11.2026, 02:57
Фан ва таълим 👁 2,627

ИЗЛАРИДА МЕҲР ҚОЛДИ

ИЗЛАРИДА МЕҲР ҚОЛДИ

(Аму элининг суюкли фарзанди Жумамурод Чоршамовни эслаб...)

Киши ҳаётининг мазмуни унинг тириклигида жамият учун қилган манфаатли ишлари билан белгиланади. Ана шундай эзгуликка дахлдор кишилар ҳаётдан кўз юмганларидан кейин  ҳам тирик бўладилар. Ёш авлодни Ватанга муносиб фарзандлар қилиб тарбиялашдек энг эзгу ва машаққатли вазифани садоқат билан уддалаган, бор умрини ёш авлод таълим-тарбиясига бағишлаган, ибратли ҳаёт йўлини босиб ўтган Жумамурод ака Чоршамов туманимиз тарихи солномасида абадий ёзиб қолдирса арзийдиган тарихий шахсдир.

У 1919 йил Манғит туманининг Вахум овулида, серфарзанд деҳқон оиласида туғилди. Болалиги замоннинг ўта оғир, тўйиб овқатланиш кўпчилик учун катта байрам ҳисобланган очарчилик йилларига тўғри келди. Сал эсини танигач, ҳар қандай шароитда ҳам ўқиб-ўрганиш, билим олиш ғоят муҳимлигини англаб етди. Шу боис, Манғит туманида очилган "Намуна” номли етти йиллик таянч (ҳозирги 1-ўрта умумтаълим) мактабига 11 нафар қалдирғоч ўқувчилардан бири сифатида қатнай бошлади.

1936 йил эса Урганчдаги ўқитувчилар тайёрлаш институтининг физика-математика факультетига ўқишга кирди. Ўқишни муваффақиятли тамомлагач, Хива шаҳридаги 3-сонли мактабгача тарбия педагогика билим юртига ишга юборилди. Ёш мутахассис ўзига хос дарс ўтиш услуби, чуқур билим ва дунёқарашининг кенглиги билан тез орада жамоанинг илғор ўқитувчилари қаторидан ўрин олди, ўз билимини ва услубий маҳоратини ошириш устида тинимсиз ишлади.

– Менинг математика фанига бўлган  илк ҳавасим таянч мактабидан бошланган, ўқитувчилик касбига нисбатан қалбимда муҳаббат уйғотган она мактабимнинг иссиқ қучоғи бўлди – дея фахр билан сўзларди у ўз шогирдларига.

У 1939 йил декабрь ойида армия хизматига чақирилди. Бутун жаҳонга фашизм балоси хавф солиб, Иккинчи жаҳон уруши авжига чиққан пайтда Жумамурод ака Чоршамов қўлида қурол билан жангга кирди. Москва остоналаридан Волга дарёси бўйларигача чўзилган фронтнинг оловли нуқталарида пулемётчилар ротасига командирлик қилди, душман билан яккама-якка олишувларда бир  неча марта яраланди. Ҳар сафар госпиталда даволаниб чиқиши билан яна ўз ўрнини эгаллади. Шу тариқа қон кечиб, то Берлингача борди. Жангларда кўрсатган жасоратлари эвазига муносиб тақдирланди. Кўксини 1-даражали "Ватан уруши” ордени, "Жанговар хизматлари учун” ва "Жасорат” медаллари безади.

У буюк Ғалабани Эльба дарёси бўйидаги Рослау шаҳрида кутиб олди. Орадан олти ойча ўтгач, она шаҳрига қайтди. Ўзи савод чиқарган 1-сонли ўрта мактабда ёшларга физика-математика фанидан сабоқ беришга киришди. Шу-шу бутун ҳаётини ўсиб келаётган ёш авлод таълим-тарбиясига бағишлади.

Жумамурод ака шунчаки дарс ўтиш билан чекланмади. Ҳар доим замонга ҳамнафас бўлишга, педагогик маҳоратини ошириб боришга интилди. 1952-1957 йилларда Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика институтининг физика-математика факультетини сиртдан тамомлади, ўз фаолияти давомида оддий муаллимликдан мактаб директори, халқ маорифи бўлими мудири даражасигача бўлган фидойи меҳнат йўлини босиб ўтди. Ўз соҳасида қарийб ярим аср самарали фаолият юритиб, "Ўзбекистон Республикаси халқ таълими аълочиси” кўкрак нишони, Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесининг "Фахрий ёрлиқ”лари билан тақдирланди.

– Агар ўтган умрни орқага қайтаришнинг иложи бўлган-да эди, – дердилар доим устоз биз шогирдларига, – мен яна худди ана шу, босиб ўтган йўлимдан бориб, ўқитувчилик касбини танлаган бўлар эдим.

Мен ҳар доим устоз ҳақида ўйлаганимда шоира қизимиз Робия Йўлдошеванинг ушбу сатрлари хаёлимдан ўтади:

Мансаб ўтар мулк-тахти билан,

Умр – дарё, оқиб кетади.

Оқил инсон чин аҳди билан,

Юракларга сингиб кетади.

 

Меҳрингиздан сув ичган диллар,

Пойингизга гуллар экади.

Ўтса ҳамки орадан йиллар,

Изингизни меҳр ўпади.

Устоз бугун орамизда йўқ. лекин у кишининг илм-ирфон уммонига тўла меҳридан сув ичган минглаб шогирдлари ҳамон "Жумамурод Чоршамов” десалар, қалбларида чексиз эҳтиром ила устоз хотираси олдида бош эгадилар, у кишининг пойларига гул сочган каби ифорли сўзлари ила ёдга оладилар.

Гарчи дунёдан ўтганларига узоқ йиллар бўлган бўлса-да, ҳамон эл-юрт қалбида ардоқланаётган азиз устоз хотирасини абадийлаштириб, ҳеч бўлмаганда ўзи яшаган кўчага у кишининг номи берилса, назаримда эл-юртнинг дилидаги иш бўларди.

Инсон учун фақат бир марта бериладиган қимматли умр фурсатларининг ҳар бир онидан қай тарзда оқилона фойдалана билишнинг энг ёрқин намуналаридан бири устозимиз Жумамурод ака Чоршамовнинг ҳаётидир. Зеро, бу ҳаёт ўлмас, ўчмас ҳаёт йўлидир-ки, у ҳамон ҳар биримиз учун ибрат мактабига айланган.

Бекман АЛЛАБЕРГАНОВ, «Нуроний» жамғармаси туман бўлинмаси раиси.

🎬 Видеогалерея Барчаси →
БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026 Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди ▶ Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди 31.10.2026 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди ▶ 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди 30.10.2026 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди ▶ 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди 26.10.2026