20.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
20.11.2026, 21:55
Жамият 👁 4,665

“КИТОБ ЎҚИМАЙМАН, ЛЕКИН УЙИМ САРОЙДАН КАМ ЭМАС...” ёхуд кўз-кўз қилинаётган маънавий қашшоқлик

“КИТОБ ЎҚИМАЙМАН, ЛЕКИН УЙИМ САРОЙДАН КАМ ЭМАС...” ёхуд кўз-кўз қилинаётган маънавий қашшоқлик

... Ёшлигимда китобга жуда ўч эдим: қаерга меҳмонга борсам, энг аввал китоблар терилган токчага кўз ташлардим, агар мен ўқимаган китобга кўзим тушса, бир чеккага ўтиб олиб, дастурхонга ҳам қарамасдан, китобга мук тушардим. Акаларим ҳам жуда китобхон эдилар. Бир-биримиздан ўрнак олиб, китоб ўқирдик, баҳс-мунозаралар қилардик...

Бугун 34 йиллик педагогик тажрибага эга инсон сифатида ёшларимизнинг ютуқларидан қувонаман, лекин зиёли сифатида кўнглимнинг бир чети ҳижил бўлади…

Вилоятлардаги ҳамкасблар билан учрашганда ахборот технологиялари тараққиёти болаларимизни қашшоқ қилиб қўяётгани,  бугунги ёшларнинг китоб ўқимаётганлиги сабабларини таҳлил қиламиз.

Фарзандларимизнинг илмга интилаётгани – бизнинг ютуғимиз. Бугун олий ўқув юртига ҳужжат топшираётган, ўқиш истагида репетиторлардан махсус дарс олаётган ёшлар жуда кўп. Лекин дарслик мутолааси яхши-ю, бадиий асарлар эътибордан четда қолаяпти. Ахир назарий билимдон дегани маънавиятли дегани эмас-да.

Кўпчилик ота-оналар болаларига ноутбук, телефон, қиммат кийимлар, велосипед олиб берганлигини, Тошкент, Россияга саёҳатларга олиб борганини айтиб мақтанишади. Ҳатто, баъзи давраларда ёши катта кишиларнинг "Китоб ҳам, газета ҳам ўқимайман, лекин тагимда машина, уйим саройдан кам эмас. Дўстларим  ҳам бисёр, борсам, оёғим тагига қўй сўяди”,  деб мақтанаётганини эшитиб қоламиз. Ахир улар бу гаплари билан маънавий қашшоқлигини кўз-кўз қилаётганини наҳотки англамаётган бўлса?.. Бундай отадан:

– Фарзандингиз китоб ўқийдими?  – деб сўрашнинг ўзи ортиқча.

Беихтиёр унинг суҳбатидан нари кетгинг келади. Чала, ноаниқ, мақсадсиз ва нурсиз фикрли ота-она билан бир оилада ўсаётган болага ичинг ачийди.

Кўпчилик ота-оналар: "бола керакли нарсаларни ноутбук ёки телефондан олади, электрон китоблар интернетда тиқилиб ётибди”, – дейишади. Лекин бугун телефонлар-у интернетдаги кўпчилик сайтлар болаларимизга бузғунчилик, зўравонликни ўргатаётганлиги, бола тарбиясига уларнинг салбий таъсири ҳақида айрим ота-оналар ўйлаб ҳам кўришмайди.

Абдулҳамид Чўлпон "Адабиёт надур?” мақоласида:

"… тўхтамасдан ҳаракат қилиб турган вужудимизга, танимизга сув, ҳаво нақадар зарур бўлса, маишат йўлида ҳар хил қаро кучлар билан кирланган руҳимиз учун ҳам шул қадар адабиёт керакдур. Адабиёт яшаса, миллат яшайди”.

"… Адабиёт чин маъноси ила ўлган, сўнган,… ўчган, мажруҳ, ярадор кўнгилга руҳ бермак учун, фақат вужудимизга эмас, қонларимизга қадар сингишган қора балчиқларни тозалайдурган, ўткир юрак кирларини ювадирган тоза маърифат суви,.. чанг ва тупроқлар тўлган кўзларимизни артиб тозалайдурган булоқ суви бўлганлигидан бизга ғоят керакдур” – деб бежиз айтмаган.

Биз болаларимизга ўзимиз ўрнак бўлмоғимиз, уларнинг қизиқишлари, ёш хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда танлаб ўқиш кўникмасини ҳам шакллантирмоғимиз керак. Китобдан, маънавиятдан узоқлашиш инсон ҳаётидаги муаммолар ва чигалликлар келтириб чиқарадиган асосий омил эканлигини уларга тушунтирмоғимиз керак.

Баъзан касби орқасидан рўзғор тебратаётган ҳамкасбларим ҳам адабиёт фанидан ўтказиладиган аттестацияда тест саволларига жавоб  топа олмай қийналаётганидан ҳайрон қоламан. Бу билан мен ҳамкасбларимни ерга урмоқчи эмасман, лекин бугунги  адабиёт фани ўқитувчисининг савияси ҳаминқадар бўлса, дарсини хом-хатала ўтиб чиқса, биз нега ўқувчидан хафа бўламиз?

Баъзан туман телевидениесида турли саналар муносабати билан айрим мактабларда ўтказилган тадбирларни кўриб: "Бу мактабда адабиёт ўқитувчиси йўқмикан?”, - деб ўйлаб қоламан. Ахир ўқувчилар нутқидаги ғализликларни бартараф қиладиган адабиёт ўқитувчилари-ку!

Баъзан ўқувчиларимга талабалигимда биринчи стипендиямга китоб сотиб олиб, уйдан пул келгунча бир ой қийналганимни айтиб берсам, болалар: "Устоз, содда бўлгансиз-да”, – деб қўйишади. Тўғри, биз соддароқ бўлгандирмиз. Сабаби бизнинг талабалик давримизда тараққиёт ҳам соддароқ эди. Бугун шитоб билан ривожланаётган замонда болаларимиз кўпроқ китоб ўқиши учун китобларнинг замонавийроқ шаклларини – электрон кутубхоналарни кўпайтиришимиз керакдир.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 12 январдаги фармойиши бу соҳадаги қилинадиган ишлар кўламини белгилаб берди. Шундай экан, азиз биродарлар, ўзини ҳурмат қилган одам, бошқалардан ҳурмат талаб қилган одам – энг аввало китоб ўқийди!

Ҳазрати Жомий айтганларидек:

Жаҳонда китобдан яхши ёр бўлмас,

Давр ғамхонасида ғамғусор бўлмас.

Ёлғизлик кунжида ундан ҳар қачон,

Юз роҳат етар, лек бир озор бўлмас!

Санобар ХЎЖАМУРОДОВА,

40-сонли мактаб директори, халқ депутатлари туман Кенгаши депутати.

🎬 Видеогалерея Барчаси →
БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026 Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди ▶ Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди 31.10.2026 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди ▶ 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди 30.10.2026 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди ▶ 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди 26.10.2026