20.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
20.11.2026, 21:56
Jamiyat 👁 4,666

“KITOB ÖQIMAYMAN, LEKIN UYIM SAROYDAN KAM EMAS...” yoxud köz-köz qilinayotgan maʼnaviy qaşşoqlik

“KITOB ÖQIMAYMAN, LEKIN UYIM SAROYDAN KAM EMAS...” yoxud köz-köz qilinayotgan maʼnaviy qaşşoqlik

... Yoşligimda kitobga juda öç edim: qayerga mehmonga borsam, eng avval kitoblar terilgan tokçaga köz taşlardim, agar men öqimagan kitobga közim tuşsa, bir çekkaga ötib olib, dasturxonga ham qaramasdan, kitobga muk tuşardim. Akalarim ham juda kitobxon edilar. Bir-birimizdan örnak olib, kitob öqirdik, bahs-munozaralar qilardik...

Bugun 34 yillik pedagogik tajribaga ega inson sifatida yoşlarimizning yutuqlaridan quvonaman, lekin ziyoli sifatida könglimning bir çeti hijil böladi…

Viloyatlardagi hamkasblar bilan uçraşganda axborot texnologiyalari taraqqiyoti bolalarimizni qaşşoq qilib qöyayotgani,  bugungi yoşlarning kitob öqimayotganligi sabablarini tahlil qilamiz.

Farzandlarimizning ilmga intilayotgani – bizning yutuğimiz. Bugun oliy öquv yurtiga hujjat topşirayotgan, öqiş istagida repetitorlardan maxsus dars olayotgan yoşlar juda köp. Lekin darslik mutolaasi yaxşi-yu, badiiy asarlar eʼtibordan çetda qolayapti. Axir nazariy bilimdon degani maʼnaviyatli degani emas-da.

Köpçilik ota-onalar bolalariga noutbuk, telefon, qimmat kiyimlar, velosiped olib berganligini, Toşkent, Rossiyaga sayohatlarga olib borganini aytib maqtanişadi. Hatto, baʼzi davralarda yoşi katta kişilarning "Kitob ham, gazeta ham öqimayman, lekin tagimda maşina, uyim saroydan kam emas. Döstlarim  ham bisyor, borsam, oyoğim tagiga qöy söyadi”,  deb maqtanayotganini eşitib qolamiz. Axir ular bu gaplari bilan maʼnaviy qaşşoqligini köz-köz qilayotganini nahotki anglamayotgan bölsa?.. Bunday otadan:

– Farzandingiz kitob öqiydimi?  – deb söraşning özi ortiqça.

Beixtiyor uning suhbatidan nari ketging keladi. Çala, noaniq, maqsadsiz va nursiz fikrli ota-ona bilan bir oilada ösayotgan bolaga içing açiydi.

Köpçilik ota-onalar: "bola kerakli narsalarni noutbuk yoki telefondan oladi, elektron kitoblar internetda tiqilib yotibdi”, – deyişadi. Lekin bugun telefonlar-u internetdagi köpçilik saytlar bolalarimizga buzğunçilik, zöravonlikni örgatayotganligi, bola tarbiyasiga ularning salbiy taʼsiri haqida ayrim ota-onalar öylab ham körişmaydi.

Abdulhamid Çölpon "Adabiyot nadur?” maqolasida:

"… töxtamasdan harakat qilib turgan vujudimizga, tanimizga suv, havo naqadar zarur bölsa, maişat yölida har xil qaro kuçlar bilan kirlangan ruhimiz uçun ham şul qadar adabiyot kerakdur. Adabiyot yaşasa, millat yaşaydi”.

"… Adabiyot çin maʼnosi ila ölgan, söngan,… öçgan, majruh, yarador köngilga ruh bermak uçun, faqat vujudimizga emas, qonlarimizga qadar singişgan qora balçiqlarni tozalaydurgan, ötkir yurak kirlarini yuvadirgan toza maʼrifat suvi,.. çang va tuproqlar tölgan közlarimizni artib tozalaydurgan buloq suvi bölganligidan bizga ğoyat kerakdur” – deb bejiz aytmagan.

Biz bolalarimizga özimiz örnak bölmoğimiz, ularning qiziqişlari, yoş xususiyatlarini hisobga olgan holda tanlab öqiş könikmasini ham şakllantirmoğimiz kerak. Kitobdan, maʼnaviyatdan uzoqlaşiş inson hayotidagi muammolar va çigalliklar keltirib çiqaradigan asosiy omil ekanligini ularga tuşuntirmoğimiz kerak.

Baʼzan kasbi orqasidan rözğor tebratayotgan hamkasblarim ham adabiyot fanidan ötkaziladigan attestatsiyada test savollariga javob  topa olmay qiynalayotganidan hayron qolaman. Bu bilan men hamkasblarimni yerga urmoqçi emasman, lekin bugungi  adabiyot fani öqituvçisining saviyasi haminqadar bölsa, darsini xom-xatala ötib çiqsa, biz nega öquvçidan xafa bölamiz?

Baʼzan tuman televideniyesida turli sanalar munosabati bilan ayrim maktablarda ötkazilgan tadbirlarni körib: "Bu maktabda adabiyot öqituvçisi yöqmikan?”, - deb öylab qolaman. Axir öquvçilar nutqidagi ğalizliklarni bartaraf qiladigan adabiyot öqituvçilari-ku!

Baʼzan öquvçilarimga talabaligimda birinçi stipendiyamga kitob sotib olib, uydan pul kelgunça bir oy qiynalganimni aytib bersam, bolalar: "Ustoz, sodda bölgansiz-da”, – deb qöyişadi. Töğri, biz soddaroq bölgandirmiz. Sababi bizning talabalik davrimizda taraqqiyot ham soddaroq edi. Bugun şitob bilan rivojlanayotgan zamonda bolalarimiz köproq kitob öqişi uçun kitoblarning zamonaviyroq şakllarini – elektron kutubxonalarni köpaytirişimiz kerakdir.

Özbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 12 yanvardagi farmoyişi bu sohadagi qilinadigan işlar kölamini belgilab berdi. Şunday ekan, aziz birodarlar, özini hurmat qilgan odam, boşqalardan hurmat talab qilgan odam – eng avvalo kitob öqiydi!

Hazrati Jomiy aytganlaridek:

Jahonda kitobdan yaxşi yor bölmas,

Davr ğamxonasida ğamğusor bölmas.

Yolğizlik kunjida undan har qaçon,

Yuz rohat yetar, lek bir ozor bölmas!

Sanobar XÖJAMURODOVA,

40-sonli maktab direktori, xalq deputatlari tuman Kengaşi deputati.

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026